arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

อุปาทินนทุกกุสลัตติกะ

เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๔๑–๑๕๕๔ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อุปาทินนทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๕๓๖–๕๔๑

หน้า ๕๓๖

อุปาทินนทุกกุสลติกะ

(๖๘. อุปาทินนทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๔๑] ๑. กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยกุศล-

ธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๔๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๑ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

เหมือนกับสัปปัจจยทุกะกุศลบท.

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑.เหตุปัจจัย

[๑๕๔๓] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๓๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๔๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๔๕] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปา-ทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยอุปาทินนขันธ์ และมหาภูตรูป-

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๔๖] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาเสวนปัจจัย

หน้า ๕๓๘

มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๕๔๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๔ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๑ วาระในนวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอินทริยปัจจัยมี ๒ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๒ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๕ วาระ ในน-สัมปยุตตปัจจัย มี ๔ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในโนนัตถิปัจจัยมี ๔ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.

สหชาตวาระเป็นต้น พึงให้พิสดาร

อัพยากตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๔๘] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัย

แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)

๔. อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัย

แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

ฯลฯ

หน้า ๕๓๙

๓. อธิปติปัจจัย

๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัย

แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๑ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๔๙] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ

คือในอุปาทาทินนมูลกะ มี ๒ วาระ ในอนุปาทินนมูลกะ มี ๒ วาระ ในอธิปติ-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัยมี ๕ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ.

๑๐. ปุเรชาตปัจจัย

[๑๕๕๐] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัย

แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณปุเรชาตะ และ วัตถุปุเรชาตะมี ๒ วาระ.

๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัย

แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม ด้วยอำนาจของปุเรชาต-ปัจจัย มี ๒ วาระ.

เป็น อารัมมณปุเรชาตะ อย่างเดียว ปัจจัยสงเคราะห์ (ฆฏนา)มี ๒ วาระ เป็นอารัมมณปุเรชาตะบ้าง เป็นวัตถุปุเรชาตะบ้าง มี ๖ วาระ.

หน้า ๕๔๐

การนับจำนวนวาระในอนุโลม (ต่อ)

[๑๕๕๑] ในปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๔วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๔ วาระ ในฌาน-ปัจจัย มี ๔ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๔ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระในวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๔วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๕๕๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๕๕๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๕๕๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ

อนุปาทินนทุกกุสลติกะ จบ

มหันตรทุกกุสลติกะ จบ

หน้า ๕๔๑

อุปาทานทุกกุสลติกะ

(๖๙. อุปทานทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๕๕] ๑. กุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยกุศล-

ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๕๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

อกุศลปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๕๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม อาศัยอกุศล-

ธรรมที่เป็นอุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย