འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་འཛིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ
ชื่อสันสกฤต (อักษรทิเบต ตามตัวบท) ཨཱརྱ་ལོ་ཀ་དྷ་ར་པ་རི་པྲྀཙྪ་ནཱམ་སཱུ་ཏྲ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๖๐ · หน้า 36a
ཆེན་པོ་རྣམས་འདི་ལྟར་ཡི་དམ་དང་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གདབ་པར་བྱའོ། །བདག་ཅག་གིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ངན་པའི་སེམས་ཅན་ཕུང་པོ་ལ་ཆགས་ཤིང་ངན་པར་ལྟ་བ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཆགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་འདུལ་བ་དེ་ལྟ་དེ་
ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་འདོད་པ་དང་། དྲན་པའི་མཐུ་
ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་འདོད་པ་དང་། ལུས་འདི་བོར་ནས་ནམ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དྲན་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པའི་
མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཐར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །
རྟག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་སྔོན་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་འདས་པ་དེའི་
ཚེ་དེའི་དུས་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་རིག་པ། བླ་ན་མེད་པ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་ཞིང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། ལྷ་དང་མིའི་སྟོན་པ་སངས་
རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཡོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤ་སྟག་གོ། །གཞན་ཡང་སློབ་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཕྱིར་
เล่ม ๖๐ · หน้า 36b
མི་ལྡོག་པ་ཡང་ཁྲག་ཁྲིག་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ནི་ཁྲག་ཁྲིག་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་ཡོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་སྙེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་པོ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་
ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། རྒྱལ་པོ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཉི་ཁྲི་སྙེད་དེ་རབ་ཏུ་བདེ་སྐྱིད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བས་ཡོངས་སུ་གང་ངོ་། །གྲོང་ཁྱེར་དེ་དག་ཀྱང་ར་བ་རིམ་པ་བདུན་བདུན་གྱིས་བསྐོར་ཏེ། ཆུ་ཞེང་གབ་པར་དཔག་ཚད་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་
བཞི་ལས་བྱས་ཏེ། འོབས་ཀྱང་རིམ་པ་བདུན་དང་། བད་ཀྱང་རིམ་པ་བདུན་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དྲ་བས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བཀབ་བོ། །གྲོང་ཁྱེར་དང་། འོབས་དང་། ཤིང་དང་། ར་བ་དང་། སྟེང་གི་དྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་གསེར་དང་། བཻ་དཱུརྱ་དང་། ཤེལ་དང་། མུ་
ས་ར་གར་བ་སྟེ་རིན་པོ་ཆེ་བཞི་ལས་བྱས་པའོ། །གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དེ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་སྙེད་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་གི་ཤིང་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་གྱི་ཤིང་གིས་ཡོངས་སུ་གང་ངོ་། །ཤིང་དེ་དག་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེའི་གོས་ཀྱི་ཤིང་ཤ་སྟག་གོ། །སྐྱེད་མོས་ཚལ་དེ་དག་རེ་རེ་ན་
ཡང་རིན་པོ་ཆེའི་རྫིང་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་དེ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་ཆུས་ཡོངས་སུ་གང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བཙུན་མོ་དང་། ཕོ་བྲང་གི་སླས་བརྒྱད་ཁྲི་སྙེད་ཡོད་དེ། དེའི་ཚེ་བཙུན་མོ་ཆེན་མོ་དེ་ལ་སྲས་གཉིས་ཡོད་དོ། །གཅིག་ནི་ཚད་མེད་བློ་གྲོས་
ཞེས་བྱ། གཅིག་ནི་ཚད་མེད་སྟོབས་ཞེས་བྱ། འཇིག་རྟེན་འཛིན་རྒྱལ་བུ་དེ་གཉིས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་དང་རྨི་ལམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དཔེ་ཟླ་མེད་པས་ན། འཛམ་བུ་ཆུ་ཀླུང་གི་གསེར་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ་སད་པ་དང་།
སོ་སོ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ། །ཕོ་བོས་སྨྲས་པ། བདག་གིས་རྐང་གཉིས་མཆོག་ནི་མཐོང་བར་རྨིས། །གསེར་མདོག་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན། །ཚད་མེད་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་རྫོགས་པ། །མཐོང་བས་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར། །
เล่ม ๖๐ · หน้า 37a
ནུ་བོས་སྨྲས་པ། བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉི་ལྟར་ལྡན་པ་རྨིས། །ཤིན་ཏུ་བཟང་ཞིང་མཛེས་པ་ཕུལ་གྱི་མཆོག །རི་ཡི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ལྷང་ངེར་གསལ་བར་མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་དགའ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་བུ་ཚད་མེད་བློ་གྲོས་དང་།
ཚད་མེད་སྟོབས་གཉིས་ཕ་མ་གང་ན་བར་སོང་ནས་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་དག་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྨི་ལམ་གྱི་གཏམ་ཕ་མ་ལ་བཟླས་སོ། །བདག་ཅག་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་རྨིས་ཀྱིས་བདག་ཅག་གཉིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བར་མཆི་བར་གསོལ། དེ་
བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་སྟེ། བདག་ཅག་བག་མེད་པས་མ་ཚོར་མ་འཚལ་ནས་འདོད་པ་ལྔའི་འདམ་དུ་ལྟུང་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་འཆིང་བས་རྣམ་པར་བཅིངས་སོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཆིང་བས་རྣམ་པར་
བཅིངས་སོ། །བདག་ཅག་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་བག་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་རྒྱལ་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་མ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་གང་ན་བ་དེར་སོང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕྱིན་
ནས་ཞབས་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་མཆོད་པ་རྣམ་བཞི་འབུལ་བར་སྤྱན་དྲངས་སོ། །ན་བཟའ་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། གཟིམས་ཆ་དང་། སྙུན་གྱི་རྐྱེན་སྨན་དག་གིས་མཆོད་ཅིང་ཕུལ་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་
ཆེན་པོའི་མཐའ་རྒྱལ་པོ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གཅིག་ཏུ་བ་དན་དཔྱངས། གདུགས་བྲེས། རིན་པོ་ཆེའི་པད་མོ་བཀོད་དེ། སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་
ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་བསྟན་པ་ལ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོ་དེས་རྒྱལ་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་སྨན་པ་མཁྱེན་
เล่ม ๖๐ · หน้า 37b
ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ལོ་བཞི་ཁྲིའི་བར་དུ་གཉིད་ཀྱང་མ་ལོག །ཟས་ཀྱང་ཆོག་པར་མ་ཟོས། བསྙེས་ཏེ་འཕྲེས་ཀྱང་མ་མྱོང་བར་གལ་ཏེ་འདུག་གམ་འཆག་
ཅིང་སོང་ཡང་མ་མྱོང་ངོ་། །དེ་ནས་ཡང་ལོ་བཞི་ཁྲིའི་བར་དུ་གཞན་ཅི་ཡང་མི་སེམས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་
དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩམས་བཞིན་དུ་ཚེ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་དགའ་ལྡན་གནས་སུ་སྐྱེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིར་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་
