พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · กิเลสสังยุต
๑๐. ขันธสูตร
เล่ม ๑๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๐๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๙ ในกิเลสสังยุตมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค กิเลสสังยุต ขันธสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๗ หน้า ๓๔๕–๓๔๖
๑๐. ขันธสูตร
ว่าด้วยฉันทราคะในขันธ์เป็นต้นเป็นอุปกิเลสแห่งจิต
{๕๐๘} [๓๓๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี
‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูป นี้เป็น
อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในเวทนา นี้เป็น
อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัญญา นี้เป็น
อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสังขาร นี้เป็น
อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจด้วยความพอใจในวิญญาณ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้
เมื่อนั้นจิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ จิตที่เนกขัมมะอบรมแล้วย่อมปรากฎควรแก่การงานในธรรมที่จะพึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา”
จบ กิเลสสังยุต
รวมพระสูตรที่มีในสังยุฅนี้ คือ
๑. จักขุสูตร ๒. รูปสูตร
๓. วิญญาณสูตร ๔. สัมผัสสสูตร
๕. สัมผัสสชาสูตร ๖. สัญญาสูตร
๗. สัญเจตนาสูตร ๘. ตัณหาสูตร
๙. ธาตุสูตร ๑๐. ขันธสูตร
๗. สารีปุตตสังยุต
๑. วิเวกสูตร
ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าปฐมฌาน
{๕๐๙} [๓๓๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถีครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหาร เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักผ่อนกลางวัน ถีงป่าอันธวันแล้วนั่งพักผ่อนกลางวัน ณ โคนไม้แห่งหนึ่ง
ครั้นถึงเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่พักผ่อนแล้วเข้าไปยังพระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนักสีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”
ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เราสงัดแล้วจากกามสงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าปฐมฌานอยู่ หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว’ ดังนี้”
แท้จริง ท่านพระสารีบุตรถอนอหังการ มมังการ และอนุสัยออกได้
มานานแล้ว ฉะนั้น ท่านพระสารีบุตรจึงไม่คิดอย่างนี้ว่า “เราเข้าปฐมฌานอยู่หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว”
- ๑วิหารธรรม ธรรมเป็นเครื่องอยู่ หรือธรรมประจำใจของพระอริยบุคคล เช่น ผลสมาบัติ นิโรธสมาบัติ ฌานสมาบัติ สมถวิปัสสนา เป็นต้น (นัย ที.ม.อ. ๒๐, ม.อุ.อ. ๑๐๘,๑๑๗,๑๒๑)
จบ ๑๐. ขันธสูตร