อถาพฺรวิ พฺรหา อินฺโท วตฺรภู ชยตํ ปิตา เทวกญฺญํ ปราเภตฺวา สุธมฺมายํ อลมฺพุสํ ฯ

ครั้งนั้น พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ ผู้ทรงครอบงำวัตรภูอสูรเป็นพระบิดา แห่งเทพบุตรผู้ชนะ ประทับนั่งอยู่ ณ สุธรรมาเทวสภา รับสั่งให้เรียกนาง อลัมพุสาเทพกัญญามาแล้วตรัสว่า.

มิสฺเส เทวา ตํ ยาจนฺติ ตาวตึสา สอินฺทกา อิสิปโลภิเก คจฺฉ อิสิสิงฺคํ อลมฺพุเส ฯ

แน่ะนางอลัมพุสาผู้เจือปนด้วยกิเลส สามารถจะเล้าโลมฤาษีได้ เทวดา ชั้นดาวดึงส์พร้อมด้วยพระอินทร์ขอร้องเจ้า เจ้าจงไปหาอิสิสิงคดาบส เถิด.

ปุรายํ อเมฺห นาจฺเจติ วตวา พฺรหฺมจริยวา นิพฺพานาภิรโต พุทฺโธ ตสฺส มคฺคานิ อาวร ฯ

ดาบสองค์นี้มีวัตร ประพฤติพรหมจรรย์ ยินดียิ่งในนิพพาน เป็นผู้รู้ อย่าเพิ่งล่วงเลยพวกเราไปก่อนเลย เจ้าจงห้ามมรรคของเธอเสีย.

เทวราช กิเมว ตฺวํ มเมว ตุวํ สิกฺขสิ อิสิปโลภิเก คจฺฉ สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา ฯ มาทิสิโย ปวรา เจว อโสเก นนฺทเน วเน ตาสํปิ โหตุ ปริยาโย ตาปิ ยนฺตุ ปโลภิกา ฯ

ข้าแต่เทวราช พระองค์ทรงทำอะไร ทรงมุ่งหมายแต่หม่อมฉันเท่านั้น รับสั่งว่า แน่ะเจ้าผู้อาจจะเล้าโลมฤาษีได้ เจ้าจงไปเถิดดังนี้ นางเทพ อัปสรผู้ทัดเทียมหม่อมฉัน และผู้ประเสริฐกว่าหม่อมฉัน ก็มีอยู่ใน นันทนวัน อันหาความเศร้าโศกมิได้ วาระคือการไปจงมีแม้แก่นางเทพ อัปสรเหล่านั้น แม้นางเทพอัปสรเหล่านั้นจงไปประเล้าประโลมเถิด

อทฺธา หิ สจฺจํ ภณสิ สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา ตาทิสิโย ปวรา เจว อโสเก นนฺทเน วเน ฯ น ตา เอวํ ปชานนฺติ ปาริจริยํ ปุมํ คตา ยาทิสํ ตฺวํ ปชานาสิ นาริ สพฺพงฺคโสภเน ฯ ตฺวเมว คจฺฉ กลฺยาณิ อิตฺถีนํ ปวรา จสิ ตเวว วณฺณรูเปน วสมานาปยิสฺสสิ ฯ

เจ้าพูดจริงโดยแท้แล นางเทพอัปสรอื่นๆ ที่ทัดเทียมกับเจ้า และ ประเสริฐกว่าเจ้า มีอยู่ในนันทนวันอันหาความโศกมิได้. ดูกรนางผู้มี อวัยวะงามทุกส่วน ก็แต่ว่า นางเทพอัปสรเหล่านั้นไปถึงชายเข้าแล้ว ย่อมไม่รู้จักการบำเรออย่างยิ่งที่เจ้ารู้. แม่งามเอ๋ย เจ้านั่นแหละจงไป เพราะว่าเจ้าเป็นผู้ประเสริฐกว่าหญิงทั้งหลาย เจ้าจักนำดาบสนั้นมาสู่ อำนาจได้ ด้วยผิวพรรณและรูปร่างของเจ้าเอง.

