รูปราโค รูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา เล่ม ๓๗
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติอาทิกถา
๑๖๘๒รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ สมาปตฺเตสิโย อุปปตฺเตสิโย ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณ โน วต เร วตฺตพฺเพ รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ
๑๖๘๓รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทราโค สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูปราโค รูปธาตุ- ปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๖๘๔สทฺทราโค น วตฺตพฺพํ สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปราโค น วตฺตพฺพํ รูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค น วตฺตพฺพํ โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปราโค น วตฺตพฺพํ รูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๖๘๕อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ อรูปราโค น วตฺตพฺพํ อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ สมาปตฺเตสิโย อุปปตฺเตสิโย ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ ฯ อามนฺตา ฯ {๑๖๘๕.๑} หญฺจิ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน น อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณ โน วต เร วตฺตพฺเพ อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ
๑๖๘๖อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทราโค สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๖๘๗สทฺทราโค น วตฺตพฺพํ สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ อรูปราโค น วตฺตพฺพํ อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค น วตฺตพฺพํ โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ อรูปราโค น วตฺตพฺพํ อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๖๘๘น วตฺตพฺพํ รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ กามราโค กามธาตุ- ปริยาปนฺโน ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ กามราโค กามธาตุปริยาปนฺโน เตน วต เร วตฺตพฺเพ รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ ฯ รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติกถา ฯ โสฬสโม วคฺโค ฯ ตสฺส อุทฺทานํ จิตฺตนิคฺคโห จิตฺตปคฺคโห สุขานุปฺปทานํ อธิคฺคยฺหมนสิกาโร รูปํ เหตุ รูปํ สเหตุกํ รูปํ กุสลมฺปิ อกุสลมฺปิ รูปํ วิปาโก อตฺถิ รูปํ รูปาวจรํ อตฺถิ รูปํ อรูปาวจรํ สพฺเพ กิเลสา กามธาตุปริยาปนฺนาติ ฯ --------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๖. โสฬสมวรรค] ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา (๑๖๕) ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา (๑๖๕) ว่าด้วยรูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ เป็นต้น
สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. รูปราคะเป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกันมีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. รูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ มิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. รูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า“รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ”
สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. สัททราคะนับเนื่องในสัททธาตุใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ @เชิงอรรถ : @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะและนิกายสมิติยะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๗๑/๒๘๘-๒๘๙)@ เพราะมีความเห็นว่า รูปราคะจัดเข้าในรูปธาตุ ส่วนอรูปราคะจัดเข้าในอรูปธาตุ@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๗๑/๒๘๘-๒๘๙)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๑๑}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๖. โสฬสมวรรค] ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา (๑๖๕) สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. สัททราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสัททธาตุ” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. รูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในรูปธาตุ” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. รูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในรูปธาตุ” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. อรูปราคะเป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต เกิดร่วม ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกันดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๑๒}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๖. โสฬสมวรรค] ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา (๑๖๕) สก. อรูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุเป็นอันเดียวกัน มีอารมณ์เป็นอันเดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ มิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากอรูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต เกิดร่วม ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกันดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่ไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุ”
สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. สัททราคะนับเนื่องในสัททธาตุใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม ปร. ใช่ สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. สัททราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสัททธาตุ” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๑๓}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๖. โสฬสมวรรค] รวมกถาที่มีในวรรค สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ อรูปราคะนับเนื่อง ในอรูปธาตุ” ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. กามราคะนับเนื่องในกามธาตุมิใช่หรือ สก. ใช่ ปร. หากกามราคะนับเนื่องในกามธาตุ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “รูปราคะ นับเนื่องในรูปธาตุ อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุ” รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา จบ โสฬสมวรรค จบ รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. นิคคหกถา ๒. ปัคคหกถา ๓. สุขานุปปทานกถา ๔. อธิคัยหมนสิการกถา ๕. รูปังเหตูติกถา ๖. รูปังสเหตุกันติกถา ๗. รูปังกุสลากุสลันติกถา ๘. รูปังวิปาโกติกถา ๙. รูปังรูปาวจรารูปาวจรันติกถา ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๑๔}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถารูปราโค รูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา ว่าด้วยรูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุเป็นต้น
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องรูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุ.
ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายอันธกะทั้งหลายว่า กามราคะ ความยินดีในกาม นับเนื่องในกามธาตุ เหตุใดเพราะเหตุนั้น แม้รูปราคะทั้งหลาย คือความยินดีในรูป ก็พึงนับเนื่องในรูปธาตุและอรูปธาตุ ดังนี้. คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
คำที่เหลือพึงทราบโดยนัยที่กล่าวในหนหลังนั่นแหละ.
ด้วยว่า ในปัญหานี้ บัณฑิตพึงทราบบทที่ต่างกันว่า รูปราคะย่อมนอนเนื่องในรูปธาตุ และอรูปราคะย่อมนอนเนื่องในอรูปธาตุอย่างเดียว. ก็ลัทธินั้นมีอยู่แก่นิกายอันธกะทั้งหลายด้วย แก่นิกายสมิติยะทั้งหลายด้วย แต่ปัญหานี้เป็นของนิกายอันธกะทั้งหลายเท่านั้น. อรรถกถารูปราโค รูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา จบ.
รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ
๑. นิคคหกถา
๒. ปัคคหกถา
๓. สุขานุปปทานกถา
๔. อธิคคัยหมนสิการกถา
๕. รูปังเหตูติกถา
๖. รูปังเหตุกันติกถา
๗. รูปังกุสลากุสลันติกถา
๘. รูปังวิปาโกติกถา
๙. รูปังรูปาวจรารูปาวจรันติกถา
๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา.
วรรคที่ ๑๖ จบ. -----------------------------------------------------