ནས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་དང་། ཡང་རྨི་ལམ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་བསྟན་པར་རྨིས་སོ། །རྨི་ལམ་ན་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་སད་པ་དང་། དངངས་སྐྲག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་
དེའི་བསྟན་པ་ལ་ལོ་ཁྲི་ཚང་བར་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་བཤད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གནམ་དུ་སྐྱེས་སོ། །ལྷའི་ཚེ་ཟད་ནས་
ཕྱིར་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་རིགས་མཐོ་ཞིང་ཆེ་བའི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིའི་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཞིག་ནས་ལོ་སྟོང་ལོན་ཏེ་རྒྱལ་བུ་དེ་གཉིས་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་དེར་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་
ཆེ་བར་གྱུར་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ན་མི་ཉི་ཁྲི་སྙེད་དང་། ལྷ་ཁྲི་ཕྲག་ཉི་ཤུ་སྙེད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་དོ། །
เล่ม ๖๐ · หน้า 38a
འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ནས་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་འཐུན་པར་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་ཁྲི་ཕྲག་བཅུ་དང་ཕྲད་དེ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་གདོད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་
ཏོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་དང་ཕྲད་དེ། དེ་ནས་གདོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་རིམ་གྱིས་འཚང་རྒྱ་སྟེ། གཅིག་ནི་ཚད་མེད་དབྱངས་ཞེས་
བྱ། གཅིག་ནི་ཚད་མེད་འོད་ཅེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་བྱང་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །
གཞན་ཡང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་སོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་རྣམས་ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་ལ་མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་སྦྱོར་བ་ན་འདི་སྙམ་དུ་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་མིག་གི་ཁམས་སུ་དམིགས་སུ་མེད། མིག་གི་ཁམས་ལ་བདག་དང་བདག་
གི་བ་མེད་པ། མི་རྟག་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཁམས་ལ་མིག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་མི་དམིགས། མིག་གི་ཁམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་སོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་
མེད་དེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་མིག་གི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་མིག་གི་ཁམས་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་རང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་ཁམས་ལ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 38b
ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཁམས་ཡུལ་ན་ཡང་མི་གནས། ཕྱོགས་ན་ཡང་མི་གནས། ནང་ན་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ། དངོས་པོ་མེད་པས་
མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་སོ། །མིག་གི་ཁམས་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་ཁམས་ལ་མིག་གི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །མིག་གི་ཁམས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་
བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་ཏེ། མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བཏགས་སོ། །མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་མེད་པའོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་མིག་གི་ཁམས་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མིག་
གི་དབང་པོའང་རྣམ་པར་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱང་སྣང་བའི་གནས་ན་ཡོད་ཅིང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོར་ལྡན་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་འདུས་པ་ན་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་ངེས་པར་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། མཁས་པ་དག་ནི་མིག་གི་ཁམས་མེད་པ་ལ་མིག་གི་
ཁམས་སུ་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་གི་ཁམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྟོགས་ནས་ཁམས་མེད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་
ཁམས་སུ་མེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མ་འདུས་པ་མ་བྱས་པའོ། །གཟུགས་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་དངོས་པོ་མེད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་མེད་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་མི་གནས། གཟུགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། གཟུགས་མངོན་དུ་སྣང་བའི་གནས་ན་ཡོད་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་རྣམ་པར་དག་
เล่ม ๖๐ · หน้า 39a
ཅིང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་མངོན་པར་སྣང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་སྟེ། མེ་ལོང་ཡོངས་སུ་དག་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་
ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། མེ་ལོང་གི་ནང་ན་མི་མེད་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་ན་མེ་ལོང་ཡོད་ན་ནང་ནས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ན་གཟུགས་སྣང་བའི་གནས་ན་འདུག་པ་ལ་དམིགས་ནས་
མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཏགས་སོ། །གཟུགས་ལ་ཁམས་མེད། དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད། ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་
རྗེས་སུ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཟག་སུ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་ན། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་བྱས་པའི་ཁམས་
སུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཅིའང་མེད་པ་བསྟན་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་
དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་རྟོག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་
མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མེད། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་དངོས་པོ་མེད། ངེས་པའི་ཆོས་མེད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །མིག་གི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 39b
རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་གྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རྩ་བ་མེད་དོ། །དེའང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་དང་གཟུགས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་
སུ་སོང་བས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་ཏེ། རྐྱེན་ལ་རག་
ལུས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་
བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟག་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །སེམས་ཅན་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། ཆ་གཅིག་པ་དང་ཐ་
དད་པའི་མཚན་ཉིད་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཏེ། ཆོས་གཉིས་འདུས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །མིག་
གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ཏེ། གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དེའི་ཡང་ཁམས་
མེད་པར་བཤད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་པ་དག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་པས་དངོས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 40a
པོར་མི་རྙེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཁམས་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཡང་མི་ལེན་པའི་དོན་བཤད་པར་ཟད་དོ། །མཐོང་
བར་བྱ་བའི་གནས་ཡོད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་གསུམ་
འདུས་པ་ལས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཏེ་དེ་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ལས་དབེན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམ་གྲངས་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་
ལ་ཡང་དག་པར་ན་མིག་གི་ཁམས་མེད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་མེད། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གསུངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་འདི་
ལ་གང་ཟག་སུ་ཞིག་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ན་ཁམས་གསུམ་པོ་ལ་ཁམས་མེད་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་རྣམས་ལ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་
པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་
ཁམས་ཀྱང་གཞུང་འདིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་
เล่ม ๖๐ · หน้า 40b
མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ངེས་པའི་ཁམས་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ས་བོན་ས་ཆེན་པོ་ལ་རྨོས་ནས་སེར་གྱིས་རླན་ཏེ་ཉི་མས་དྲོས་པར་བྱས་ཤིང་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ན་མྱུ་གུ་བགས་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ། མྱུ་གུ་ཡང་ས་བོན་ལས་མ་སྐྱེས་ལ།
ས་བོན་ཡང་མྱུ་གུ་དང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུ་སྐྱེས་ནས་ས་བོན་ཡང་འཇིག་སྟེ། ས་བོན་ཡང་མྱུ་གུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་ས་བོན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུའི་ནང་ནས་ས་བོན་མེད་པ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་
ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚོན་པས་ནི་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་མཚོན་པ་བཞིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལས་གུད་ན་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་མེད། ཡིད་དུ་མི་ཤེས་ཀྱང་བླ་དགས་སུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་
ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིད་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས། ཡིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱིར། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་འདུས་པའི་ཕྱིར།
ད་ལྟར་གྱི་དམིགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མ་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ནི་མང་པོའི་འདུས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ །དོན་དམ་པ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་
ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ན་ངེས་པར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མེད་དོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་།
ད་ལྟར་གྱིར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །ཁམས་དག་ནི་ཁམས་མེད་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྟོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འབྱེད་ཅིང་རྟོགས་པ་ནི་ཁམས་མེད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྟོགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་རང་བཞིན་ཉིད་དམིགས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 41a
སུ་མེད་དེ། ངེས་པ་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་དེ། སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བཅིངས་པ་དག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་
ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཁམས་མེད་པ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཤད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་སོ། །རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་
པའི་ཆོས་ལ་ནི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་མང་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུན་ལས་སྐྱེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་ཁམས་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་
པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་མེད་པར་བཤད་
པ་ནི་མཐར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིའང་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡོད་ཅེས་པའི་མཚན་མ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་ངེས་པའི་མཚན་
ཉིད་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ངེས་པའི་མཚན་མ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དེ། ཁམས་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་འདས་པ་ལ་མི་
གནས། མ་འོངས་པ་ལ་མི་གནས། ད་ལྟར་ལ་མི་གནས་ཏེ། རྐྱེན་མང་པོ་ལ་རག་ལུས་པས་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཏགས་སོ། །མཁས་པ་དག་ཁམས་མེད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 41b
ཁམས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་མ་མང་པོ་ཡང་མེད། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཁམས་བསྟེན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་
རྟོགས་ཤིང་ཆད་པ་ནི་ཁམས་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ངོ་། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དེ། ཆོས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་མེད་པ་
བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཚན་མར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་
མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པའི་གནས་མེད། གནས་པ་མེད། འབྱུང་བའི་གནས་
མེད། རྟེན་པའི་གནས་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཁམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འདུས་པ། མ་གྱེས་
པ། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ། ངེས་པ་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁམས་མེད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས། མ་ངེས་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 42a
ཁམས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་དངོས་པོ་མེད། ངེས་པའི་ཆོས་མེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་སུ་
མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ལས་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྗེས་སུ་བསྙག་པའི་ཕྱིར་
ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་སོ། །དེའང་རྒྱུ་
དང་རྐྱེན་གྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཐོག་མར་འགྲོ་བས་ཤེས་ན་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་བསྙག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་
ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། གང་ཁམས་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་སུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་
