arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ · สัมโพธวรรค

สุตวาสูตร

เล่ม ๒๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๑๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในสัมโพธวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ สัมโพธวรรค สุตวาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๗๓–๔๗๕

หน้า ๔๗๓

กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเสื่อมลง’ ชนบทและประเทศเห็นปานนี้ไม่ควรอยู่อาศัย ในชนบทและประเทศ ๒ อย่างนั้น พึงรู้ชนบทและประเทศใดว่า ‘เมื่อเราอยู่อาศัยชนบทและประเทศนี้แล อกุศลธรรมทั้งหลายย่อมเสื่อมลง กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเจริญขึ้น’ ชนบทและประเทศเห็นปานนี้ควรอยู่อาศัย คำที่เรากล่าวว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย แม้ชนบทและประเทศก็ควรทราบโดย สองทาง คือ ที่ควรอยู่อาศัยก็มี ไม่ควรอยู่อาศัยก็มี’ ดังนี้นั้น เราอาศัยความข้อนี้กล่าวแล้ว”

๗. สุตวาสูตร

ว่าด้วยฐานะที่พระอรหันต์ไม่ล่วงละเมิด

{๒๑๑} [๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่อสุตวาเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ข้าพระองค์และพระผู้มีพระภาคเจ้า อยู่กันที่พระนครราชคฤห์ที่มีภูเขาเป็นคอกนี้แล ณ ที่นั้นแล ข้าพระองค์ได้สดับรับฟังมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ดูก่อนสุตวา ภิกษุใดเป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๕ ประการได้ คือ ภิกษุผู้ขีณาสพ

หน้า ๔๗๔

(๑) ไม่อาจที่จะแกล้งฆ่าสัตว์

(๒) ไม่อาจที่จะถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้อันเป็นส่วนแห่งความเป็นขโมย

(๓) ไม่อาจที่จะเสพเมถุนธรรม (๔) ไม่อาจที่จะกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่

(๕) ไม่อาจที่จะทำการสะสมบริโภคกามคุณเหมือนตอนเป็นคฤหัสถ์ในอดีต

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คำนี้ของพระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์ฟังมาดีแล้ว รับมาดีแล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ดีแล้วแลหรือ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสุตวา จริงละ คำนี้ท่านสดับมาดีแล้ว รับมาดีแล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ดีแล้ว ดูก่อนสุตวา ทั้งครั้งก่อนและครั้งนี้เราก็กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใดเป็นอรหันตขีณาสพอยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นเป็นผู้ไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๙ ประการได้ คือ ภิกษุผู้ขีณาสพ(๑) ไม่อาจที่จะแกล้งฆ่าสัตว์

(๒) ไม่อาจที่จะถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้อันเป็นส่วนแห่งความเป็นขโมย

(๓) ไม่อาจที่จะเสพเมถุนธรรม

(๔) ไม่อาจที่จะกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่

(๕) ไม่อาจที่จะทำการสะสมบริโภคกามคุณเหมือนตอนเป็นคฤหัสถ์ในอดีต

(๖) ไม่อาจที่จะลุอำนาจฉันทาคติ (ลำเอียงเพราะชอบ)

(๗) ไม่อาจที่จะลุอำนาจโทสาคติ (ลำเอียงเพราะชัง)

(๘) ไม่อาจที่จะลุอำนาจโมหาคติ (ลำเอียงเพราะหลง)

(๙) ไม่อาจที่จะลุอำนาจภยาคติ (ลำเอียงเพราะกลัว)’

หน้า ๔๗๕

ดูก่อนสุตวา ทั้งครั้งก่อนและครั้งนี้ เราก็กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ภิกษุใด เป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นเป็นผู้ไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๙ ประการนี้ได้”

๘. สัชฌสูตร

ว่าด้วยฐานะที่พระอรหันต์ไม่ล่วงละเมิด

{๒๑๒} [๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่อสัชฌะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ข้าพระองค์และพระผู้มีพระภาคเจ้า อยู่ที่พระนครราชคฤห์ที่มีภูเขาเป็นคอกนี้แล ณ ที่นั้นแล ข้าพระองค์ได้สดับ รับฟังมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ดูก่อนสัชฌะ ภิกษุใดเป็นพระอรหันตขีณาสพอยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ของตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพสิ้นสุดแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุนั้นไม่อาจที่จะประพฤติล่วงฐานะ ๕ ประการได้ คือ ภิกษุผู้ขีณาสพ(๑) ไม่อาจที่จะแกล้งฆ่าสัตว์

(๒) ไม่อาจที่จะถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ให้อันเป็นส่วนแห่งความเป็นขโมย