arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน

นกุสลัตติกเหตุทุกกุสลัตติกเหตุทุกะ

เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๖๒–๕๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๙ ในปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมติกทุกปัฏฐาน นกุสลัตติกเหตุทุกกุสลัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๕ หน้า ๕๑๙–๕๒๔

หน้า ๕๑๙

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมปัจจนียานุโลม ติกทุกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. กุสลติกะ ๑. เหตุทุกะ

{๕๖๒} [๑] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๒๐

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ){๕๖๓} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๕๖๔} [๒] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหต ุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมซึ่งเป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วารสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่อกุศล

หน้า ๕๒๑

ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร{๕๖๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑๘ วาร

๑. กุสลติกะ ๒. สเหตุกทุกะ

{๕๖๖} [๓] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤตซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

{๕๖๘} [๔] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๒๒

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๖๙} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ

{๕๗๐} [๕] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๗๑} มี ๖ วาร (เหมือนกับสเหตุกะ)

{๕๗๒} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

หน้า ๕๒๓

(เหมือนกับอเหตุกะ ย่อ)

๑. กุสลติกะ ๔-๖. เหตุสเหตุกทุกาทิ

{๕๗๓} [๖] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๒ วาร(ในสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล มี ๒ วาร ในสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต มี ๒ วาร ที่นับไว้ครั้งแรก มี ๑ วาร ที่นับไว้ครั้งที่ ๒ มี ๑ วาร ที่นับไว้ครั้งที่ ๓ มี ๑ วาร ในทุก ปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาร){๕๗๔} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๕๗๕} [๗] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุและที่สัมปยุตด้วยเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่วิปปยุตจากเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๗๖} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๕๗๗} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุและที่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๗๘} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๕๗๙} [๘] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๘๐} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

หน้า ๕๒๔

{๕๘๑} [๙] สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและที่ไม่มีเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ในคณิตกนัย มี ๓ วาร){๕๘๒} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

๑. กุสลติกะ ๗-๑๓. จูฬันตรทุกะ

{๕๘๓} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีปัจจัย เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจัย โดยอารัมมณปัจจัยในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาร

(สังขตทุกะ เหมือนกับสัปปัจจยทุกะ)

{๕๘๔} [๑๑] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๘๕} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

{๕๘๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้ โดยอารัมมณปัจจัย

(พึงทำเป็น ๙ วาร)

{๕๘๗} [๑๒] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย