๕. กโปตกชาดก

บัดนี้แหละเราสบายแล้ว ไม่มีโรค หมดเสี้ยนหนาม นกพิราบก็บินออกไปแล้ว บัดนี้ เราจะทำตามความพอใจ เพราะว่าเนื้อและผักที่เหลือจะทำให้เรามีกำลัง (นกพิราบกลับมาเห็นกาถูกถอนขนทาด้วยน้ำเปรียงเน่า จึงเยาะเย้ยว่า)

ท่านอย่าหัวเราะเยาะ เพราะเห็นข้าพเจ้าถูกลูกชายพ่อครัวถอนขน แล้วทาด้วยผงเมล็ดผักกาด ผสมกากเปรียงเช่นนี้เลย (นกพิราบเย้ยหยันอยู่ว่า)

ท่านอาบน้ำชำระกายดีแล้ว ลูบไล้ด้วยของหอมดีแล้ว อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวและน้ำ และที่คอของท่านก็ประดับด้วยแก้วไพฑูรย์ ท่านได้ไปถิ่นกชังคละมาหรือ (กาได้กล่าวว่า)

มิตรก็ตาม ศัตรูก็ตามของท่าน อย่าได้ไปถิ่นกชังคละเลย เพราะคนในถิ่นกชังคละนั้น ถอนขนแล้วผูกกระเบื้องไว้ที่คอของเรา (นกพิราบกล่าวว่า)

อิทานิ โขมฺหิ สุขิโต อโรโค นิกฺกณฺฏโก นิปฺปติโต กโปโต กาหามิทานิ หทยสฺส ตุฏฺฐึ ตถาหิ มํ มํสสากํ พเลติ ฯ

บัดนี้ เราเป็นสุข ไม่มีโรค นกพิราบผู้เหมือนหนามในหทัยบินไปแล้ว บัดนี้ เราจักกระทำความยินดีแห่งหทัย เพราะเหตุว่า ชิ้นเนื้อและแกง จะทำให้เราเกิดกำลัง.

กายํ พลากา สิขินี โจรี ลงฺฆีปิตามหา โอรํ พลาเก อาคจฺฉ จณฺโฑ เม วายโส สขา ฯ

นกกระยางอะไรนี่ มีหงอน ขี้ขโมย เป็นปู่นก โลดเต้นอยู่ แน่ะนก กระยาง ท่านจงออกมาข้างนอกเสีย กาผู้เป็นสหายของเราดุร้าย.

อลญฺหิ เต ชคฺฆิตาเย มมํ ทิสฺวาน เอทิสํ วิลูนํ สูทปุตฺเตน ปิฏฺฐมฏฺเฐน มกฺขิตํ ฯ

ท่านได้เห็นเรามีขนปีก อันพ่อครัวถอนแล้วทาด้วยน้ำข้าวเช่นนี้ ไม่ ควรจะมาหัวเราะเยาะเลย.

สุนฺหาโต สุวิลิตฺโตสิ อนฺนปาเนน ตปฺปิโต กณฺเฐ จ เต เวฬุริโย อคมาสิ กชงฺคลํ ฯ

ท่านอาบดีแล้ว ลูบไล้ดีแล้ว เอิบอิ่มไปด้วยข้าวและน้ำ และมีแก้ว ไพฑูรย์อยู่ที่คอ ได้ไปกชังคลประเทศมาหรือ?

มา เต มิตฺโต อมิตฺโต วา อคมาสิ กชงฺคลํ ปิญฺชานิ ตตฺถ ลายิตฺวา กณฺเฐ พนฺธนฺติ วฏฺฏนํ ฯ

เราจะเป็นมิตร หรือมิใช่มิตรของท่านก็ตาม ท่านอย่าได้กล่าวว่า ท่าน ได้ไปยังกชังคลประเทศมาหรือ เพราะว่า ในกชังคลประเทศนั้น ชน ทั้งหลายถอนขนของเราออกแล้ว ผูกชิ้นกระเบื้องไว้ที่คอ.

ปุน ปาปชฺชสี สมฺม สีลํ หิ ตว ตาทิสํ น หิ มานุสกา โภคา สุภุญฺชา โหนฺติ ปกฺขิโนติ ฯ กโปตกชาตกํ นิฏฺฐิตํ ฯ อฑฺฒวคฺโค ตติโย ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ อถ วณฺณ สสีล หิริ ลภเต สุมุขาสิ สสาลิย มิตฺตวโร อถ จกฺก ปลาส สราช สโต ยว พาล กโปตก ปณฺณรส ฯ --------- ตตฺร วคฺคุทฺทานํ ภวติ ฯ ชินญฺจ วณฺณํ อสมํ วคุปฺปริ สุเทสิตา ชาตกนฺติ สนฺติ วีสติ มเหสิโน พฺรหฺมจริตฺตมุตฺต มโวจ คาถา อตฺถวตี สุพฺยญฺชนา ฯ ปญฺจกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ

แน่ะสหาย ท่านจะประสบสภาพเห็นปานนี้อีก เพราะปกติของท่าน เป็นเช่นนั้น อันโภคะของพวกมนุษย์ไม่ใช่เป็นของที่นกจะกินได้ง่ายเลย. จบ กโปตกชาดกที่ ๕. จบ อัฑฒวรรคที่ ๓. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ทีฆีติโกสลชาดก ๒. มิคโปตกชาดก ๓. มูสิกชาดก ๔. จุลลธนุคคหชาดก ๕. กโปตกชาดก. ----------------------------------------------------- รวมวรรคที่มีในปัญจกนิบาตนี้ คือ ๑. มณิกุณฑลวรรค ๒. วรรณาโรหวรรค ๓. อัฑฒวรรค. จบ ปัญจกนิบาตชาดก -----------------------------------------------------