arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อภิสมัยสังยุตต์ · กฬารขัตติยวรรค

๑๐. เจตนาสูตร ที่ ๓

เล่ม ๑๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๙–๑๕๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในกฬารขัตติยวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อภิสมัยสังยุตต์ กฬารขัตติยวรรค เจตนาสูตร ที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๙๖–๙๘

หน้า ๙๖

๑๐. ตติยเจตนาสูตร

ว่าด้วยความเกิดและดับกองทุกข์ สูตรที่ ๓

{๑๔๙} [๔๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุจงใจ กำหนดใจ และครุ่นคิดถึงสิ่งใด สิ่งนั้นย่อมเป็นอารัมมณปัจจัยเพื่อความตั้งอยู่แห่งวิญญาณ เมื่อมีอารัมมณปัจจัย ความตั้งมั่นแห่งวิญญาณจึงมี เมื่อ

วิญญาณนั้นตั้งมั่นแล้วเจริญขึ้นแล้ว ตัณหาจึงมี เมื่อมีตัณหา คติในการเวียนมาจึงมี เมื่อมีคติในการเวียนมา จุติและอุบัติจึงมี เมื่อมีจุติและอุบัติชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาสจึงมีต่อไปเป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ย่อมเกิดได้ด้วยอาการอย่างนี้

{๑๕๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่จงใจ ไม่กำหนดใจ แต่ยังครุ่นคิดถึงสิ่งใดสิ่งนั้นย่อมเป็นอารัมมณปัจจัยเพื่อความตั้งอยู่แห่งวิญญาณ เมื่อมีอารัมมณปัจจัยความตั้งมั่นแห่งวิญญาณจึงมี เมื่อวิญญาณนั้นตั้งมั่นแล้วเจริญขึ้นแล้ว ตัณหาจึงมี เมื่อมีตัณหา คติในการเวียนมาจึงมี เมื่อมีคติในการเวียนมา จุติและอุบัติจึงมี เมื่อมีจุติและอุบัติ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัสและอุปายาสจึงมีต่อไป เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมเกิดได้ด้วยอาการอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุไม่จงใจ ไม่กำหนดใจ และไม่ครุ่นคิดถึง

สิ่งใด สิ่งนั้นก็ย่อมไม่เป็นอารัมมณปัจจัยเพื่อความตั้งอยู่แห่งวิญญาณ เมื่อ

ไม่มีอารัมมณปัจจัย ความตั้งมั่นแห่งวิญญาณจึงไม่มี เมื่อวิญญาณนั้นไม่ตั้งมั่นแล้ว ไม่เจริญขึ้นแล้ว ตัณหาจึงไม่มี เมื่อไม่มีตัณหา คติในการเวียนมาจึงไม่มี เมื่อไม่มีคติในการเวียนมา จุติและอุบัติจึงไม่มี เมื่อไม่มีจุติและอุบัติ ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสต่อไปจึงดับเป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ย่อมดับได้ด้วยอาการอย่างนี้ (๑๐)

จบ กฬารขัตติยวรรคที่ ๔

หน้า ๙๗

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ภูตสูตร ๒. กฬารสูตร

๓. ญาณวัตถุสูตร ๔. ทุติยญาณวัตถุสูตร

๕. อวิชชาปัจจยสูตร ๖. ทุติยอวิชชาปัจจยสูตร

๗. นตุมหสูตร ๘. เจตนาสูตร

๙. ทุติยเจตนาสูตร ๑๐. ตติยเจตนาสูตร

หน้า ๙๘

๕. คหปติวรรค

๑. ปัญจเวรภยสูตร

ว่าด้วยภัยเวร ๕ ประการ

{๑๕๑}[๔๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านอนาถบฺิณฑิก

คฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีผู้นั่งเรียบร้อยแล้วว่า

“ดูก่อนคฤหบดี เมื่อใดแล อริยสาวกมีภัยเวร ๕ ประการสงบแล้ว เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นองค์แห่งการเข้าถึงกระแสนิพพาน ๔ อย่าง และเห็นแจ้งแทงตลอดดีแล้วซึ่งญายธรรม อันประเสริฐด้วยปัญญา เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อจำนงอยู่ ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานสิ้นแล้ว มีปิตติวิสัยสิ้นแล้ว มีอบาย ทุคติ

วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบันผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า’

{๑๕๒} ภัยเวร ๕ ประการที่สงบแล้วเป็นไฉน คือ

(๑) บุคคลผู้ชอบฆ่าสัตว์ย่อมประสบภัยเวรอันใดซึ่งจะให้ผลในชาตินี้

บ้าง ในชาติหน้าบ้าง ย่อมเสวยทุกข์โทมนัสทางใจบ้าง เพราะ

ปาณาติบาตเป็นเหตุ ภัยเวรอันนั้นของอริยสาวกผู้เว้นขาดจาก

ปาณาติบาตสงบแล้วด้วยอาการอย่างนี้

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ญายธรรม ธรรมที่สมเหตุสมผล ข้อปฏิบัติที่ถูกต้อง หมายถึงทั้งปฏิจสมุปบาทและอริยมรรค มีองค์ ๘ (สํ.นิ.อ.๘๓)