arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ทุติยปัณณาสก์

ธรรมวรรค

เล่ม ๒๐

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๓๒–๓๔๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๕ ในทุติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับ

๔. ธมฺมวคฺค

๔. ธัมมวรรค

หมวดว่าด้วยธรรม

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ ธรรมวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๐ หน้า ๗๙–๘๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๐๗–๑๐๙

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? เจโตวิมุตฺติ จ ปญฺญาวิมุตฺติ จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๑)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่างอะไรบ้าง คือ

๑. เจโตวิมุตติ (ความหลุดพ้นแห่งจิต) ๒. ปัญญาวิมุตติ (ความหลุดพ้นด้วยปัญญา)

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๑)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑เจโตวิมุตติ หมายถึงผลอันเกิดจากสมาธิ คือความหลุดพ้นด้วยสมถกัมมัฏฐาน (องฺ.ทุก.อ. ๒/๘๘/๖๒)
  2. ๒ปัญญาวิมุตติ หมายถึงผลอันเกิดจากปัญญา คือความหลุดพ้นด้วยวิปัสสนากัมมัฏฐาน (องฺ.ทุก.อ. ๒/ ๘๘/๖๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? ปคฺคาโห จ อวิกฺเขโป จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๒)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความเพียร ๒. ความไม่ฟุ้งซ่าน

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๒)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? นามญฺจ รูปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๓)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. นาม ๒. รูป

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๓)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? วิชฺชา จ วิมุตฺติ จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๔)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. วิชชา (ความรู้แจ้ง) ๒. วิมุตติ (ความหลุดพ้น)

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๔)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? ภวทิฏฺฐิ จ วิภวทิฏฺฐิ จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๕)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ภวทิฏฐิ ๒. วิภวทิฏฐิ

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๕)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ภวทิฏฐิ หมายถึงสัสสตทิฏฐิ ความเห็นว่าเที่ยง (องฺ.ทุก.อ. ๒/๙๒/๖๓)
  2. ๒วิภวทิฏฐิ หมายถึงอุจเฉททิฏฐิ ความเห็นว่าขาดสูญ (องฺ.ทุก.อ. ๒/๙๒/๖๓)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? อหิริกญฺจ อโนตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๖)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อหิริกะ (ความไม่อายบาป) ๒. อโนตตัปปะ (ความไม่กลัวบาป)

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๖)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๗)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. หิริ (ความอายบาป) ๒. โอตตัปปะ (ความกลัวบาป)

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? โทวจสฺสตา จ ปาปมิตฺตตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๘)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความเป็นผู้ว่ายาก ๒. ความมีปาปมิตร

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๘)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? โสวจสฺสตา จ กลฺยาณมิตฺตตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๙)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความเป็นผู้ว่าง่าย ๒. ความมีกัลยาณมิตร

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๙)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? ธาตุกุสลตา จ มนสิการกุสลตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๑๐)

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุ ๒. ความเป็นผู้ฉลาดในมนสิการ

ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๑๐)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ธาตุ หมายถึงสิ่งที่ทรงสภาวะของตนอยู่เองตามที่เหตุปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ไม่มีผู้สร้างผู้บันดาล มี ๑๘ คือ จักขุธาตุ รูปธาตุ จักขุวิญญาณธาตุ โสตธาตุ สัททธาตุ โสตวิญญาณธาตุ ฆานธาตุ คันธธาตุ ฆานวิญญาณธาตุ ชิวหาธาตุ รสธาตุ ชิวหาวิญญาณธาตุ กายธาตุ โผฏฐัพพธาตุ กายวิญญาณธาตุ มโนธาตุ ธรรมธาตุ มโนวิญญาณธาตุ (อภิ.วิ.๓๕/๑๘๔/๑๐๒, วิสุทฺธิ. ๓/๖๕ )
บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? อาปตฺติกุสลตา จ อาปตฺติวุฏฺฐานกุสลตา จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๑๑) ธมฺมวคฺโค จตุตฺโถ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติ ๒. ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากอาบัติ

ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๑๑)

ธัมมวรรคที่ ๔ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑อาบัติ ในที่นี้หมายถึงกองอาบัติ ๕ ที่มาในมาติกา คือ ปาราชิก สังฆาทิเสส ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และกองอาบัติ ๗ ที่มาในวิภังค์ คือ ปาราชิก สังฆาทิเสส ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต (องฺ.ทุก.อ. ๒/๙๘/๖๓, วิ.อ. ๓/๒๗๑/๔๓๕)
  2. ๒ฉลาดในการออกจากอาบัติ หมายถึงการรู้วิธีออกจากอาบัติ ๒ วิธี คือ (๑) เทสนาวิธี ได้แก่ วิธีแสดง อาบัติหรือปลงอาบัติ (ได้แก่ อาบัติถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ ทุพภาสิต) (๒) กัมมวาจาวิธี หรือ วุฏฐานวิธี ได้แก่ วิธีปฏิบัติสำหรับผู้จะเปลื้องตนออกจากอาบัติสังฆาทิเสส มี ๔ อย่าง คือ ปริวาส มานัต อัพภาน และปฏิกัสสนา (องฺ.ทุก.อ. ๒/๙๘/๖๓)