This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๓ ตุณฺฑิลชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๓. ตุณฑิลชาดก ธรรมเหมือนน้ำ บาปธรรมเหมือนเหงื่อไคล
๓. ตุณฑิลชาดก (๓๘๘) ว่าด้วยตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์ (จูฬตุณฑิลสุกรบอกเหตุที่ตนเห็นมาว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§88–93 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
นวจฺฉทฺทเก ทานิ ทิยฺยติ ปุณฺณายํ โทณิ สุวามินี ฐิตา พหุโก ชโน ปาสปาณิโก โน จ โข เม ปฏิภาติ ภุญฺชิตุํ ฯ
วันนี้ มารดาให้ข้าวที่เทลงใหม่ๆ รางข้าวก็เต็ม มารดาก็ยืนอยู่ใกล้ๆ รางข้าวนั้น ใช่แต่เท่านั้น ยังมีคนเป็นอันมากยืนถือบ่วงอยู่ ฉันไม่พอใจ จะบริโภคข้าวนั้นเลย.
ตสสิ ภมสิ เลณมิจฺฉสิ อตาโณสิ กุหึ คมิสฺสสิ อปฺโปสฺสุโก ภุญฺช ตุณฺฑิล มํสตฺถาย โปสิยามเส ฯ
เจ้าสะดุ้งกลัวภัย หมุนไปมา ปรารถนาที่ซ่อนเร้น เป็นผู้ไร้ที่พึ่ง จะไป ไหนเล่า ดูกรน้องตุณฑิละ เจ้าจงมีความขวนขวายน้อยบริโภคอาหาร เสียเถิด เราทั้งสองมารดาเลี้ยงไว้ ก็เพื่อจะต้องการเนื้อ.
โอคห รหทํ อกทฺทมํ สพฺพํ เสทมลํ ปวาหย คณฺหาหิ นวํ วิเลปนํ ยสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
เจ้าจงหยั่งลงยังห้วงน้ำที่ไม่มีเปือกตม แล้วชำระเหงื่อและมลทินทั้งปวง เสีย จงถือเอาเครื่องลูบไล้ใหม่ๆ ที่มีกลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาล ไหนๆ เถิด.
กตโม นุ รหโท อกทฺทโม กึสุ เสทมลนฺติ วุจฺจติ กตมญฺจ นวํ วิเลปนํ กสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
อะไรหนอ ที่ท่านกล่าวว่า ห้วงน้ำไม่มีเปือกตม อะไรเล่า ท่านกล่าวว่า เหงื่อไคลและมลทิน และอะไรเล่า ท่านกล่าวว่า เครื่องลูบไล้ใหม่ๆ ที่มีกลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาลไหนๆ?
ธมฺโม รหโท อกทฺทโม ปาปํ เสทมลนฺติ วุจฺจติ สีลญฺจ นวํ วิเลปนํ ตสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ ฯ
ธรรมบัณฑิตกล่าวว่า เป็นห้วงน้ำไม่มีเปือกตม บาปธรรมบัณฑิตกล่าวว่า เหงื่อไคลและมลทิน และศีลบัณฑิตกล่าวว่า เป็นเครื่องลูบไล้ใหม่ที่มี กลิ่นหอม ไม่รู้จักหายในกาลไหนๆ.
นนฺทนฺติ สรีรฆาติโน น จ นนฺทนฺติ สรีรธาริโน ปุณฺณาย ปุณฺณมาสิยา รมมานาว ชหนฺติ ชีวิตนฺติ ฯ ตุณฺฑิลชาตกํ ตติยํ ฯ ---------
มนุษย์ทั้งหลาย ผู้โง่เขลา ฆ่าตัวเอง ย่อมพอใจทำบาป ส่วนสัตว์ผู้รักษาตัวเอง ย่อมไม่พอใจทำบาป สัตว์ทั้งหลาย รื่นเริงในเดือนมีพระจันทร์เต็มดวง ย่อมสละชีวิตได้. จบ ตุณฑิลชาดกที่ ๓.
Mahachula edition, §88–93 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — external evidence disagrees with the alignment
วันนี้ นายแม่ของเราเปลี่ยนอาหารให้ใหม่ รางข้าวมีอาหารเต็มบริบูรณ์ นายแม่ก็ยืนอยู่ใกล้ๆ คนจำนวนมากก็ยืนถือบ่วงอยู่ ฉันไม่อยากกินเลย (มหาตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์ได้กล่าวว่า)
เจ้าสะดุ้งกลัว หัวหมุน มองหาที่พึ่งไปไย เจ้าไม่มีที่พึ่งหรอก จะหนีไปไหนกัน พ่อตุณฑิละ อย่าดิ้นรนไปเลย กินเสียเถิด พวกเราถูกเขาขุนเพื่อต้องการเนื้อ
เจ้าจงลงสู่ห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม ชำระเหงื่อและมลทินทั้งปวงให้สิ้นไป แล้วถือเอาเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่ ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหนๆ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๔๔}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๔. สุวัณณกักกฏกชาดก (๓๘๙) (จูฬตุณฑิลสุกรถามว่า)
อะไรหนอคือห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม อะไรเล่าที่เรียกว่าเหงื่อและมลทิน และอะไรเล่าคือเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่ ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหนๆ (มหาตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์กล่าวว่า)
ธรรมะคือห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม บาปเรียกว่าเหงื่อและมลทิน อนึ่ง ศีลคือเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่ ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหนๆ
คนที่ฆ่าสัตว์ย่อมพอใจ ส่วนสัตว์ที่ถูกฆ่าย่อมไม่พอใจ ในคืนเดือนเพ็ญแห่งวันอุโบสถ สัตว์ทั้งหลายเช่นเรายินดีสละชีพตุณฑิลชาดกที่ ๓ จบ
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 88 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · ตุณฑิลชาดก ว่าด้วย ธรรมเหมือนน้ำ บาปธรรมเหมือนเหงื่อไคลThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
external evidence disagrees with the alignment