This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๔ ทฬฺหธมฺมชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๔. ทัฬหธรรมชาดก ว่าด้วยความกตัญญู
๔. ทัฬหธัมมชาดก (๔๐๙) ว่าด้วยพระเจ้าทัฬหธรรม (ช้างกล่าวกับพระโพธิสัตว์ว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§98–104 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
อหญฺจ ทฬฺหธมฺมสฺส วหนฺตี นาภิราธยึ นุทนฺตี อุรสิ สลฺลํ ยุทฺเธ วิกฺกนฺตจารินี ฯ
เมื่อข้าพเจ้าเป็นสาว ได้ทำลายช้างศัตรูนำกิจนั้นไป ได้ช่วยถอนลูกศรที่ เสียบอยู่ที่พระอุระ วิ่งตะลุยไล่เหยียบย่ำข้าศึกไปในเวลารบ ยังทำให้ พระเจ้าทัฬหธรรมราชาพอพระทัยไม่ได้.
นูน ราชา น ชานาติ มม วิกฺกมโปริสํ สงฺคาเม สุกตนฺตานิ ทูตวิปฺปหิตานิ จ ฯ
พระราชาคงไม่ทราบความเพียรพยายามของข้าพเจ้า ความดีความชอบใน สงคราม และการเป็นทูตเดินส่งข่าวสาส์นเป็นแน่.
สา นูนาหํ มริสฺสามิ อพนฺธุ อปรายินี ตทา หิ กุมฺภการสฺส ทินฺนา ฉกณหาริกา ฯ
ข้าพเจ้าไม่มีพวกพ้อง ไร้ที่พึ่งอาศัย จักต้องตายแน่ๆ ยังมิหนำซ้ำพระ ราชทานข้าพเจ้าให้แก่ช่างหม้อ ไว้สำหรับขนโคมัย.
ยาวตาสึสตี โปโส ตาวเทว ปวีณติ อตฺถาปาเย ชหนฺติ นํ โอฏฺฐิพฺยาธึว ขตฺติโย ฯ
คนบางคนในโลกนี้ ยังมีความหวังอยู่เพียงใด ก็ยังคบหากันอยู่เพียง นั้น เมื่อประโยชน์ที่หวังสิ้นไป คนพาลทั้งหลายย่อมละทิ้งเขา เหมือน พระมหากษัตริย์ทอดทิ้งช้างพังโอฏฐิพยาธิ ฉะนั้น.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา ฯ
ผู้ใดอันคนอื่นทำความยินดีให้แก่ตนก่อน ช่วยเหลือกิจให้สำเร็จทุกอย่าง แล้ว ไม่รู้สึก ประโยชน์ทั้งหลายของบุคคลผู้ช่วยเหลือนั้น ย่อมพินาศ ไปหมด.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติ อตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา ฯ
ผู้ใดอันคนอื่นทำความดีให้แก่ตนก่อน ช่วยเหลือกิจให้สำเร็จทุกอย่าง แล้ว ย่อมรู้สึก ประโยชน์ทั้งหลายของบุคคลผู้ช่วยเหลือนั้น ย่อมเจริญ ทวีขึ้น.
ตํ โว วทามิ ภทฺทํ โว ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา สพฺเพ กตญฺญุโน โหถ จิรํ สคฺคมฺหิ ฐสฺสถาติ ฯ ทฬฺหธมฺมชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------
เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอพูดกะท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย มาประ ชุมกันอยู่ ณ ที่นี้มีประมาณเท่าใด ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย ประมาณเท่านั้น ขอท่านทุกคนจงเป็นผู้มีกตัญญู ท่านทั้งหลายจักประ ดิษฐานอยู่ในสวรรค์ตลอดกาลนาน. จบ ทัฬหธรรมชาดกที่ ๔.
Mahachula edition, §98–104 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item
ถึงหากข้าพเจ้าจะขนลูกศรผูกติดที่อก ไปเผชิญหน้ากับศัตรูในสนามรบ ก็หาได้ทำให้พระเจ้าทัฬหธรรมโปรดปรานไม่
หน้าที่ทหารอันเกรียงไกรและการรับใช้สื่อสาร ที่ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติเป็นอย่างดีในสงคราม พระราชามิได้ทรงทราบแน่
ข้าพเจ้านั้นคงจะต้องตายอย่างขาดพวกพ้อง ไร้ที่พึ่งอาศัยแน่ จะเห็นได้ ดังที่พระราชทานข้าพเจ้าแก่นายช่างหม้อ ให้ทำหน้าที่ขนอุจจาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๗๓}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๗. สัตตกนิบาต] ๒. คันธารวรรค ๕. โสมทัตตชาดก (๔๑๐) (พระโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)
บุคคลบางคนยังหวังประโยชน์อยู่ตราบใด ก็ยังคบหากันอยู่ตราบนั้น เมื่อไร้ประโยชน์ พวกคนโง่ก็ทอดทิ้งเขาไป เหมือนกษัตริย์ทรงทอดทิ้งช้างพังชื่อโอฏฐีพยาธิ
ผู้ใดเขาทำความดี ทำประโยชน์ให้ก่อน ก็ไม่รู้จักคุณ ประโยชน์ทั้งหลายที่เขาปรารถนาก็ย่อมฉิบหายไป
ผู้ใดเขาทำความดี ทำประโยชน์ให้ก่อน ก็รู้จักคุณอยู่เสมอ ประโยชน์ทั้งหลายที่เขาปรารถนาก็ย่อมเจริญยิ่งขึ้น
เพราะเหตุนั้น ข้าพระพุทธเจ้าขอกราบทูลพระองค์ ขอพระองค์จงทรงพระเจริญ ตลอดทั้งประชาชนที่มาประชุมกัน ณ ที่นี้ ขอท่านทุกคนจงเป็นผู้กตัญญู จงดำรงอยู่ในสวรรค์สิ้นกาลนาน ทัฬหธัมมชาดกที่ ๔ จบ
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 56 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · ทัฬหธรรมชาดก ว่าด้วย ความกตัญญูThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item