พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อินทริยสังยุต · ชราวรรค
ปุพพารามสูตร ที่ ๔
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙๙–๑๐๐๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในชราวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อินทริยสังยุต ชราวรรค ปุพพารามสูตร ที่ ๔ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๓๔๗–๓๔๘
ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๔ ประการอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว {๙๙๖} ภิกษุผู้เป็นขีณาสพจึงพยากรณ์อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้{๙๙๗} อินทรีย์ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๔ ประการนี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว {๙๙๘} ภิกษุผู้เป็นขีณาสพจึงพยากรณ์อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๘. จตุตถปุพพารามสูตร
ว่าด้วยอินทรีย์ ๕
{๙๙๙} [๕๑๘] ข้อความเบื้องต้นนั้นเหมือนกัน
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์เท่าไรหนออันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ภิกษุผู้ขีณาสพย่อมพยากรณ์อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”
{๑๐๐๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ ประการอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ภิกษุผู้เป็นขีณาสพจึงพยากรณ์
อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้
{๑๐๐๑} อินทรีย์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ๑ วิริยินทรีย์ ๑ สตินทรีย์ ๑ สมาธินทรีย์ ๑ ปัญญินทรีย์ ๑
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะความที่อินทรีย์ ๕ ประการนี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว {๑๐๐๒} ภิกษุผู้เป็นขีณาสพจึงพยากรณ์อรหัตตผลได้ว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
๙. ปิณโฑลภารทวาชสูตร
ว่าด้วยอินทรีย์ ๓
{๑๐๐๓} [๕๑๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ก็สมัยนั้นแล ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะได้พยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
{๑๐๐๔} ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
{๑๐๐๕} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะเห็นอำนาจประโยชน์อะไรหนอแลจึงพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
จบ ปุพพารามสูตร ที่ ๔