พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · วัชชีวรรค
หานิสูตร
เล่ม ๒๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในวัชชีวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ วัชชีวรรค หานิสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๐–๘๓
๙. หานิสูตร
[๒๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๗ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่อุบาสก ๗ ประการเป็นไฉน คือ อุบาสกขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ ๑ ละเลยการฟังธรรม ๑ ไม่ศึกษาในอธิศีล ๑ไม่มากด้วยความเลื่อมใสในภิกษุทั้งที่เป็นเถระ ทั้งเป็นผู้ใหม่ทั้งปานกลาง ๑ ตั้งจิตติเตียนคอยเพ่งโทษฟังธรรม ๑ แสวงหาเขตบุญภายนอกศาสนานี้ ๑ ทำสักการะก่อนในเขตบุญภายนอกศาสนานี้ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่อุบาสก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๗ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่อุบาสก ๗ ประการเป็นไฉนคือ อุบาสกไม่ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ ๑ ไม่ละเลยการฟังธรรม ๑ศึกษาในอธิศีล ๑ มากด้วยความเลื่อมใสในภิกษุทั้งที่เป็นเถระทั้งเป็นผู้ใหม่ ทั้งปานกลาง ๑ ไม่ตั้งจิตติเตียน ไม่คอยเพ่งโทษฟังธรรม ๑ ไม่แสวงหาเขตบุญภายนอก ๑ กระทำสักการะก่อนในเขตบุญในศาสนานี้ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๗ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่อุบาสก.
อุบาสกใดขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ
ผู้อบรมตน ละเลยการฟังอริยธรรม ไม่ศึกษา
ในอธิศีล มีความไม่เลื่อมใสเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป
ในภิกษุทั้งหลาย ตั้งจิตติเตียนปรารถนาฟัง
สัทธรรม แสวงหาเขตบุญอื่นภายนอกศาสนานี้
และกระทำสักการะก่อนในเขตบุญภายนอก
ศาสนานี้ อุบาสกนั้นซ่องเสพธรรม อันเป็นที่
ตั้งแห่งความเสื่อม อันเราแสดงแล้ว ๗ ประการ
นี้แล ย่อมเสื่อมจากสัทธรรม อุบาสกใดไม่ขาด
การเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรมตน ไม่ละเลยการ
ฟังอริยธรรม ศึกษาอยู่ในอธิศีล มีความเลื่อมใส
เจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไปในภิกษุทั้งหลาย ไม่ตั้งจิต
ติเตียนปรารถนาฟังสัทธรรม ไม่แสวงหาเขต
บุญอื่นภายนอกศาสนานี้ และกระทำสักการะ
ก่อนในเขตบุญในศาสนานี้ อุบาสกนั้นซ่องเสพ
ธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม อันเราแสดง
ดีแล้ว ๗ ประการนี้แล ย่อมไม่เสื่อมจากสัทธรรม.
จบ หานิสูตรที่ ๙
อรรถกถาหานิสูตรที่ ๙
หานิสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.
บทว่า ภิกฺขุทสฺสนํ หาเปติ ความว่า ทำการไปเยี่ยมภิกษุสงฆ์ให้เสียไป บทว่า อธิสีเล ได้แก่ ในศีลอันสูงสุด กล่าวคือศีล ๕ และ
ศีล ๑๐ บทว่า อิโต พหิทฺธา ได้แก่ นอกพระศาสนานี้. บทว่าทุกฺขิเณยฺยํ คเวสติ ความว่า แสวงหาบุคคลผู้รับไทยธรรม. บทนี้อิธ จ ปุพฺพการํ กโรติ ความว่า ให้ทานแก่พวกเดียรถีย์ ภายนอก(พระศาสนา) เหล่านั้น แล้วจึงถวายทานแก่ภิกษุทั้งหลายในภายหลังคำที่เหลือในบทว่าทั้งปวง มีอรรถง่ายทั้งนั้น แล.
จบ อรรถกถาหานิสูตรที่ ๙
๑๐. วิปัตติสัมภวสูตร
[๒๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติของอุบาสก ๗ ประการนี้...
สมบัติของอุบาสก ๗ ประการนี้... ความเสื่อมของอุบาสก ๗ ประการนี้... ความเจริญของอุบาสก ๗ ประการนี้ ๗ ประการเป็นไฉน คืออุบาสกไม่ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุ ๑ ไม่ละเลยการฟังสัทธรรม ๑ศึกษาในอธิศีล ๑ มากด้วยความเลื่อมใสในภิกษุทั้งที่เป็นเถระผู้ใหม่ ทั้งปานกลาง ๑ ไม่ตั้งจิตติเตียน ไม่คอยเพ่งโทษ ฟังธรรม ๑ไม่แสวงหาเขตบุญภายนอกศาสนานี้ ๑ กระทำสักการะก่อนในเขตบุญในศาสนานี้ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเจริญของอุบาสก๗ ประการนี้แล.
อุบาสกใด ขาดการเยี่ยมเยียนภิกษุผู้อบรม
ตน ละเลยการฟังอริยธรรม ไม่ศึกษาในอธิศีล
มีความไม่เลื่อมใสเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไปในภิกษุ
ทั้งหลาย ตั้งจิตติเรียนปรารถนาฟังสัทธรรม
แสวงหาเขตบุญอื่นภายนอกศาสนานี้ และกระทำ
สักการะก่อนในเขตบุญภายนอกในศาสนานี้
อุบาสกนั้นซ่องเสพธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความ
เสื่อม อันเราแสดงแล้ว ๗ ประการนี้แล ย่อม
เสื่อมจากสัทธรรม อุบาสกใดไม่ขาดการเยี่ยม-
เยียนภิกษุผู้อบรมตน ไม่ละเลยการฟังอริยธรรม
จบ หานิสูตร