གསུངས་ཏེ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དག་ཁམས་མེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཁམས་གཞོམ་ཞིང་དེ་ལས་དབེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་
པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པར་རམ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པར་རམ། གཉི་གའི་བར་ན་གནས་པར་མི་གནས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་འདུ་བ་མེད་པའི་ཁམས་ལ་ཡིད་
เล่ม ๖๐ · หน้า 42b
ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་རྟོགས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ཁམས་ནི་མི་ཤེས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཐོག་མར་འགྲོ་བས་རྒྱུ་དང་
རྐྱེན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་
མི་གནས། མ་འོངས་པ་ལ་མི་གནས། ད་ལྟར་ལ་མི་གནས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་ལ། གང་དུའང་མ་སོང་། གནས་པའི་གནས་མེད་དེ། ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐོག་མའི་དངོས་པོར་
ངེས་པའི་ཆོས་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་མཚན་མ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་མཚན་མ་མེད་པའོ། །མཚན་མ་དེ་ནི་མཚན་མ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །མཁས་པ་
དག་ནི་དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས། ཡུལ་ན་མི་གནས། ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་གཅིག་པའམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །འཕགས་
པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་འོངས་པ་མེད་སོང་བ་ཡང་མེད། དམིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་མི་དམིགས།
དམིགས་སུ་མེད། བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་བྱེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་རྟོགས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་
เล่ม ๖๐ · หน้า 43a
མ་སྐྱེས་པར་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་
དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། ཅིའང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྟོག་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་མེད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་
མེད། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མེད་དེ། ཁམས་ཀྱིས་ཁམས་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འཇུག་པར་དགའ་བ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འཇུག་པར་དགའ་བ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སྟོན་ཏོ། །
གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་འཇུག་པར་དགའ་བ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སྟོན་ཏོ། །ཁམས་ཀྱིས་ཁམས་མེད་པ་མཚོན་ཅིང་བརྗོད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཅིའང་མེད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་
ཤེས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མི་དམིགས་སོ། །ཁམས་གསུམ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ངེས་པའི་ཆོས་མེད་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་པར་ཤེས་པས་དེ་བས་ན་མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་
མེད་པ་ལ་ཁམས་གསུམ་དུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་མེད་དེ། ཁམས་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་འགྲོའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པས། ཁམས་གསུམ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་
དང་། ད་ལྟར་གྱིར་མི་དམིགས་མི་བརྗོད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པར་རང་བཞིན་མེད་པ། ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱང་བར་རྟོགས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 43b
གཅད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གསུངས་སོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དག་ཁམས་མེད་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གསུངས་ཏེ་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་
ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་ནི་ཁམས་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་བདག་གི་ཁམས་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མེད་པ་
དང་། ཅིའང་མེད་པའི་ཁམས་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་ཁམས་སུ་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། བདག་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཐ་མི་དད་དོ། །ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་སྟེ།
རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་པས་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་ངེས་པའི་ཁམས་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཁམས་མེད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་རྟོགས་པས་ཁམས་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་
ཁམས་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱང་མཐར་མཚན་མ་དང་བྲལ་ཏེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁམས་དང་བྲལ་བའོ། །ཁམས་ལ་ཁམས་མེད་དེ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། ཁམས་
ཀྱི་ནང་ན་ཁམས་མེད་དོ། །མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་བསྡུས་པ། ཁམས་ལ་མི་གནས་པའོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་མེད། ཁམས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་ཀྱི་རྣམས་ལ་ཁམས་སྐྱེ་བར་མི་དམིགས། ཁམས་ལ་འགོག་པར་མི་
དམིགས། ཁམས་ལ་གནས་པར་མི་དམིགས་སོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ། མ་བྱུང་བ། མི་གནས་པ། ཐོག་མ་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །མཁས་པ་དག་ནི་མིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པའི་ཁམས་ལ་མི་ཆགས། ཆགས་པར་མི་བྱེད། མི་འཛིན། མི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 44a
རྟོག་གོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། མ་སྐྱེས་པས་ན་འགོག་པ་མེད་དེ། དོན་དམ་པ་ལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་དོ། །
དོན་དམ་པར་ནི་ཁམས་སུ་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའི་དོན་དུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་
དང་། བདག་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་རྟོགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཁམས་སུ་མི་དམིགས། ཁམས་སུ་མི་མཐོང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཡང་རྟོགས་ཤིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁམས་མེད་
པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཁམས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡང་ཤེས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ཁམས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཞུགས་པར་ཡང་ཤེས། ཁམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་ཤེས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་སྟོན་ཏེ།
སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་དང་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་མཚན་མ་གཉིས་སུ་ཁམས་མི་སྟོན་ཏོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་རྣམས་རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་དང་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ཁམས་ཀྱང་ཁམས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་ཤིང་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་
འཛིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པས་ཁམས་སུ་མི་དམིགས། ཁམས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་དམིགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་ངས་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་འགགས་པའང་མེད། བཅད་པ་ཡང་མེད་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 44b
སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་ལ་ཁམས་རྣམས་མེད་དོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་གང་ཡང་མེད་དེ་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་སྟེ། ཁམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་འཇུག་པས་ཁམས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །
དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁམས་སུ་མ་གསུངས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཅིའང་མེད་པའི་ཁམས་མི་གསུང་ངོ་། །འཇིག་
རྟེན་འཛིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཅིའང་མེད་པའི་ཁམས་གསུངས་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ན་ཁམས་སུ་གསུངས་པ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལྟར་ན་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཁམས་
རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཁམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཁམས་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་ངེས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་
ལ་མཁས་པ་དང་། ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་འདུས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་། བདེན་པའི་ཁམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁམས་མེད་པར་ཤེས་པ་
དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་འཐུན་པར་ཤེས་ཏེ་ཁམས་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་པ་དང་། ཁམས་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་དམིགས། བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་འཇིག་པ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་
འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁན་མཁས་པ་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་སྒྱུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་མཛའ་ཞིང་བཤེས་པ་དག་གིས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་སྒྱུ་མའོ། །སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། སྒྱུ་མ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 45a
མེད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་ན་མཁས་པ་དག་ནི་སྒྱུ་མར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ན་འཇིག་
རྟེན་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ། །གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པའི་བདེན་པར་འཛིན་ན་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མཁས་
པ་བློ་ཟབ་མོ་དབང་པོ་རྣོ་བ་དག་ནི་ཟུར་ཙམ་བསྟན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། མི་བདེན་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་བསླུས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་
པར་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཁམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་དག་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་བརྗོད་དུ་མེད། དམིགས་སུ་མེད་པ། ཁམས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བར་བྱེད་པ་སྟོན་པ། ཁམས་ཐམས་
ཅད་ཡི་གེ་མེད་པ། འདུས་པ་མེད་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པ། ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྟོན་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པ། གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་བརྗོད་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་
རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། དབང་དང་དབང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྣམ་
པར་གྲོལ་བའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་མོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་བམ་པོ་གསུམ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འཛིན་ལ་འདི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 45b
སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་མིག་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་
དམིགས་སུ་མེད། མིག་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ངེས་པ་མེད་དོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་རག་ལུས་པ་
སྟེ། གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡོད་པར་གྱུར་ཏེ། གཟུགས་དང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་གཟུགས་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་
འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིན་ལ་མིག་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པས་དེ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བཏགས་པས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་གིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་
པར་གསུངས་ཀྱི་མིག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་མི་གནས། གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་མི་གནས། མིག་མིག་ལ་མི་གནས། གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་མི་གནས་ཏེ། རྐྱེན་མང་པོ་ལས་གཟུགས་སུ་དམིགས་པ་བྱུང་བས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཏགས་སོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་
ཏེ་བྱུང་བ་ལས་མིག་གི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཏགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཟླས་དོན་དམ་པར་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པ་ཞེ་ན།
མཁས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བཙལ་ན་ཡང་དག་པར་ཡོད་པར་མི་མཐོང་སྟེ། བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མཚན་མ་གཉིས་སུ་འཆད་དོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་ཡང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 46a
དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
དུ་ཡང་དག་པར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་སོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་
ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་སུ་ཤེས་པས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་དེ། བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་སྤྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །མཁས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅིའང་མེད་པ། རྣམ་པར་བརྟགས་
པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མཐོང་ཞིང་ཤེས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་བརྗོད་ཅིང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་མེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་
