พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สัจจสังยุต · โกฏิคามวรรค
วัชชีสูตร ที่ ๒
เล่ม ๑๙ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๐๐–๑๗๐๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในโกฏิคามวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัจจสังยุต โกฏิคามวรรค วัชชีสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๓๑ หน้า ๔๓๙–๔๔๑
นำไปสู่ภพถอนขึ้นได้แล้ว มูลแห่งทุกข์
ตัดขาดแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มี.
จบปฐมวัชชีสูตรที่ ๑
อรรถกถาโกฏิคามรรคที่ ๓
อรรถกถาวัชชีสูตร
พึงทราบอธิบายในวัชชีสูตรที่ ๑ แห่ง โกฏิคามวรรคที่ ๓.
คำว่า เพราะไม่ได้ตรัสรู้ ได้แก่ เพราะไม่รู้ตาม. คำว่า ไม่ได้แทงตลอด คือ เพราะไม่มีการแทงตลอด.
จบอรรถกถาวัชชีสูตรที่ ๑
๒. ทุติยวัชชีสูตร
ว่าด้วยการรู้ชัดและไม่รู้ชัดอริยสัจ ๔
[๑๗๐๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเล่าหนึ่ง ย่อมไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์.... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาสมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นไม่นับว่าเป็นสมณะในพวกสมณะ หรือว่าเป็นพราหมณ์ในพวกพราหมณ์ และท่านเหล่านั้นยังไม่กระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะหรือประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่.
[๑๗๐๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมรู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น นับว่าเป็นสมณะในพวกสมณะ และนับว่าเป็นพราหมณ์ในพวกพราหมณ์ และท่านเหล่านั้นกระทำให้แจ้งแล้วซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ และประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณ-ภาษิตนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
[๑๗๐๒] ชนเหล่าใดย่อมไม่รู้ชัดซึ่งทุกข์ เหตุ
เกิดแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ โดยประการ
ทั้งปวงไม่มีเหลือ และไม่รู้ชัดซึ่งทางให้
ถึงความสงบทุกข์ ชนเหล่านั้นเสื่อมแล้ว
จากเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ ไม่ควร
เพื่อกระทำที่สุดทุกข์ เข้าถึงชาติและชรา
โดยแท้.
ส่วนชนเหล่าใด ย่อมรู้ชัดซึ่งทุกข์
เหตุเกิดแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ โดย
ประการทั้งปวงไม่มีเหลือ และรู้ชัดซึ่งทาง
ให้ถึงความสงบทุกข์ เหล่านั้นถึงพร้อม
แล้วด้วยเจโตวิมุตติ และปัญญาวิมุตติ
ควรเพื่อกระทำที่สุดทุกข์ ไม่เข้าถึงชาติ
และชรา.
จบทุติยวัชชีสูตรที่ ๒
อรรถกถาวัชชีสูตร
พึงทราบอธิบายใน วัชชีสูตรที่ ๒.
คำว่า เจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ เป็นชื่อแห่งผลสมาบัติและผลปัญญา.
จบอรรถกถาวัชชีสูตรที่ ๒
๓. สัมมาสัมพุทธสูตร
ว่าด้วยความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
[๑๗๐๓] กรุงสาวัตถี. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสัจ ๔ ประการนี้ ๔ประการเป็นไฉน คือ ทุกขอริยสัจ ฯลฯ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ อริย-สัจ ๔ ประการนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะได้ตรัสรู้อริยสัจ ๔ ประการนี้แล ตามความเป็นจริง ตถาคต เขาจึงกล่าวว่า เป็นพระอรหันตสัมมา-สัมพุทธเจ้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแหละ เธอทั้งหลายกระทำความเพียร เพื่อรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินี-ปฏิปทา.
จบสัมมาสัมพุทธสูตรที่ ๓
จบ วัชชีสูตร ที่ ๒