พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สังกิลิฏฐทุกะ
ปฏิจจวาร
เล่ม ๔๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๑๑–๕๑๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๔ ในสังกิลิฏฐทุกะมี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ สังกิลิฏฐทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๓ หน้า ๔๑๑–๔๑๔
๗๗. สังกิลิฏฐทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๕๑๑} [๔๐] สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมองเกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เศร้าหมองเกิดขึ้น ... (๒)
สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้า หมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)
สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ เศร้าหมองและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (ย่อ) (๑)
๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร
{๕๑๒} [๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในอารัมมณปัจจัย " ๒ "
ในอธิปติปัจจัย " ๕ "
ในอนันตรปัจจัย " ๒ "
ในสมนันตรปัจจัย " ๒ "
ในสหชาตปัจจัย " ๕ "
ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "
ในนิสสยปัจจัย " ๕ "
ในอุปนิสสยปัจจัย " ๒ "
ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "
ในอาเสวนปัจจัย " ๒ "
ในกัมมปัจจัย " ๕ "
ในวิปากปัจจัย " ๑ "
ในอาหารปัจจัย " ๕ "
(ย่อ)
ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาร
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
{๕๑๓} [๔๒] สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่ สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ เศร้าหมองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ใน อเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล)
๒. ปัจจัยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
{๕๑๔} [๔๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "
ในนอธิปติปัจจัย " ๕ "
ในนอนันตรปัจจัย " ๓ "
ในนสมนันตรปัจจัย " ๓ "
ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๓ "
ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "
ในนปุเรชาตปัจจัย " ๔ "
ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๕ "
ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "
ในนกัมมปัจจัย " ๒ "
ในนวิปากปัจจัย " ๕ "
ในนอาหารปัจจัย " ๑ "
ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "
ในนฌานปัจจัย " ๑ "
ในนมัคคปัจจัย " ๑ "
ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาร
ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "
ในโนนัตถิปัจจัย " ๓ "
ในโนวิคตปัจจัย " ๓ "
(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สหชาตวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)
๗๗. สังกิลิฏฐะทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑.ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๕๑๕} [๔๔] สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นไปในภายใน) ขันธ์ทั้งหลาย ที่ไม่เศร้าหมองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เศร้าหมองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)
สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ทั้งหลายที่เศร้าหมองอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๓)
จบ ปฏิจจวาร