དུ་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅིའང་མེད་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་བྱས་པ་མེད་པ། བྱེད་པ་མེད་དེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་
གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། གཉི་གའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བས་བུས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། འཕགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་ཇི་བཞིན་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་སྐྱེས་པ། མི་འགག་པ། མ་འོངས་པ། མི་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མིག་གིས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 46b
མིག་མི་ཤེས། མིག་གིས་མིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་ཤེས། གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་ག་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མིག་གིས་མིག་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས། གཟུགས་ཀྱིས་
གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས། མིག་དང་གཟུགས་གཉི་ག་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་ཆོས་མེད་དེ། དེ་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་མིག་གིས་མིག་མ་བྱས། མིག་གིས་མིག་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མ་བྱས། གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་ཤེས་སོ། །གཉི་
ག་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ཀྱང་བདག་གོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས། གཟུགས་ཀྱང་བདག་ནི་གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བླ་དགས་སུ་མིག་དང་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་
མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། སྣ་དང་། དྲི་དང་། ལྕེ་དང་། རོ་དང་། ལུས་དང་། རེག་བྱ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིད་
ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པའི་ཚེ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་སུ་མེད། ཡིད་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་
དངོས་པོ་མེད་པར་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རག་ལུས་པས་གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་ལ།
ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་གྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཕྱེའོ། །ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ནི་ཆོས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 47a
ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གདགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་དེ། ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་བསྟན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བརྗོད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་བཤད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱང་
ཆོས་ལ་མི་བརྟེན་ཆོས་ཀྱང་ཡིད་ལ་མི་བརྟེན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བས་ཆོས་རྣམས་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཤད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྗོད་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཤད་པའི་
ཟླས་དོན་དམ་པར་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་སུ་མེད། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དམིགས་སུ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་ཡང་དག་པར་ཡོད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་
དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བས་དེ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་སོ། །གཞན་
ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་ཤེས་པ་ལས་བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བསམས་པའི་རྗེས་སུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་
ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 47b
མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རང་བཞིན་གྱིས་དམིགས་སུ་མེད། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་
མཆེད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་བྱུང་བ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་
པ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བྱས་པ། བྱེད་པ། བྱེད་པ་མེད་པ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གའི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་པའི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་
མཆེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ། མ་སྐྱེས་པ། མི་འགག་པ། མི་འོང་བ། མ་སོང་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་ཡིད་མི་ཤེས། ཡིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་སུ་མི་ཤེས། ཆོས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། གཉི་ག་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
མི་ཤེས། ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དེ་གཉི་ག་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེ་ལ་ནི་ངེས་པའི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱིས་མི་འགྲུབ་ལ་ཡིད་འཇིག་པར་ཡང་མི་ནུས། ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་མི་འགྲུབ་ལ་ཆོས་འཇིག་པར་མི་ནུས་སོ། །གཉི་ག་མེད་པས་
ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བདག་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་བདག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །དེ་གཉི་ག་སྟོང་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། མིང་དང་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཏགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 48a
ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་གོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཞེ་ན། འདི་
ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྐྱེན་མང་པོ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྡན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། མཚན་མ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་སོ། །བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཡང་དག་པའི་ཆོས་མ་ཐོས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་
དག་པ་ཉིད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཆགས་ནས་བདག་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་བདག་གི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་ཆགས། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཆགས་ནས་བདག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། བདག་གི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་ཆགས་པ་ནས་རྣ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། སྣ་དང་།
དྲི་དང་། ལྕེ་དང་། རོ་དང་། ལུས་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་བདག་ཡིད། བདག་གི་ཡིད། བདག་ཆོས། བདག་གི་ཆོས་སོ་ཞེས་ཆགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆགས་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཀླགས་ཤིང་བཅིངས་ཏེ་ལམ་རྒྱུད་ལྔར་ཡང་
དང་ཡང་འཁོར་བར་གྱུར་ནས་འབྱུང་བའི་ལམ་མི་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། སྒྱུ་མ། སྙིང་པོ་མེད་པ། གསོག །གསོབ་ལྟ་བུ།