นวาหํ น คมิสฺสามิ เทวราเชน เปสิตา วเภมิ เจตํ อาสาทุํ อุคฺคเตโช หิ พฺราหฺมโณ ฯ อเนเก นิรยํ ปตฺตา อิสิมาสาทิยา ชนา อาปนฺนา โมหสํสารํ ตสฺมา โลมานิ หํสเย ฯ

หม่อมฉันอันท้าวเทวราชทรงใช้ จักไม่ไปหาได้ไม่ แต่ว่าหม่อมฉันกลัว ที่จะเบียดเบียนดาบสนั้น เพราะท่านเป็นพราหมณ์มีเดชฟุ้งเฟื่อง. ชน ทั้งหลายมิใช่น้อย เบียดเบียนฤาษีแล้วต้องตกนรก ถึงสังสารวัฏเพราะ ความหลง เพราะเหตุนั้น หม่อมฉันขนลุกขนพอง.

อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ อจฺฉรา กามวณฺณินี มิสฺสา มิสฺเสตุมิจฺฉนฺตี อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา ฯ สา จ ตํ วนโมคฺคยฺห อิสิสิงฺเคน รกฺขิตํ พิมฺพชาลกสญฺฉนฺนํ สมนฺตา อฑฺฒโยชนํ ฯ ปาโตว ปาตราสมฺหิ อุทยสมยํ ปติ อคฺคิฏฺฐํ ปริมชฺชนฺตํ อิสิสิงฺคํ อุปาคมิ ฯ

นางอลัมพุสาเทพอัปสร ผู้มีวรรณะน่ารักใคร่ ผู้เจือปนด้วยกิเลส ปรารถนาจะยังอิสิสิงคดาบสให้ผสม ครั้นกราบทูลอย่างนี้แล้วก็หลีกไป. ก็นางอลัมพุสาเทพอัปสรนั้น เข้าไปยังป่าที่อิสิสิงคดาบสรักษา อัน ดาดาษไปด้วยเถาตำลึงโดยรอบประมาณกึ่งโยชน์. นางได้เข้าไปหา อิสิสิงคดาบสผู้กำลังปัดกวาดโรงไฟ ใกล้เวลาอาทิตย์อุทัย ก่อนเวลา อาหารเช้า.

กา นุ วิชฺชุริวาภาสิ โอสธี วิย ตารกา วิจิตฺตหตฺถาภรณา อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ อาทิจฺจวณฺณสงฺกาสา เหมจนฺทนคนฺธินี สญฺญตูรุ มหามายา กุมารี จารุทสฺสนา ฯ วิลากา มุทุกา สุทฺธา ปาทา เต สุปฺปติฏฺฐิตา คมนา กามนียา เต หรนฺติเยว เม มโน ฯ อนุปุพฺพา จ เต อูรู นาคนาสสมูปมา วิมฏฺฐา ตุยฺหํ สุสฺโสณี อกฺขสฺส ผลกํ ยถา ฯ อุปฺปลสฺเสว กิญฺชกฺขา นาภิ เต สาธุสณฺฐิตา ปุรา กณฺหญฺชนสฺเสว ทูรโต ปฏิทิสฺสติ ฯ ทุวิธา ชาตา อุรชา อวณฺฏา สาธุปจฺจุทา ปโยธรา อปฺปตีตา อฑฺฒลาพุสมา ถนา ฯ ทีฆา กมฺพุตลาภาสา คีวา เอเณยฺยกา ยถา ปณฺฑราวรณา วคฺคุ จตุตฺถมนสนฺนิภา ฯ อุทฺธคฺคา จ อธคฺคา จ ทุมคฺคปริมชฺชิตา ทุวิชา เนลสมฺภูตา ทนฺตา ตว สุทสฺสนา อปณฺฑรา โลหิตนฺตา ชิญฺชุกผลสนฺนิภา อายตา จ วิสาลา จ เนตฺตา ตว สุทสฺสนา ฯ นาติทีฆา สุสมฏฺฐา กนกพฺยา สโมจิตา อุตฺตมงฺครุหา ตุยฺหํ เกสา จนฺทนคนฺธิกา ฯ ยาวตา กสิโครกฺขา วาณิชานญฺจ ยา คติ อิสีนญฺจ ปรกฺกนฺตํ สญฺญตานํ ตปสฺสินํ ฯ น เต สมสมํ ปสฺเส อสฺมึ ปฐวิมณฺฑเล โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ ฯ

