๓. ปฐมอัสสาทปริเยสนสูตร

จกฺขุสฺสาหํ ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย จกฺขุสฺส อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ ยาวตา จกฺขุสฺส อสฺสาโท ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ จกฺขุสฺสาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย จกฺขุสฺส อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา จกฺขุสฺส อาทีนโว ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ จกฺขุสฺสาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ ยํ จกฺขุสฺส นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา จกฺขุสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม เอตํ สุทิฏฺฐํ ฯ โสตสฺสาหํ ภิกฺขเว ฯ ฆานสฺสาหํ ภิกฺขเว ฯ ชิวฺหายาหํ ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย ชิวฺหาย อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ ยาวตา ชิวฺหาย อสฺสาโท ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ ชิวฺหายาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย ชิวฺหาย อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา ชิวฺหาย อาทีนโว ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ ชิวฺหายาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ ยํ ชิวฺหาย นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา ชิวฺหาย นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม เอตํ สุทิฏฺฐํ ฯเปฯ มนสฺสาหํ ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย มนสฺส อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ ยาวตา มนสฺส อสฺสาโท ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ มนสฺสาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย มนสฺส อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา มนสฺส อาทีนโว ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ มนสฺสาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ ยํ มนสฺส นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา มนสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม เอตํ สุทิฏฺฐํ ฯ {๑๕.๑} ยาวกีวญฺจาหํ ภิกฺขเว อิเมสํ ฉนฺนํ อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ ฯเปฯ อพฺภญฺญาสึ ฯ ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ อกุปฺปา เม วิมุตฺติ อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ ตติยํ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราได้เที่ยวแสวงหาคุณแห่งจักษุ ได้พบคุณแห่งจักษุ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาโทษแห่งจักษุ ได้พบโทษแห่งจักษุ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาความสลัดออกแห่งจักษุได้พบความสลัดออกแห่งจักษุ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา ฯลฯ แห่งหู ฯลฯ แห่งจมูก ฯลฯ แห่งลิ้น ฯลฯ แห่งกาย ฯลฯ เราได้เที่ยวแสวงหาคุณแห่งใจ ได้พบคุณแห่งใจ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาโทษแห่งใจ ได้พบโทษแห่งใจ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาความสลัดออกแห่งใจ ได้พบความสลัดออกแห่งใจ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่รู้ตามความเป็นจริง ซึ่งคุณแห่งอายตนะภายใน ๖ เหล่านี้โดยเป็นคุณ ซึ่งโทษโดยความเป็นโทษ ซึ่งความสลัดออกโดยเป็นความสลัดออก เพียงใด ฯลฯ ก็ญาณทัสนะเกิดขึ้นแล้วแก่เราว่า ความหลุดพ้นของเราไม่กำเริบ ชาตินี้มีในที่สุดบัดนี้ภพใหม่ไม่มี ฯ จบสูตรที่ ๓