พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ตติยปัณณาสก์ · ผาสุวิหารวรรค
๕. ผาสุวิหารสูตร
เล่ม ๒๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในผาสุวิหารวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ตติยปัณณาสก์ ผาสุวิหารวรรค ผาสุวิหารสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๑๘๕–๑๘๖
อนึ่ง เราเป็นผู้มีปกติได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบากอนึ่ง เราทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะ อาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อจะเรียกบุคคลใดให้ถูกว่าเป็นสมณะผู้ละเอียด อ่อนในหมู่สมณะ ก็พึงเรียกบุคคลนั้นซึ่งก็คือตัวเรานี่แหละว่าเป็นสมณะผู้ละเอียดอ่อนในหมู่สมณะ”
๕. ผาสุวิหารสูตร
ว่าด้วยธรรมเครื่องเป็นสุข ๕ ประการ
{๑๐๕} [๑๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผาสุวิหารธรรม คือ ธรรมเครื่องอยู่เป็น สุขมี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เข้าไปตั้งกายกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหม จรรย์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
(๒) เข้าไปตั้งวจีกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ทั้งต่อหน้า และลับหลัง
(๓) เข้าไปตั้งมโนกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหม จรรย์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
(๔) มีศีล อันไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท อัน วิญญูชนสรรเสริญ อันตัณหาและทิฏฐิไม่จับต้อง เป็นไปเพื่อสมาธิ เสมอกันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งต่อหน้า และลับหลัง
- ๑ศีล ในที่นี้หมายถึงปาริสุทธิศีล ๔ (องุ.ปญฺจก.อ. ๔๗)
(๕) มีทิฏฐิ อันเป็นอริยะ เป็นเครื่องนำออก ที่นำผู้ทำตามออก ไปเพื่อความสิ้นไปแห่งทุกข์โดยชอบ เสมอกันกับเพื่อน ร่วมพรหมจรรย์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผาสุวิหารธรรมมี ๕ ประการนี้แล”
๖. อานันทสูตร
ว่าด้วยธรรมเป็นเหตุให้สงฆ์อยู่เป็นผาสุก
{๑๐๖} [๑๐๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้ พระนครโกสัมพี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุสงฆ์เมื่ออยู่กันพึงอยู่เป็นผาสุก เพราะเหตุเท่าไรหนอแล”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล แม้เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์ ก็พึงอยู่เป็นผาสุก”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็แม้ปริยายอย่างอื่นซึ่งเป็นเหตุให้ภิกษุสงฆ์พึง อยู่เป็นผาสุกมีอีกไหม”
“มี อานนท์” แล้วตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล และเป็นผู้เพ่งตนเอง ไม่ เพ่งผู้อื่น แม้เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์ก็พึงอยู่เป็นผาสุก”
- ๑ทิฏฐิ ในที่นี้หมายถึงวิปัสสนาสัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบที่ประกอบด้วยวิปัสสนา (องฺ.ปญฺจก.อ. ๔๗)
จบ ๕. ผาสุวิหารสูตร