เธอเป็นใครหนอ มีรัศมีเหมือนสายฟ้า หรือเหมือนดาวประกายพฤกษ์ มีเครื่องประดับแขนงามวิจิตร สวมใส่กุณฑลแก้วมณี. คล้ายกับแสง พระอาทิตย์ มีกลิ่นจุรณจันทร์ วรรณะดังทองคำ ลำขางามดี มีมารยา มากมาย กำลังรุ่นสาวน่าดู น่าชม. เท้าของเธอไม่เว้ากลาง อ่อนละมุน สะอาดตั้งลงด้วยดี การเยื้องกรายของเธอน่ารักใคร่ ดึงจิตใจของเราได้ ทีเดียว. อนึ่ง ลำขาของเธอเรียวงาม เปรียบเสมอด้วยงวงช้าง ตะโพก ของเธอผึ่งผายเกลี้ยงเกลาดังแผ่นทองคำ. นาภีของเธอก็ตั้งอยู่เป็นอย่างดี เหมือนกับฝักดอกอุบล ย่อมปรากฏแต่ที่ไกลคล้ายเกสรดอกอัญชันเชียว. ถันทั้งคู่เกิดที่ทรวงอกหาขั้วมิได้ ทรงไว้ซึ่งขีรรส ไม่หดเหี่ยว เต่งตั้ง ทั้ง ๒ ข้าง เสมอด้วยผลน้ำเต้าครึ่งซีก. คอของเธอดังเนื้อทราย ยาว คล้ายหน้าสุวรรณเภรี มีริมฝีปากเรียบงดงาม เป็นที่ตั้งแห่งมนะที่ ๔ คือ ลิ้น. ฟันของเธอทั้งข้างบนข้างล่างขาวสะอาด เป็นของหาโทษมิได้ ดูงาม นัก นัยน์ตาทั้ง ๒ ข้างของเธอดำขลับ มีสีแดงเป็นที่สุด สีดังเม็ด มะกล่ำ ทั้งยาวทั้งกว้างดูงามนัก ผมที่งอกบนศีรษะของเธอไม่ยาวนัก เกลี้ยงเกลาดี หวีด้วยหวีทองคำ มีกลิ่นหอมฟุ้งด้วยกลิ่นจันทน์. กสิกรรม โครักขกรรม การค้าของพ่อค้า และความบากบั่นของฤาษีทั้งหลายผู้ สำรวมดี มีตบะมีประมาณเท่าใด. เราไม่เห็นบุคคลมีประมาณเท่านั้นใน ปฐพีมณฑลนี้ จะเสมอเหมือนกับเธอ เธอเป็นใคร หรือเป็นบุตรของ ใคร เราจะรู้จักเธอได้อย่างไร?

น ปญฺหกาโล ภทฺทนฺเต กสฺสเปวํ คเต สติ เอหิ สมฺม รมิสฺสาม อุโภ อสฺมากมสฺสเม เอหิ ตํ อุปคุยฺหิสฺสํ รตีนํ กุสโล ภว ฯ

ดูกรท่านกัสปะผู้เจริญ เมื่อจิตของท่านเป็นไปอย่างนี้แล้วก็ไม่ใช่กาลที่จะ เป็นปัญหา มาเถิดท่านที่รัก เราทั้งสองจักรื่นรมย์กันในอาสนะของเรา มาเถิดท่าน ฉันจักเคล้าคลึงท่าน ท่านจงเป็นผู้ฉลาดในความยินดีด้วย กามคุณ.

อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ อจฺฉรา กามวณฺณินี มิสฺสา มิสฺเสตุมิจฺฉนฺตี อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา ฯ

นางอลัมพุสาเทพอัปสร ผู้มีผิวพรรณน่ารักใคร่ผู้เจือปนด้วยกิเลส ปรารถนาจะให้อิสิสิงคดาบสผสม ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้วก็หลีกไป.

โส จ เวเคน นิกฺขมฺม เฉตฺวา ทนฺธปรกฺกมํ ตมุตฺตมาสุ เวณีสุ อชฺฌปฺปตฺโต ปรามสิ ฯ ตมุทาวตฺต กลฺยาณี ปลิสฺสชฺชิ สุโสภนี จวิ ตมฺหา พฺรหฺมจริยา ยถา ตํ อถ โตสิตา ฯ มนสา อคมา อินฺทํ วสนฺตํ นนฺทเน วเน ตสฺสา สงฺกปฺปมญฺญาย มฆวา เทวกุญฺชโร ปลฺลงฺกํ ปาหินิ ขิปฺปํ โสวณฺณํ โสปวาหนํ ฯ สอุรจฺฉทปญฺญาสํ สหสฺสปฏิยตฺถตํ ตเมนํ ตตฺถ ธาเรสิ อุเร กตฺวาน โสภนา ฯ ยถา เอกมุหุตฺตํว ตีณิ วสฺสานิ ธารยิ วิมโท ตีหิ วสฺเสหิ ปพุชฺฌิตฺวาน พฺราหฺมโณ ฯ อทฺทสาสิ หริตรุกฺเข สมนฺตา อคฺคิยายนํ นวปตฺตวนํ ผุลฺลํ โกกิลคณโฆสิตํ ฯ สมนฺตา ปวิโลเกตฺวา รุทํ อสฺสูนิ วตฺตยิ น ชุเห น ชเป มนฺเต อคฺคิหุตฺตํ ปหาปิตํ ฯ โก นุ เม ปาริจริยาย ปุพฺเพ จิตฺตํ ปโลภยิ อรญฺเญ เม วิหรโต โย เม เตชาหสมฺภุตํ นานารตฺตนปริปูรํ นาวํว คณฺหิ อณฺณเว ฯ

