arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · กิเลสสังยุต

๑๐. ขันธสูตร

เล่ม ๑๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๐๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๙ ในกิเลสสังยุตมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค กิเลสสังยุต ขันธสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๗)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๗ หน้า ๓๔๕–๓๔๖

หน้า ๓๔๕

๑๐. ขันธสูตร

ว่าด้วยฉันทราคะในขันธ์เป็นต้นเป็นอุปกิเลสแห่งจิต

{๕๐๘} [๓๓๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูป นี้เป็น

อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในเวทนา นี้เป็น

อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัญญา นี้เป็น

อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสังขาร นี้เป็น

อุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจด้วยความพอใจในวิญญาณ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้

เมื่อนั้นจิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ จิตที่เนกขัมมะอบรมแล้วย่อมปรากฎควรแก่การงานในธรรมที่จะพึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา”

จบ กิเลสสังยุต

รวมพระสูตรที่มีในสังยุฅนี้ คือ

๑. จักขุสูตร ๒. รูปสูตร

๓. วิญญาณสูตร ๔. สัมผัสสสูตร

๕. สัมผัสสชาสูตร ๖. สัญญาสูตร

๗. สัญเจตนาสูตร ๘. ตัณหาสูตร

๙. ธาตุสูตร ๑๐. ขันธสูตร

หน้า ๓๔๖

๗. สารีปุตตสังยุต

๑. วิเวกสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าปฐมฌาน

{๕๐๙} [๓๓๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถีครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหาร เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักผ่อนกลางวัน ถีงป่าอันธวันแล้วนั่งพักผ่อนกลางวัน ณ โคนไม้แห่งหนึ่ง

ครั้นถึงเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่พักผ่อนแล้วเข้าไปยังพระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนักสีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เราสงัดแล้วจากกามสงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าปฐมฌานอยู่ หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว’ ดังนี้”

แท้จริง ท่านพระสารีบุตรถอนอหังการ มมังการ และอนุสัยออกได้

มานานแล้ว ฉะนั้น ท่านพระสารีบุตรจึงไม่คิดอย่างนี้ว่า “เราเข้าปฐมฌานอยู่หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑วิหารธรรม ธรรมเป็นเครื่องอยู่ หรือธรรมประจำใจของพระอริยบุคคล เช่น ผลสมาบัติ นิโรธสมาบัติ ฌานสมาบัติ สมถวิปัสสนา เป็นต้น (นัย ที.ม.อ. ๒๐, ม.อุ.อ. ๑๐๘,๑๑๗,๑๒๑)