พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐาน
นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ
เล่ม ๔๕ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๒๔–๔๓๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับ
(ไม่มีอัชฌัตตพหิทธารมณ์)
๑. เหตุทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐาน นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๓๕๐–๓๕๒ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๕๘๑–๕๘๔
นเหตุํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เอกํ.
นนเหตุํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ตีณิ, อธิปติยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. (นเหตุนอนิทสฺสนสปฺปฏิฆมูเลปิ ตีณิเยว.)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็น เหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
(สภาวธรรมที่มีธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นมูลมี ๓ วาระ เท่านั้น)
นเหตุํ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. ๒. สเหตุกทุก ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
นสเหตุกํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเหตุโก สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เอกํ.
นอเหตุกํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเหตุโก สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เอกํ. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ตีณิ, อธิปติยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
(นสเหตุกนอนิทสฺสนสปฺปฏิฆมูเลปิ ตีณิเยว.) เหตุยา ตีณิ, อธิปติยา ตีณิ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ. นสเหตุกํ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเหตุโก อนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
(นเหตุสมฺปยุตฺตํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ สเหตุกทุกสทิสํ. ตีณิ ปญฺหา. เหตุสเหตุกทุเก จ เหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุเก จ ปญฺหา โน ลพฺภติ.) ๖. นเหตุสเหตุกทุก ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก
๒. สเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มี เหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่ง ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
(สภาวธรรมที่มีธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นมูลมี ๓ วาระ เท่านั้น)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุ ซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เหมือนกับสเหตุกทุกะ มี ๓ วาระ ไม่มีวาระในเหตุสเหตุกทุกะและเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ)
นเหตุํ นสเหตุกํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อเหตุโก สนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. เหตุยา เอกํ.
นเหตุํ นอเหตุกํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อเหตุโก สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ตีณิ, อธิปติยา ตีณิ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
นเหตุํ นสเหตุกํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. ตีณิเยว. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา ตีณิ, อธิปติยา ตีณิ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ตีณิ.
นเหตุํ นสเหตุกํ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อเหตุโก อนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. ๗. สปฺปจฺจยทุก ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก
๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ... มี ๓ วาระเท่านั้น (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
นอปฺปจฺจยํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
นอปฺปจฺจยํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปจฺจโย อนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ.
(นอปฺปจฺจยนอนิทสฺสนอปฺปฏิฆมูเลปิ เอกเมว.) เหตุยา เอกํ, อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. (นสงฺขตํ นสปฺปจฺจยสทิสํ.) ๙. สนิทสฺสนทุก ๒๒. สนิทสฺสนตฺติก
๗. สัปปัจจยทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นมูลมี ๑ วาระเท่านั้น)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
(นสังขตทุกะเหมือนกับนสัปปัจจยทุกะ)
จบ นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