arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สัจจสังยุต · ธัมมจักกัปปวัตตนวรรค

ธารณสูตร ที่ ๒

เล่ม ๑๙

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๙๒–๑๖๙๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในธัมมจักกัปปวัตตนวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต ธัมมจักกัปปวัตตนวรรค ธารณสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๖๑๗–๖๑๘

หน้า ๖๑๗

๖. ทุติยธารณสูตร

ว่าด้วยการทรงจำอริยสัจ ๔ อย่างถูกต้อง

{๑๖๙๒} [๑๐๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงทรงจำอริยสัจ ๔ ที่เราแสดงแล้วกันไว้”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทรงจำอริยสัจ ๔ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วได้”

“ดูก่อนภิกษุ เธอทรงจำอริยสัจ ๔ ที่เราแสดงแล้วได้อย่างไร”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทรงจำอริยสัจข้อที่ ๑ คือ ทุกข์ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วได้ ก็สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ทุกข์นี้มิใช่อริยสัจข้อที่ ๑ ที่พระสมณโคดมทรงแสดงแล้ว เราขอบอกเลิกทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ นั้นเสีย แล้วจักบัญญัติทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ อย่างอื่นใหม่’ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้าพระองค์ทรงจำอริยสัจข้อที่ ๒ คือทุกขสมุทัย ... ข้อที่ ๓ คือ ทุกขนิโรธ ... ข้อที่ ๔ คือ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วได้ ก็สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทานี้มิใช่อริยสัจข้อที่ ๔ ที่พระสมณโคดมทรงแสดงแล้ว เราขอบอกเลิกทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาข้อที่ ๔ นั้นเสีย แล้วจักบัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ อย่างอื่นใหม่’ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทรงจำอริยสัจ ๔ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วได้อย่างนี้แล”{๑๖๙๓} “สาธุ สาธุ ภิกษุ เธอทรงจำอริยสัจ ๔ ที่เราแสดงแล้วได้ถูกต้อง เราแสดงทุกขอริยสัจเป็นข้อที่ ๑ เธอทรงจำได้ ก็สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่ง จะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ทุกข์นี้มิใช่อริยสัจข้อที่ ๑ ที่พระสมณโคดมทรงแสดง

หน้า ๖๑๘

แล้ว เราขอบอกเลิกทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ นั้นเสีย แล้วจักบัญญัติทุกขอริยสัจ ข้อที่ ๑ อย่างอื่นใหม่’ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เราแสดงทุกขสมุทยอริยสัจเป็นข้อที่ ๒... เราแสดงทุกขนิโรธอริยสัจเป็นข้อที่ ๓ ... เราแสดงทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจเป็นข้อที่ ๔ เธอก็ทรงจำได้ ก็สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทานี้มิใช่อริยสัจข้อที่ ๔ ที่พระสมณโคดมทรงแสดงแล้ว เราขอบอกเลิกทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ นั้นเสียแล้วจักบัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ อย่างอื่นใหม่’ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ดูก่อนภิกษุ เธอจงทรงจำอริยสัจ ๔ ที่เราแสดงแล้วได้อย่างนี้ เพราะ ฉะนั้นแล เธอพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๗. อวิชชาสูตร

ว่าด้วยอวิชชา

{๑๖๙๔} [๑๐๘๗] ภิกษุนั้นนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘อวิชชา อวิชชา’ ดังนี้ อวิชชาคืออะไร ก็บุคคลชื่อว่าผู้ตกอยู่ในอวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ความไม่รู้ในทุกข์ ความไม่รู้ในเหตุให้เกิดทุกข์ ความไม่รู้ในความดับแห่งทุกข์ ความไม่รู้ในทางที่จะให้ถึงความดับทุกข์ นี้เรียกว่าอวิชชา ก็บุคคลย่อมชื่อว่าผู้ตกอยู่ในอวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ดูก่อนภิกษุ เพราะฉะนั้นแล เธอพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า “นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”