พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ภาวนาทุกะ
ปฏิจจวาร
เล่ม ๔๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๙๐–๕๙๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๒ ในภาวนาทุกะมี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ ภาวนาทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๓ หน้า ๔๖๘–๔๖๙
ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร
จบ ทัสสเนนปหาตัพพทุกะ
๘๔. ภาวนายปหาตัพพทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย
{๕๙๐} [๓๕] สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาว ธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (พึงขยาย ให้พิสดารเหมือนกับทัสสนทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)
{๕๙๑} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร ...
ในอวิคตปัจจัย มี ๕ "
จบ อนุโลมะ
{๕๙๒} สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมอัน มรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่ สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้นสภาวธรรมไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณอาศัยสภาว ธรรมไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ อาศัยขันธ์ ๑ ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ซึ่งเป็นอเหตุกะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) โมหะที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น (ย่อ)
{๕๙๓} ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร ...
ในนวิคตปัจจัย " ๓ "
จบ ปัจจนียะ
(ในโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ในนเหตุปัจจัยที่เป็นปัจจยวารปัจจนีย มี ๓ วาร พึงยกโมหะขึ้นแสดง แม้วารทั้งหมดก็เหมือนกับทัสสนทุกะ ต่างกันแต่อุทธัจจปัจจนียะเท่านั้น)
๘๔. ภาวนายปหาตัพพทุกะ ๗. ปัญหาวาร
๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๕๙๔} [๓๖] สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรม ที่เป็นเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
สภาวธรรมไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณโดยเหตุปัจจัย (ย่อ) (๑)
อารัมมณปัจจัย
{๕๙๕} [๓๗] สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคล ยินดีเพลิดเพลินราคะอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณเพราะปรารภ ความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ... อุทธัจจะ ... โทมนัสอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณจึงเกิดขึ้น เพราะปรารภอุทธัจจะ โทมนัสอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณจึงเกิดขึ้น เพราะปรารภโทมนัส อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ โทมนัสอันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ อุทธัจจะจึงเกิดขึ้น (๑)
จบ ปฏิจจวาร