arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ

เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๙๕–๑๕๐๖ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๕๑๔–๕๒๐

หน้า ๕๑๔

จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลติกะ

(๖๓. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

[๑๔๙๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๑๕

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

เหมือนกับเจตสิกทุกะกุศลบทในมหันตรทุกะ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๙๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๑๖

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๙๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

เหมือนกับเจตสิกทุกะอกุศลบท.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๙๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏสมุฏฐานธรรม

อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานุธรรม

อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๕. อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และอัพยากต-ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

หน้า ๕๑๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๕๐๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในนกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาหาร-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๖ วาระในนมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตต-ปัจจัย มี ๖ วาระ ในนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อัพยากตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๐๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม

เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

หน้า ๕๑๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๐๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ (เป็นสหชาตาธิปติ ในที่นี้มี ๖ วาระ) ในอนันตร-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัยมี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๕๐๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๕๐๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

หน้า ๕๑๙

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๕๐๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลติกะ จบ

หน้า ๕๒๐

จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภุทุกกุสลติกะ

(๖๔. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภุทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๐๗] ๑. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม

อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรมอาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๕. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรมอาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๐๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.