๑. สังกัปปราคชาดก

อาตมาถูกลูกศรคือกิเลสอาบยาพิษคือราคะ ซึ่งเกิดจากความดำริถึงกาม ลับที่หินคือวิตก อันนายช่างศรยังมิได้ขัดถูให้เกลี้ยงเกลา

ยังมิได้ดึงสายธนูให้พ้นหมวกหูข้างขวาของคันธนู ยังมิทันได้ติดขนปีกนกยูงเป็นต้น แทงเข้าที่หัวใจทำความเร่าร้อนไปทั่วสรรพางค์กาย

อาตมามิได้เห็นบาดแผลที่ถูกแทง และเลือดที่ไหลออกจากบาดแผลเลย ตลอดเวลาที่ไม่ได้อบรมจิตด้วยอุบายอันแยบคาย อาตมาได้นำทุกข์มาให้แก่ตนเสียเองสังกัปปราคชาดกที่ ๑ จบ

สงฺกปฺปราคโธเตน วิตกฺกนิสิเตน จ เนวาลงฺกตภเทฺรน (น) อุสุการกเตน จ ฯ

อาตมภาพอันลูกศรที่อาบด้วยราคะดำริ อาศัยกามวิตก อันนายช่างศร ไม่ได้ตกแต่งขัดเกลาและเหลาเสี้ยม แทงเข้าแล้ว.

น กณฺณายตมุตฺเตน นปิ โมรุปเสวินา เตนมฺหิ หทเย วิทฺโธ สพฺพงฺคปริทาหินา ฯ

อาตมภาพมิได้ถูกลูกศรที่เขายกคันขึ้นยิงมา หรือที่ติดพู่หางนกยูงเสียบ แทงเลย แต่อาตมภาพถูกลูกศร คือ กิเลสเครื่องเผาอวัยวะทั้งปวงให้ เร่าร้อน เสียบแทงที่หทัย.

อาเวธญฺจ น ปสฺสามิ ยโต รุหิรมสฺสเว ยาว อโยนิโส จิตฺตํ สยํ เม ทุกฺขมาภตนฺติ ฯ สงฺกปฺปราคชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------

แต่อาตมภาพไม่เห็นรอยแผล ไม่เห็นโลหิตไหลออกจากรอยแผลนั้น จิตที่ไม่มีอุบายอันแยบคาย ถูกลูกศรตรึงไว้แล้วอย่างมั่นคง อาตมภาพ นำความทุกข์มาให้แก่ตนเอง. จบ สังกัปปราคชาดกที่ ๑.