เหตุยา ตึส อวิคเต ตึส ฯ ยถา กุสลตฺติเก สหชาตวารมฺปิ ปจฺจยวารมฺปิ นิสฺสยวารมฺปิ สํสฏฺฐวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปญฺหาวารมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ปจฺจนีย ติกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------------- ปจฺจนีย ทุกปฏฺฐานํ นเหตุทุกํ

ปริตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒๒ นัย นปริตตารัมมณัตติกปริตตารัมมณัตติกะ

นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ยาว มหาภูตา ฯ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตู ขนฺเธ ปฏิจฺจ ... เหตุปฏิสนฺธิ ฯ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปริตตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปริตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑๓ นัย นหีนัตติกหีนัตติกะ

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

มัชฌิมธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่หีนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑๘ นัย นมิจฉัตตัตติกมิจฉัตตัตติกะ

นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สัมมัตตนิยตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่มิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑๘ นัย นมัคคารัมมณัตติกมัคคารัมมณัตติกะ

นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

มัคคเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่มัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๑๐ นัย นอุปปันนัตติกอุปปันนัตติกะ

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นสเหตุกทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อนุปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทิธรรม เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมโดยเหตุปัจจัย

นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา เทฺว มหาภูเต ปฏิจฺจ เทฺว มหาภูตา มหาภูเต ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ สเหตุกา ขนฺธา ฯ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ; นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นอตีตัตติกอตีตัตติกะ

เหตุยา นว อารมฺมเณ ฉ อวิคเต นว ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนธรรมโดยเหตุปัจจัย

นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นสเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส จ นอเหตุกสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นอตีตารัมมณัตติกอตีตารัมมณัตติกะ

นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อตีตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อนาคตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ปัจจุปปันนารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย อตีตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนาคตรัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ปัจจุปปันนารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนาคตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๒ นัย ปัจจุปปันนารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อตีตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อนาคตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

เหตุยา ฉ อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๕ นอัชฌัตตัตติกอัชฌัตตัตติกะ

นเหตุสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ- วิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต จ นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุสมฺปยุตฺโต จ นเหตุวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

พหิทธาธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย อัชฌัตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พาหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ ฉ อวิคเต นว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นเหตุสเหตุกทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒ นอัชฌัตตารัมมณัตติกอัชฌัตตารัมมณัตติกะ

นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว- นอเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจว- นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโกเจวนนเหตุจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นอเหตุโกเจวนนเหตุจ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา ฯ นอเหตุกญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก- เจวนนเหตุจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอเหตุกญฺเจว- นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอเหตุกญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว- นอเหตุโกจ นอเหตุโกเจวนนเหตุจ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย พหิทธารัมมณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๒ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ นเหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ นสนิทัสสนัตติกสนิทัสสนนัตติกะ

นเหตุญฺเจวนเหตุวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว- นเหตุวิปฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจว- นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโตเจวนนเหตุจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจวนเหตุวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนเหตุวิปฺปยุตฺโตจ นเหตุวิปฺปยุตฺโตเจวนนเหตุจ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุวิปฺปยุตฺโตเจวนนเหตุจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ- เจวนเหตุวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุ- วิปฺปยุตฺตญฺเจวนนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนเหตุวิปฺปยุตฺโตจ นเหตุวิปฺปยุตฺโตเจวนนเหตุจ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน-*สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน-*สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน-*สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย

เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓๕ ปัญหาวารพึงให้พิสดาร ปัจจนียานุโลมติกปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------