This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๒ มหากปิชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๒. มหากปิชาดก ว่าด้วยคุณธรรมของหัวหน้า
๒. มหากปิชาดก (๔๐๗) ว่าด้วยพญาลิงโพธิสัตว์ (พระราชาตรัสถามพญาลิงว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§83–89 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
อตฺตานํ สงฺกมํ กตฺวา โย โสตฺถึ สมตารยิ กึ ตฺวํ เตสํ กึเม ตุยฺหํ โหนฺติ เหเต มหากปิ ฯ
ดูกรพระยาลิง ท่านได้ทอดตัวเป็นสะพาน ให้ลิงเหล่านี้ข้ามไปได้ จนมี ความสวัสดี ท่านเป็นอะไรกับลิงเหล่านั้น หรือว่าลิงเหล่านั้นเป็นอะไร กับท่าน?
ราชาหํ อิสฺสโร เตสํ ยูถสฺส ปริหารโก เตสํ โสกปเรตานํ ภึตานนฺเต อรินฺทม ฯ
ข้าแต่พระองค์ผู้ปราบศัตรู ข้าพระองค์เป็นใหญ่ เป็นนายฝูง ปกครองหมู่ ลิงเหล่านั้น เมื่อเขาเหล่านั้นถูกความโศกครอบงำ เกรงกลัวพระองค์.
อุลฺลงฺฆยิตฺวา อตฺตานํ วิสฺสฏฺฐธนุโน สตํ ตโต อปรปาเทสุ ทฬฺหํ พนฺธํ ลตาคุลํ ฯ
ข้าพระองค์ได้กระโจนไปชั่วระยะร้อยลูกธนู เอาเถาวัลย์ผูกกับตอไม้ไผ่ ข้างหนึ่ง ผูกที่สะเอวข้างหนึ่ง.
ฉินฺนพฺภมิว วาเตน นุณฺโณ รุกฺขมุปาคมึ โสหํ อปฺปภวํ ตตฺถ สาขํ หตฺเถหิ อคฺคหึ ฯ
กระโจนกลับมายังต้นมะม่วง เหมือนลมตัดอากาศ แต่ไม่ถึงต้นมะม่วง นั้น ข้าพระองค์เอามือมาทั้งสองเหนี่ยวกิ่งมะม่วงไว้.
ตํ มํ วีณายตํ สนฺตํ สาขาย จ ลตาย จ สมนุกฺกมนฺตา ปาเทหิ โสตฺถึ สาขมิคา คตา ฯ
ร่างกายของข้าพระองค์ถูกกิ่งไม้ และเถาวัลย์คร่าไปมา ดุจสายพิณที่เขา ขึงตึงเครียด ฉะนั้น พวกบริวารพากันไต่ข้าพระองค์ไปได้รับความสวัสดี.
ตํ มํ น ตปฺปตี พนฺโธ วโธ เม น ตเปสฺสติ สุขมาหริตํ เตสํ เยสํ รชฺชมการยึ ฯ
ข้าพระองค์จะถูกจองจำ หรือถูกฆ่า ก็ไม่ครั่นคร้ามเดือดร้อนอย่างไร เพราะข้าพระองค์ได้นำความสุขมาให้แก่หมู่ลิงที่ยกย่องให้ข้าพระองค์เป็น ใหญ่.
เอสา เต อุปมา ราช ตํ สุณาหิ อรินฺทมํ รญฺญา รฏฺฐสฺส โยคฺคสฺส พลสฺส นิคมสฺส จ สพฺเพสํ สุขเมตพฺพํ ขตฺติเยน ปชานตาติ ฯ มหากปิชาตกํ ทุติยํ ฯ ---------
ข้าแต่พระราชาผู้ปราบปรามศัตรู ข้าพระองค์จะแสดงข้ออุปมาถวายพระ- องค์ ขอพระองค์จงสดับ ธรรมดาพระราชามหากษัตริย์ผู้ทรงพระปรีชา สามารถ พึงแสวงหาความสุขให้แก่รัฐ สัตว์พาหนะ ทหาร และ พลเมืองถ้วนหน้ากัน. จบ มหากปิชาดกที่ ๒.
Mahachula edition, §83–89 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item
พญาลิง เจ้าทอดตัวเป็นสะพาน ให้ลิงเหล่านี้ข้ามไปโดยสวัสดี เจ้าเป็นอะไรกับลิงเหล่านั้น ลิงเหล่านั้นเป็นอะไรกับเจ้า (พญาลิงกราบทูลว่า)
ขอเดชะพระองค์ผู้ปราบข้าศึก ข้าพระองค์เป็นพญาลิงผู้เป็นใหญ่ปกครองฝูงลิงเหล่านั้น ผู้มีทั้งความเศร้าโศกและความกลัวต่อพระองค์
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๗๐}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๗. สัตตกนิบาต] ๒. คันธารวรรค ๓. กุมภการชาดก (๔๐๘)
ข้าพระองค์ได้พุ่งตัวซึ่งมีเถาวัลย์ผูกติดที่ ๒ เท้าหลังอย่างมั่นคง ไปจากต้นไม้นั้นประมาณชั่วร้อยคันธนูที่ปลดสายแล้ว
ข้าพระองค์นั้นพุ่งออกไปตามลมเข้าหาต้นมะม่วงนี้ ดุจเมฆถูกลมพัดขาด เมื่อไปไม่ถึง จึงใช้เท้าหน้าทั้ง ๒ จับกิ่งมะม่วงกลางอากาศนั้น
ข้าพเจ้านั้น ถูกกิ่งไม้และเถาวัลย์ขึงอยู่เหมือนสายพิณ พวกลิงใช้เท้าเหยียบข้ามไปโดยสวัสดี
การผูกด้วยเถาวัลย์นั้นไม่ทำให้ข้าพเจ้าเดือดร้อน ถึงตายก็ไม่เดือดร้อน ขอข้าพเจ้าได้นำความสุข มาให้แก่ฝูงลิงที่ข้าพเจ้าปกครองอยู่(เท่านั้น)
ขอเดชะพระราชาผู้ปราบข้าศึก นี้เป็นอุปมาสำหรับพระองค์ ขอพระองค์ทรงสดับข้ออุปมานั้นเถิด ก็พระราชามหากษัตริย์ผู้ทรงทราบชัด ควรจะแสวงหาความสุขมาให้แก่ชนทั้งปวง คือ ทั้งชาวแคว้น พาหนะ พลนิกาย และชาวบ้านมหากปิชาดกที่ ๒ จบ
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 57 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · มหากปิชาดก ว่าด้วย คุณธรรมของหัวหน้าThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item