พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ทุติยปัณณาสก์
ธรรมวรรค
เล่ม ๒๐ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๓๒–๓๔๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๕ ในทุติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ ธรรมวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๓๒–๑๓๔
{๓๒๙} [๖๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีสัญญาจึงเกิดขึ้น ไม่มีสัญญาย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละสัญญานั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๘){๓๓๐} [๖๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีวิญญาณจึงเกิดขึ้น ไม่มีวิญญาณย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละวิญญาณนั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๙){๓๓๑} [๖๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีสังขตธรรม เป็นอารมณ์จึงเกิดขึ้น ไม่มีสังขตธรรมเป็นอารมณ์ย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละสังขตธรรมนั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๑๐)
จบ สนิมิตตวรรคที่ ๓
(๙) ๔. ธัมมวรรค
ว่าด้วยธรรม ๒ อย่าง ๑๑ นัย
{๓๓๒} [๖๙๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ เจโตวิมุตติ ๑ ปัญญาวิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑)
{๓๓๓} [๖๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเพียร ๑ ความไม่ฟุ้งซ่าน ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๒)
{๓๓๔} [๖๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ นาม ๑ รูป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๓)
- ๑สังขตธรรม ธรรมอันปัจจัยปรุงเแต่ง หรือเกิดจากปัจจัย (องฺ.ทุก.อ. ๖๒)
- ๒นาม หมายถึงอรูปขันธ์ ๔ คือ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ (องฺ.ทุก.อ. ๖๒)
{๓๓๕} [๖๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ วิชชา ๑ วิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๔)
{๓๓๖} [๗๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ภวทิฏฐิ ๑ วิภวทิฏฐิ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๕){๓๓๗} [๗๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความไม่ละอาย ๑ ความไม่เกรงกลัว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๖){๓๓๘} [๗๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ หิริ ๑ โอตตัปปะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๗)
{๓๓๙} [๗๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นคนว่ายาก ๑ ความเป็นผู้มีมิตรชั่ว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๘){๓๔๐} [๗๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นคนว่าง่าย ๑ ความเป็นผู้มีมิตรดี ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๙){๓๔๑} [๗๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุ ๑ ความเป็นผู้ฉลาดในมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๐){๓๔๒} [๗๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติ ๑ ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๑)
จบ ธัมมวรรคที่ ๔
- ๑ภวทิฏฐิ ความเห็นว่าเป็นภพ หมายถึงสัสสตทิฏฐิ ความเห็นว่าเที่ยง วิภวทิฏฐิ ความเห็นว่า ปราศจากภพ หมายถึงอุจเฉททิฏฐิ ความเห็นว่าขาดสูญ (ม.มู.อ ๑/๓๓๐, องฺ.ทุก.อ. ๖๓)
(๑๐) ๕. พาลวรรค
ว่าด้วยคนพาลและบัณฑิต
{๓๔๓} [๗๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑){๓๔๔} [๗๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๒){๓๔๕} [๗๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญ ว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล”
(๓){๓๔๖} [๗๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๔){๓๔๗} [๗๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาล มี ๒ ประเภทนี้แล” (๕){๓๔๘} [๗๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คน
จบ ธรรมวรรค