arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ตติยปัณณาสก์ · ผาสุวิหารวรรค

๖. อานันทสูตร

เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในผาสุวิหารวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ตติยปัณณาสก์ ผาสุวิหารวรรค อานันทสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๑๘๖–๑๘๘

หน้า ๑๘๖

(๕) มีทิฏฐิ อันเป็นอริยะ เป็นเครื่องนำออก ที่นำผู้ทำตามออก ไปเพื่อความสิ้นไปแห่งทุกข์โดยชอบ เสมอกันกับเพื่อน ร่วมพรหมจรรย์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผาสุวิหารธรรมมี ๕ ประการนี้แล”

๖. อานันทสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นเหตุให้สงฆ์อยู่เป็นผาสุก

{๑๐๖} [๑๐๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้ พระนครโกสัมพี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุสงฆ์เมื่ออยู่กันพึงอยู่เป็นผาสุก เพราะเหตุเท่าไรหนอแล”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล แม้เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์ ก็พึงอยู่เป็นผาสุก”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็แม้ปริยายอย่างอื่นซึ่งเป็นเหตุให้ภิกษุสงฆ์พึง อยู่เป็นผาสุกมีอีกไหม”

“มี อานนท์” แล้วตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล และเป็นผู้เพ่งตนเอง ไม่ เพ่งผู้อื่น แม้เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์ก็พึงอยู่เป็นผาสุก”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ทิฏฐิ ในที่นี้หมายถึงวิปัสสนาสัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบที่ประกอบด้วยวิปัสสนา (องฺ.ปญฺจก.อ. ๔๗)
หน้า ๑๘๗

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็แม้ปริยายอย่างอื่นซึ่งเป็นเหตุให้ภิกษุสงฆ์พึง อยู่เป็นผาสุกมีอีกไหม”

“มี อานนท์” แล้วตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล เป็นผู้เพ่งตนเอง ไม่เพ่งผู้อื่น และเป็นผู้ไม่มีชื่อเสียง ย่อมไม่สะดุ้งเพราะความไม่มีชื่อเสียงนั้น แม้ เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์พึงอยู่เป็นผาสุก”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็แม้ปริยายอย่างอื่นซึ่งเป็นเหตุให้ภิกษุสงฆ์พึง อยู่เป็นผาสุกมีอีกไหม”

“มี อานนท์” แล้วตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล เป็นผู้เพ่งตนเอง ไม่เพ่งผู้อื่น เป็นผู้ไม่มีชื่อเสียง ไม่สะดุ้งเพราะความไม่มีชื่อเสียงนั้น และเป็นผู้ได้ ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตาม ความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก แม้เพราะเหตุเท่านี้ ภิกษุสงฆ์ ก็พึงอยู่เป็นผาสุก”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็แม้ปริยายอย่างอื่นซึ่งเป็นเหตุให้ภิกษุสงฆ์พึง อยู่เป็นผาสุกมีอีกไหม”

“มี อานนท์” แล้วตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนอานนท์ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลด้วยตนเอง ไม่ติเตียนผู้อื่นในเพราะอธิศีล ... เป็นผู้ได้ฌาน๔ ที่ก้าวล่วง กามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ได้ตามความปรารถนา ได้ โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก และย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอัน หาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ภิกษุสงฆ์พึงอยู่เป็นผาสุกดูก่อนอานนท์ และเรากล่าวว่า ‘ธรรมเครื่องอยู่เป็นผาสุกอย่างอื่น ที่ดีกว่าประณีตกว่าธรรมเครื่องอยู่เป็นผาสุกเช่นนี้ย่อมไม่มี”

หน้า ๑๘๘

๗. สีลสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของสงฆ์ผู้เป็นนาบุญ

{๑๐๗} [๑๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล

(๒) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสมาธิ

(๓) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา

(๔) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิมุตติ

(๕) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนื้แล ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็น ผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”

๘. อเสขสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของสงฆ์ผู้เป็นนาบุญ

{๑๐๘} [๑๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ประกอบด้วยศีลขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๒) เป็นผู้ประกอบด้วยสมาธิขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