This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๑๒ ททฺทรชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๑๒. ทัททรชาดก คนอกตัญญู ไม่รู้จักบุญคุณคนอื่น
๑๒. ทัททรชาดก (๔๓๘) ว่าด้วยนกกระทา (รุกขเทวดากล่าวกับเหี้ยว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§105–113 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
โย เต ปุตฺตเก อกฺขาทิ ทินฺนภตฺโต อทูสเก ตสฺมึ ทาฐา นิปาเตหิ มา เต มุญฺจิตฺถ ชีวโก ฯ
ผู้ใดเจ้าให้ข้าวหุงกิน กลับกินลูกทั้งสองของเจ้าซึ่งมิได้มีความผิดเลย เจ้าจงวางเขี้ยวลงบนผู้นั้น อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ต่อไปเลย.
อากิณฺณลุทฺโท ปุริโส ธาติโจลํว มกฺขิโต ปเทสํ ตํ น ปสฺสามิ ยตฺถ ทาฐา นิปาตเย ฯ
บุรุษผู้มีความหยาบช้าร้ายแรง ผู้ลบหลู่ชิ้นผ้าที่ตนนุ่งอยู่ ฉันไม่ขอเห็น มันเลย ฉันจะวางเขี้ยวลงในบุรุษใดเล่า?
อกตญฺญุสฺส โปสสฺส นิจฺจํ วิวรทสฺสิโน สพฺพญฺเจ ปฐวึ ทชฺชา เนว นํ อภิราธเย ฯ
อันบุรุษผู้อกตัญญู มักคอยแสวงหาโอกาสอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะพึงให้แผ่น ดินทั้งปวง ก็ไม่พึงทำให้บุรุษนั้นชื่นชมยินดีได้เลย.
กินฺนุ สุพาหุ ตรมานรูโป ปจฺจาคโตสิ สห มาณเวน กึ กิจฺจมตฺถํ อิธมตฺถิ ตุยฺหํ อกฺขาหิ เม ปุจฺฉิโต เอตมตฺถํ ฯ
ดูกรเสือโคร่งชื่อสุพาหุ เพราะเหตุไรหนอท่านจึงรีบด่วนกลับมาพร้อมกับ มาณพ กิจที่เป็นประโยชน์อะไรของท่านมีอยู่ในที่นี้ เราขอถามท่านถึง กิจอันเป็นประโยชน์นั้น ท่านจงบอกแก่เรา?
โย เต สขา ททฺทโร สาธุรูโป ตสฺส วธํ ปริสงฺกามิ อชฺช ปุริสสฺส กมฺมายตนานิ สุตฺวา นาหํ สุขึ ททฺทรํ อชฺช มญฺเญ ฯ
นกกระทาผู้มีรูปงามตัวใด ซึ่งเป็นสหายของท่าน เราสงสัยว่านกกระทา ตัวนั้นจะถูกฆ่าเสียแล้วในวันนี้ เราได้ฟังเหตุอันเกี่ยวเนื่องด้วยการ กระทำของบุรุษนั้น จึงมิได้สำคัญว่านกกระทาตัวนั้นจะอยู่เป็นสุขในวันนี้.
กานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย กํ วา ปฏิญฺญํ ปุริสสฺส สุตฺวา ปริสงฺกสิ ททฺทรํ มาณเวน ฯ
ท่านได้ฟังเหตุอะไรอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความ ประพฤติเลี้ยงชีพของบุรุษนี้ หรือท่านได้ฟังคำปฏิญาณอะไรของบุรุษนี้ จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกมาณพนี้ ฆ่าเสียแล้ว
จิณฺณา กลิงฺคา จริตา วณิชฺชา เวตฺตาจาโร สงฺกุปโถปิ จิณฺโณ นเฏหิ จิณฺณํ สห วากุเรหิ ทณฺเฑน ยุทฺธมฺปิ สมชฺชมชฺเฌ ฯ
การค้าขายอันเป็นของชาวเมืองกลิงครัฐ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมาแล้ว แม้ หนทางที่มีหลักตอ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติท่องเที่ยวไปด้วยการรับจ้าง การ ฟ้อนรำขับร้องร่วมกับคนฟ้อนทั้งหลาย บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมา ถึงการ รบกันด้วยท่อนไม้ในท่ามกลางมหรสพ บุรุษนี้นี้ก็ได้เคยรบมาแล้ว.
พนฺธา กุลิกา มิตมาฬฺหเกน อกฺขา ชิตา สญฺญโม อพฺภตีโต อปฺปหิตํ ปุปฺผกํ อฑฺฒรตฺตํ หตฺถา อฑฺฒา ปิณฺฑปฏิคฺคเหน ฯ
นกทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ดักมาแล้ว การตวงข้าวเปลือกด้วยเครื่องตวง บุรุษ นี้ก็ได้ตวงมาแล้ว สกาบุรุษนี้ก็ได้ชนะมาแล้ว ความสำรวมระวังบุรุษนี้ ก็ก้าวล่วงเสีย เลือดที่ไหลออกมาตั้งครึ่งคืนบุรุษนี้ก็คัดให้หยุดได้ มือ ทั้งสองของบุรุษนี้มีความร้อนในเวลารับก้อนข้าว.
ตานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย ยถา อยํ ทิสฺสติ โลมปิณฺโฑ คาโว หตา กึ ปน ททฺทรสฺสาติ ฯ ททฺทรชาตกํ ทฺวาทสมํ ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ วรคิชฺฌ สมชฺชนํ หํสวโร นิธิสวฺหย หาริต ปาตลิโก อชรามร ธงฺก ติติกฺข กุโต อถ ทฺวาทส เปกฺขน ททฺทริภิ ฯ นวกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------
เราได้ฟังเหตุทั้งหลาย อันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความ ประพฤติเลี้ยงชีวิตของบุรุษนี้มาดังนี้ว่า กลุ่มขนนกกระทาก็ยังปรากฏอยู่ บนชฎาของบุรุษนี้ วัวทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ฆ่ากินแล้ว ไฉนจะไม่ฆ่านก กระทากินเล่า. จบ ทัททรชาดกที่ ๑๒. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก ๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จุลลสุวกราชชาดก ๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก ๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก ๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก ๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก. จบ นวกนิบาตชาดก. -----------------------------------------------------
Mahachula edition, §105–113 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item
คนที่เจ้าให้ข้าวหุงกินนั้นแหละ ได้กินลูกน้อยทั้งหลายของเจ้าซึ่งไม่มีความผิด เจ้าจงกัดมันให้จมเขี้ยว อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ (แม่เหี้ยกล่าวว่า)
คนที่ทำงานหยาบช้ามากเป็นคนแปดเปื้อน เหมือนผ้านุ่งของหญิงเลี้ยงเด็ก ข้าพเจ้ายังมองไม่เห็นส่วนที่จะกัดมันให้จมเขี้ยวเลย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๑๘}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๙. นวกนิบาต] ๑๒. ทัททรชาดก (๔๓๘)
คนอกตัญญู คอยจับผิดอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะให้แผ่นดินทั้งหมด ก็ทำให้เขาพึงพอใจไม่ได้ (พญาราชสีห์ถามพญาเสือโคร่งว่า)
นี่พ่อสุพาหุ ทำไมหนอ ท่านจึงด่วนกลับมาพร้อมกับมาณพ ท่านมีกิจสำคัญในที่นี้หรือ เราถามแล้ว ท่านจงบอกเรื่องนั้น (พญาเสือโคร่งตอบว่า)
วันนี้ เราสงสัยการฆ่านกกระทา เพื่อนของท่านซึ่งเป็นสัตว์ดี เราได้ฟังหน้าที่การงานของชายผู้นี้ จึงไม่แน่ใจว่านกกระทาจะมีความสุขในวันนี้ (พญาราชสีห์ถามว่า)
โดยการประมวลความประพฤติของชายคนนี้ ชายคนนี้มีหน้าที่การงานอะไร หรือการยอมรับอะไรของชายคนนี้ที่ท่านฟังมา จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกชายคนนี้ฆ่า (พญาเสือโคร่งตอบว่า)
การค้าขายตามแบบแผนของชาวเมืองกาลิงคะ ชายคนนี้ก็ได้ดำเนินมาแล้ว หนทางที่ใช้ตอกทอยสัญจรด้วยหวาย คนผู้นี้ก็ผ่านมาแล้ว แม้การรบด้วยกระบองพร้อมทั้งบ่วงบาศกลางโรงมหรสพ ชายคนนี้ก็ได้แสดงมาแล้วกับนักฟ้อนทั้งหลาย @เชิงอรรถ : @ ทัททระ แปลว่า นกกระทา (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๐๙/๔๑๕)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๑๙}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๙. นวกนิบาต] รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้
นกทั้งหลายเขาก็จับมาแล้ว งานตวงข้าวเขาก็ทำมาแล้ว การพนันเขาก็ชนะมาแล้ว เขาละเมิดการสำรวมศีล เลือดที่ออกตั้งครึ่งคืนเขาก็คัดให้หยุดได้ มือถูกไฟไหม้เพราะการรับก้อนข้าวที่ร้อน
โดยประมวลความประพฤติของชายคนนี้แล้ว หน้าที่การงานเหล่านั้นเป็นของเขา ที่เราฟังมา ดังจะเห็นได้ ขนนกกระทากระจุกนี้ยังปรากฏอยู่ โคทั้งหลายเขายังฆ่าได้ ทำไมนกกระทาเขาจะฆ่าไม่ได้เล่า ทัททรชาดกที่ ๑๒ จบ รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้ คือ ๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก ๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จูฬสุวกราชชาดก ๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก ๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก ๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก ๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก นวกนิบาต จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๒๐}
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 99 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · ทัททรชาดก ว่าด้วย คนอกตัญญู ไม่รู้จักบุญคุณคนอื่นThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item