ส่วนอิสิสิงคดาบสนั้นรีบเดินออกไปโดยเร็ว ตัดความก้าวไปช้าเสีย ไป ทันเข้าก็จับที่มวยผมอันอุดมของนางไว้. นางอัปสรผู้มีรูปสวยงาม หมุน กลับมาสวมกอดดาบสนั้น อิสิสิงคดาบสเคลื่อนจากพรหมจรรย์ ตาม ที่ท้าวสักกเทวราชทรงปรารถนา. ภายหลังนางเทพกัญญาก็มีใจยินดี นึก ถึงพระอินทร์ผู้ประทับอยู่ในนันทนวัน ท้าวมัฆวานเทพกุญชรทรงทราบ ความดำริของนางแล้ว จึงทรงส่งบัลลังก์ทองพร้อมทั้งเครื่องบริวาร. ผ้า เครื่องปกปิดทรวง ๕๐ ผืน เครื่องลาด ๑,๐๐๐ ผืนโดยเร็ว นางอลัมพุสา เทพอัปสรกอดดาบสแนบทรวงอก. บนบัลลังก์นั้นตลอด ๓ ปี ดูเหมือน ครู่เดียวเท่านั้น พราหมณ์ดาบสสร่างเมาแล้วรู้สึกได้โดยล่วงไป ๓ ปี ได้เห็นหมู่ไม้เขียวชะอุ่มโดยรอบเรือนไฟ ผลัดใบใหม่ ดอกบาน อัน ฝูงนกกระเหว่าร้องอยู่อื้ออึง. เธอตรวจดูโดยรอบแล้ว ร้องไห้น้ำตาไหล ปริเทวนาการว่า เรามิได้บูชาไฟ มิได้ร่ายมนต์ อะไรมาบันดาลให้การ บูชาไฟต้องเสื่อมลง. ผู้ใดใครหนอ มาประเล้าประโลมจิตของเราด้วย การบำเรอในก่อน ยังฌานอันเกิดพร้อมกับเดชของเราผู้อยู่ในป่าให้พินาศ ดุจบุคคลยึดเรืออันเต็มด้วยรัตนะต่างๆ ในมหาสมุทรฉะนั้น.

อหนฺเต ปาริจริยาย เทวราเชน เปสิตา อวธิ จิตฺตํ จิตฺเตน ปมาทา ตฺวํ น พุชฺฌสิ ฯ

ดิฉันอันท้าวเทวราชทรงใช้มาเพื่อบำเรอท่าน จึงได้ครอบงำจิตของท่าน ด้วยจิตของดิฉัน ท่านไม่รู้สึกเพราะประมาท.

อิมานิ กิร มํ ตาโต กสฺสโป อนุสาสติ กมลาสริสิตฺถิโย ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว ฯ อุเร คณฺฑาโย พุชฺเฌสิ ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว อิจฺจานุสาสิมํ ตาโต ยถา มํ อนุกมฺปโก ฯ ตสฺสาหํ วจนํ นากํ ปิตุ พุทฺธสฺส สาสนํ อรญฺเญ นิมฺมนุสฺสมฺหิ สฺวชฺช ฌายามิ เอกโก ฯ โสหํ ตถา กริสฺสามิ ธิรตฺถุ ชีวิเตน เม ปุน วา ตาทิโส เหสฺสํ มรณํ เม ภวิสฺสติ ฯ

