arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เทวปุตตสังยุต · วรรคที่ ๑

๕. ทามลิสูตร

เล่ม ๑๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๙–๒๓๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับ

๕. ทามลิสุตฺต

๕. ทามลิสูตร

ว่าด้วยทามลิเทพบุตร

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เทวปุตตสังยุต วรรคที่ ๑ ทามลิสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๑๕ หน้า ๕๔–๕๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๑๕ หน้า ๙๐–๙๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สาวตฺถิยํ. อถ โข ทามลิ เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ; เอกมนฺตํ ฐิโต โข ทามลิ เทวปุตฺโต ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ อภาสิ

“กรณียเมตํ พฺราหฺมเณน ปธานมกิลาสุนา

กามานํ วิปฺปหาเนน น เตนาสีสเต ภวนฺ”ติ.

นตฺถิ กิจฺจํ พฺราหฺมณสฺส [ทามลีติ ภควา]

กตกิจฺโจ หิ พฺราหฺมโณ.

ยาว น คาธํ ลภติ นทีสุ

อายูหติ สพฺพคตฺเตภิ ชนฺตุ

คาธญฺจ ลทฺธาน ถเล ฐิโต โย

นายูหตี ปารคโต หิ โหติ. (๑)

เอสูปมา ทามลิ พฺราหฺมณสฺส

ขีณาสวสฺส นิปกสฺส ฌายิโน

ปปฺปุยฺย ชาติมรณสฺส อนฺตํ

นายูหตี ปารคโต หิ โหตีติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. โสว, สี.อิ. โสติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ทามลิเทพบุตรมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้ สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า

พราหมณ์ผู้ไม่เกียจคร้านพึงทำความเพียรนี้

เพราะละกามทั้งหลายได้ (และ) เพราะความเพียรนั้น

เขาจึงไม่หวังภพ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

ทามลิเทพบุตร กิจไม่มีแก่พราหมณ์

เพราะพราหมณ์ทำกิจเสร็จแล้ว

ตราบใดบุคคลยังไม่ได้ท่าจอดในแม่น้ำทั้งหลาย

ตราบนั้นเขายังต้องเพียรด้วยตัวเองทุกอย่าง

แต่เมื่อได้ท่าจอดแล้ว ยืนอยู่บนบก

เขาเป็นผู้ถึงฝั่งแล้วจึงไม่ต้องเพียรอีก

ทามลิเทพบุตร นี้เป็นข้ออุปมาสำหรับพราหมณ์

ผู้สิ้นอาสวะแล้ว ผู้มีปัญญาเครื่องบริหาร ผู้มีฌาน

เพราะเขาถึงที่สุดแห่งชาติและมรณะ

เป็นผู้ถึงฝั่งแล้วจึงไม่ต้องเพียร

ทามลิสูตรที่ ๕ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑พราหมณ์ ในที่นี้หมายถึงพระขีณาสพ (สํ.ส.อ. ๑/๘๖/๑๐๐)