พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ · สัตตาวาสวรรค
อนุปุพพนิโรธสูตร
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๑ ในสัตตาวาสวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ สัตตาวาสวรรค อนุปุพพนิโรธสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๕๒๖–๕๒๘
(๙) กำจัดความอาฆาตเสียด้วยคิดว่า ‘เขาจักประพฤติสิ่งที่เป็น ประโยชน์แก่บุคคลผู้ไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของเรา เพราะเหตุนั้น การที่จะไม่ให้มีการประพฤติเช่นนั้นจะหาได้ ในบุคคลนั้นแต่ที่ไหน’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเป็นเครื่องกำจัดความอาฆาตมี ๙ ประการนี้แล”
๑๑. อนุปุพพนิโรธสูตร
ว่าด้วยอนุปุพพนิโรธ ๙ ประการ
{๒๓๕} [๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปุพพนิโรธ มี ๙ ประการนี้ อนุปุพพนิโรธ ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เมื่อเข้าปฐมฌาน อามิสสัญญา (กามสัญญา) ย่อมดับไป
(๒) เมื่อเข้าทุติยฌาน วิตกวิจารย่อมดับไป
(๓) เมื่อเข้าตติยฌาน ปีติย่อมดับไป
(๔) เมื่อเข้าจตุตถฌาน ลมอัสสาสะและปัสสาสะย่อมดับไป
(๕) เมื่อเข้าอากาสานัญจายตนสมาบัติ รูปสัญญาย่อมดับไป
(๖) เมื่อเข้าวิญญาณัญจายตนสมาบัติ อากาสานัญจายตนสัญญาย่อมดับไป
(๗) เมื่อเข้าอากิญจัญญายตนสมาบัติ วิญญาณัญจายตนสัญญาย่อมดับไป
(๘) เมื่อเข้าเนวสัญญานานัญญายตน <*> สมาบัติ อากิญจัญญายตนสัญญาย่อมดับไป(๙) เมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาย่อมดับไป
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปุพพนิโรธมี ๙ ประการนี้แล”
จบ สัตตาวาสวรรคที่ ๓
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ติฐานสูตร ๒. อัสสขฬุงกสูตร
๓. ตัณหามูลกสูตร ๔. สัตตาวาสสูตร
๕. ปัญญาสูตร ๖. สิลายูปสูตร
๗. ปฐมเวรสูตร ๘. ทุติยเวรสูตร
๙. อาฆาตวัตถุสูตร ๑๐. อาฆาตปฏิวินยสูตร
๑๑. อนุปุพพนิโรธสูตร
- ๑อนุปุพพนิโรธ ความดับไปตามลำดับ (ที.ปา.อ. ๒๔๕, องฺ.นวก.อ. ๓๐๗) หมายถึงต้องดับขั้นต้น ๆ แต่ละขั้นไปตามลำดับ จึงจะเข้าถึงขั้นสูงที่อยู่ถัดขึ้นไปได้ เป็นอีกชื่อหนึ่งของอนุปุพพวิหาร ๙
๔. มหาวรรค
๑. อนุปุพพวิหารสูตร
ว่าด้วยอนุปุพพวิหาร ๙ ประการ
{๒๓๖} [๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปุพพวิหาร มี ๙ ประการนี้ อนุปุพพวิหาร ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ปฐมฌาน (๒) ทุติยฌาน
(๓) ตติยฌาน (๔) จตุตถฌาน
(๕) อากาสานัญจายตนฌาน (๖) วิญญาณัญจายตนฌาน
(๗) อากิญจัญญายตนฌาน (๘) เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน
(๙) สัญญาเวทยิตนิโรธ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุปุพพวิหารมี ๙ ประการนี้แล”
๒. อนุปุพพวิหารสมาปัตติสูตร
ว่าด้วยอนุปุพพวิหารสมาบัติ ๙ ประการ
{๒๓๗} [๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอนุปุพพวิหารสมาบัติ ๙ ประการนี้ เธอทั้งหลายจงฟัง ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อนุปุพพวิหารสมาบัติ ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กามทั้งหลายย่อมดับในที่ใด และท่านเหล่าใดดับกามทั้งหลาย ได้แล้ว ๆ อยู่ในที่นั้นเรากล่าวว่า ‘ท่านเหล่านั้นไม่มีความหิว
- ๑สัญญาเวทยิตนิโรธ การดับสัญญาและเวทนา เป็นสมาบัติที่สูงเยี่ยมเพราะนามขันธ์ ๔ บริสุทธิ์ คือพรากพ้นออกจากปัจจนีกธรรมอย่างเต็มที่ (ที.ม.อ. ๑๑๓)
- <*> เนวสัญญานาสัญญายตน - ผู้รวบรวม
จบ อนุปุพพนิโรธสูตร