เดิมที ท่านกัสสปดาบสผู้บิดา ได้พร่ำสอนเราถึงสิ่งเหล่านี้ว่า ดูกรมาณพ สตรีอันเสมอด้วยนารีผล เจ้าจงรู้จักสตรีเหล่านั้น. ดูกรมาณพ เจ้าจงรู้ จักสตรีผู้มีเขาที่อก เจ้าจงรู้จักสตรีเหล่านั้น บิดาเหมือนเอ็นดูเราเฝ้า พร่ำสอนเราดังนี้. เรามิได้ทำตามคำสั่งสอนของบิดาผู้รู้นั้น วันนี้ เรา ซบเซาอยู่แต่ผู้เดียวในป่าอันหามนุษย์มิได้. เราจักทำอย่างที่เราเป็นผู้เช่น เดิมอีก หรือจักตายเสีย ประโยชน์อะไรด้วยชีวิตที่น่าติเตียน.

ตสฺส เตชํ วิริยญฺจ ธิตึ ญตฺวา อวฏฺฐิตํ สิรสา อคฺคหี ปาเท อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา ฯ มา เม กุชฺฌ มหาวีร มา เม กุชฺฌ มหาอิเส มหา อตฺโถ มยา จิณฺโณ ติทสานํ ยสสฺสินํ ตยา สงฺกมฺปิตํ อาสิ สพฺพํ เทวปุรํ ตทา ฯ

นางอลัมพุสาเทพกัญญารู้จักเดช ความเพียรและปัญญาอันมั่นคงของ อิสิสิงคดาบสนั้นแล้ว ก็ซบศีรษะลงที่เท้าของอิสิสิงคดาบส. กล่าวว่า ข้าแต่ท่านมหาวีระ ขอท่านอย่าได้โกรธดิฉันเลย ข้าแต่ท่านผู้แสวงหา คุณใหญ่ ขอท่านอย่าโกรธดิฉันเลย ดิฉันได้ก่อประโยชน์อันใหญ่แล้ว เพื่อเทวดาชั้นไตรทศผู้มียศ เพราะว่าเทพบุรีทั้งหมดอันท่านได้ทำให้ หวั่นไหวแล้วในคราวนั้น.

ตาวตึสา จ เย เทวา ติทสานญฺจ วาสโว ตฺวญฺจ ภทฺเท สุขี โหหิ คจฺฉ กญฺเญ ยถาสุขํ ฯ

ดูกรนางผู้เจริญ ขอทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ท้าววาสวะจอมไตรทศ และ เธอ จงมีความสุขเถิด ดูกรนางเทพกัญญา เชิญไปตามสบายเถิด.

ตสฺส ปาเท คเหตฺวาน กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน ตมฺหา ฐานา อปกฺกมิ ฯ โย ตสฺสา อาสิ ปลฺลงฺโก โสวณฺโณ โสปวาหโน สอุรจฺฉทปญฺญาโส สหสฺสปฏิยตฺถโต ตเมว ปลฺลงฺกมารุยฺห อคา เทวาน สนฺติเก ฯ ตโมกฺกมิว อายนฺตึ ชลนฺตึ วิชฺชุตํ ยถา ปตีโต สุมโน วิตฺโต เทวินฺโท อททา วรํ ฯ

นางอลัมพุสาเทพกัญญา ซบศีรษะลงที่เท้าแห่งอิสิสิงคดาบส และทำ ประทักษิณแล้ว ประคองอัญชลีหลีกออกไปจากที่นั้น. ขึ้นสู่บัลลังก์ ทองพร้อมด้วยเครื่องบริวาร เครื่องปิดทรวง ๕๐ ผืน และเครื่องลาด ๑,๐๐๐ ผืน แล้วกลับไปในสำนักของเทวดาทั้งหลาย. ท้าวสักกะจอมเทพ ทรงปีติโสมนัสปลาบปลื้มพระทัย ได้พระราชทานพรกะนางเทพกัญญานั้น ซึ่งกำลังมาอยู่ ราวกะว่า ดวงประทีปอันรุ่งเรือง หรือเหมือนสายฟ้า ฉะนั้น.

วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร น อิสิปโลภิกา คจฺเฉ เอตํ สกฺก วรํ วเรติ ฯ อลมฺพุสาชาตกํ ตติยํ ฯ ---------

ข้าแต่ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าภูตทั้งปวง ถ้าพระองค์จะประทานพรแก่ หม่อมฉันไซร้ ขออย่าให้หม่อมฉันไปเล้าโลมฤาษีอีกเลย ข้าแต่ท้าวสักกะ หม่อมฉันขอพรอันนี้. จบ อลัมพุสาชาดกที่ ๓.