พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย โสตาปัตติสังยุต · เวฬุทวารวรรค
สาริปุตตสูตร ที่ ๒
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๒๗–๑๔๓๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในเวฬุทวารวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค โสตาปัตติสังยุต เวฬุทวารวรรค สาริปุตตสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๕๑๐–๕๑๑
ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว... เป็นไปเพื่อสมาธิ เพราะเหตุที่ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเหล่านี้แล หมู่สัตว์นี้พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงพยากรณ์ว่าเป็นพระโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”
๕. ทุติยสารีปุตตสูตร
ว่าด้วยตรัสถามพระสารีบุตรเรื่องโสดาบันเป็นต้น
{๑๔๒๗} [๑๐๐๑] ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง จึงพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนสารีบุตร ที่เรียกว่า ‘โสตาปัตติยังคะ โสตาปัตติยังคะ’ ดังนี้ โสตาปัตติยังคะคืออะไรสารีบุตร”{๑๔๒๘} ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โสตาปัตติยังคะ คือ
(๑) สัปปุริสสังเสวะ การคบสัตบุรุษ
(๒) สัทธัมมัสสวนะ การฟังคำสั่งสอนของท่าน
(๓) โยนิโสมนสิการ การทำไว้ในใจโดยอุบายที่ชอบ
(๔) ธัมมานุธัมมปฏิปัตติ การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม”
{๑๔๒๙} “สาธุ สาธุ สารีบุตร โสตาปัตติยังคะ คือ สัปปุริสสังเสวะ ๑ สัทธัมมสวนะ ๑ โยนิโสมนสิการ ๑ ธัมมานุธัมมปฏิปัตติ ๑
- ๑โสตาปัตติยังคะ องค์เครื่องบรรลุโสดา หมายถึงองค์ธรรมส่วนเบื้องต้นอันเป็นเหตุให้ได้บรรลุความเป็นพระโสดาบัน มี ๒ ประเภท คือ ธรรม ๔ ประการมีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าเป็นต้น ดังกล่าวมาในสูตรที่ ๑-๔ และธรรม ๔ ประการมีการคบสัตบุรุษเป็นต้น ตามความในพระสูตรนี้ (นัย สํ.ม.อ. ๓๕๘)
{๑๔๓๐} ดูก่อนสารีบุตร ที่เรียกว่า ‘โสดา ธรรมเพียงดังกระแส ๆ’ ดังนี้ ก็โสดาคืออะไร”
{๑๔๓๑} ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ ชื่อว่าโสดา”“สาธุ สาธุ สารีบุตร อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลชื่อว่าโสดา”
{๑๔๓๒} ดูก่อนสารีบุตร ที่เรียกว่า ‘โสดาบัน โสดาบัน’ ดังนี้ โสดาบันคืออะไร”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ผู้ใดประกอบด้วยอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้ ผู้นี้เรียกว่า ‘โสดาบัน’ ท่านผู้นี้นั้นมีนามอย่างนี้ มีโคตรอย่างนี้”{๑๔๓๓} “สาธุ สาธุ สารีบุตร ผู้ซึ่งประกอบด้วยอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เรียกว่า โสดาบัน ท่านผู้นี้นั้นมีนามอย่างนี้ มีโคตรอย่างนี้”
๖. ถปติสูตร
ว่าด้วยช่างไม้นามว่าอิสิทัตตะ
{๑๔๓๔} [๑๐๐๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
ก็สมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปช่วยกันทำจีวรกรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยประสงค์ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีจีวรสำเร็จแล้วจักเสด็จจาริกไปโดยล่วงสามเดือน”{๑๔๓๕} ก็สมัยนั้น พวกช่างไม้ชื่ออิสิทัตตะและชื่อปุราณะ พักอาศัยอยู่ในหมู่บ้านส่วยด้วยกรณียกิจบางอย่าง ช่างไม้อิสิทัตตะและช่างไม้ปุราณะได้ฟังข่าว
- ๑พวกช่างไม้ชื่ออิสิทัตตะและชื่อปุราณะ ในช่างไม้สองคนนี้ อิสิทัตตะเป็นสกทาคามี ปุราณะเป็นโสดาบัน ยินดีเฉพาะภรรยาของตน (สํ.ม.อ. ๓๕๘)
จบ สาริปุตตสูตร ที่ ๒