སྟོང་པ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་བར་མི་ཆགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གམ་བདག་གི་བར་མི་ཆགས་སོ། །དེ་ལྟར་མི་ཆགས་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་
ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་མི་ཐོགས། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་རྟོག་ལ་སྐྱེ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 48b
མཆེད་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་མཁས་པས་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མ་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་མི་གནས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་
རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཐའ་དག་ཀྱང་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་ལས་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཆུ་འབབ་པ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་
དུ་ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་ལས་བྱ་བ་ཀུན་བྱེད་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་རྣམ་པར་བཅིངས་པས་བྱ་བ་ཀུན་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་
ཅེས་བྱ་བ་ནི་བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཤེས་པའི་བློ་མེད་པ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོའི་མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྡང་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱང་མིག་གི་སྒོ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྡང་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་།
ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། ཡིད་ཆོས་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པས་བྱམས་སྡང་སྐྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པས་བྱམས་སྡང་སྐྱེད་ལ། དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ནི་བྱམས་སྡང་དང་འཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པས་བྱམས་པ་དང་སྡང་བས་རྣམ་པར་འཆིང་བར་མི་འགྱུར། འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་
རྟོགས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཞིའོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 49a
དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཞེས་བཏགས། མ་རིག་པས་རིག་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་
མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་རིག་པ་མི་ཤེས་པས་མ་རིག་པ་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་ངེས་པའི་ཆོས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་པས་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་རྣམ་པར་འདུ་
བྱེད་པས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལས་དྲུག་གི་
སྐྱེ་མཆེད་སྐྱེས་པས་དེ་བས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་རེག་པ་སྐྱེ་བས་དེ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པའོ། །རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚོར་
བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པ་ལས་ལེན་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའོ། །ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པའོ། །སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བྱུང་བས། དེ་བས་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བས་རྒ་བ་དང་། ཤི་བ་
དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕུང་པོར་གྱུར་པས་དེ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་བ་དང་། ཤི་བ་དང་། ཡིད་བློང་བ་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་
ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་ཀུན་འདུས་པ་ནི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ནས་རིག་པ་དང་འགལ་བར་བྱེད་ཅིང་མ་རིག་པའི་ཕུང་པོར་བསགས་ནས་སྲིད་པ་ཕྱི་མའི་འདོད་པ་སྐྱེད་དེ་དགའ་བ་དང་ཆགས་པ་ལ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཚོལ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་འཇིག་
เล่ม ๖๐ · หน้า 49b
རྟེན་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཅིངས་ཏེ་མ་རིག་པས་ལྡོངས་ནས་མ་རིག་པའི་མུན་པས་གཡང་སར་འཐམས་ཤིང་མ་རིག་པའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་པར་སྐྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་རིག་པའི་
ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ན་མ་རིག་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོག་མའི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་མཁས་པ་དག་གིས་མཐའ་མེད་པས་ཐོག་མའི་མཐར་རྟོགས་ཏེ་ཐོག་མའི་མཐར་
རྣམ་པར་མི་འབྱེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་མ་རིག་པ་ལ་མི་ཆགས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཡང་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བའོ། །གང་ཆོས་ཐམས་
ཅད་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ན་དེ་དེ་ཉིད་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་རིག་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། གང་རིག་པ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཉིད་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་
དམིགས་སུ་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། མ་རིག་པ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དམིགས་སུ་
མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་དེ། བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་མ་རིག་པའི་མུན་པར་འཐོམས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་རྣམས་བྱེད་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དེ་ནི་གཟུགས་མེད། གནས་མེད་པས་མ་རིག་པས་ཀྱང་འདུ་
བྱེད་ཀྱི་ལས་སྐྱེད་མི་ནུས་ལ་བྱས་པའི་ཆོས་མེད་པས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་འདུས་པའམ། འོང་བའི་གནས་སམ། སོང་བའི་གནས་ཀྱང་མེད་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཡང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 50a
མ་རིག་པས་སྟོང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་གནས་མེད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་བྱུང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་མི་གནས། མ་རིག་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་མི་གནས་ཏེ། མ་
རིག་པས་ཡང་མ་རིག་པ་མི་ཤེས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་མ་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་དམིགས་སུ་མེད། མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད། འདུ་
བྱེད་ཀྱི་ལས་དམིགས་སུ་མེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱི་མུན་པའི་ཐིབས་པོ་ལས་མུན་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། མ་རིག་པའི་མུན་པའི་ཐིབས་པོ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཆོས་ལས་བྱ་བ་བྱས་པས་མ་རིག་པ་དང་
འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་མི་གནས་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཡང་མ་བྲལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་སུ་མི་ཤེས་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་ལྟོས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་
ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་གིས་བསབས་ཏེ་མ་ཆད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་སྐྱེ་བར་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤེས། རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་མཐོང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ན་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་
เล่ม ๖๐ · หน้า 50b
ཤེས་པ་ལ་མི་གནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕ་རོལ་ན་མིང་དང་གཟུགས་མི་སྐྱེ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་འོངས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པས་བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལྡོངས་པ་དག་མིང་དང་གཟུགས་སུ་ཆགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིང་དང་
གཟུགས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་དག་ནི་དེ་ལ་བརྟགས་ན་མིང་དང་གཟུགས་སུ་མི་དམིགས་མི་མཐོང་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་ཕྱོགས་མེད་དེ་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་
གྱིས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་སྐྱེ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཞེས་ངེས་པར་བཏགས་པའི་གནས་མེད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་
གཟུགས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་མ་རུང་སྟེ། མིང་ནི་ལུས་ལ་གནས་པས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བས་ལུས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དྲུག་གི་སྐྱེ་
མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་དེ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། རེག་བྱ་ནི་གཟུགས་ལ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་ཤེས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། རྡོ་དང་ཤིང་དང་ཐ་མི་དད་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་
ཏེ་བཏགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་ན་རེག་བྱ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རེག་བྱ་ནི་སྟོང་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སྐྱེས་ཏེ། རེག་བྱ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་སོ། །རེག་བྱ་ཉིད་སྟོང་
པ་སྟེ་རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་རེག་བྱས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མི་ཤེས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་རེག་བྱས་མི་ཤེས་སོ། །རེག་བྱའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཚོར་བ་རེག་བྱའི་ནང་ན་མི་གནས། རེག་བྱའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས་སོ། །གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས། རེག་བྱ་དེ་གུད་ནས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 51a
ཚོར་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་རེག་བྱ་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེས་སོ། །རེག་བྱ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་ན་ཚོར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད། ཚོར་བ་ནི་མེད་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་སྐྱེ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །ཚོར་བའི་
རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དེ་གུད་ན་སྲེད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ཚོར་བ་ཉིད་སྲེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན། ཚོར་བས་ཡང་སྲེད་པ་མི་ཤེས་ལ་སྲེད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །སྲེད་པ་ལ་ཡང་ཚོར་བ་མི་ཤེས་ལ་ཚོར་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག །སྲེད་པ་ཡང་ཚོར་བ་དང་
ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་སྲེད་པ་ལ་མི་གནས་པ་ལ་སྲེད་པ་ལས་གུད་ན་ཡང་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཉིད་ལ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ཚོར་བ་སྲེད་པའི་ནང་ན་མི་གནས། ཚོར་བའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས།
གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས། སྲེད་པ་ཉིད་ཀྱང་སྲེད་པའི་ནང་ན་མི་གནས། སྲེད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། སྲེད་པའི་ནང་ན་སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དེ། སྲེད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་
པ་ལས་སྲེད་པ་ཞེས་བཏགས་ཀྱི་སྲེད་པ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་དེ་ནི་བཅིངས་པ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན། བཅིངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསབས་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལས་ཚོར་
བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་སྲེད་པའི་ཡུལ་ན་མི་གནས། ཕྱོགས་ན་མི་གནས། སྟོང་པ་གསོབ་གསོག་ལྟ་བུ། སྙིང་པོ་མེད་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅི་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་གུད་ནས་
ལེན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་ལས་ལེན་པ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་སྲེད་པ་ཡོད་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་སོ། །ལེན་པ་དང་སྲེད་པ་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྲེད་པ་ལས་གཞན་པའང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 51b
མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ཡང་ལེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་སྲེད་པའི་ནང་ན་མི་གནས། སྲེད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། སྲེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ན་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ལེན་
པའི་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ལེན་པ་དེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། ལེན་པའི་ནང་ན་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ལེན་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པ་ནི་ལེན་པའི་ནང་ན་མི་གནས་
ལེན་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའོ། །རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་གང་ཡང་ལྷན་ཅིག་པའམ། སོ་སོ་བ་མེད་དོ། །ལེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ངེས་པའི་ཆོས་མེད་ཀྱང་བུས་
པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལེན་པ་ལ་ཚོར་བར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་ལེན་པས་རྣམ་པར་བཅིངས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ལེན་པ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། སྟོང་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། དངོས་པོ་མེད་
པ་ངེས་པའི་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་ཡང་སྲིད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། ལེན་པས་སྲིད་པ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྲིད་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་ནང་ན་
ཡང་མི་གནས། ལེན་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ། སྲིད་པའི་དེ་ནི་ལེན་པ་ལ་མི་གནས། ལེན་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའམ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ལེན་
པས་སྲིད་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་ལ་ལེན་པས་སྲིད་པ་རྣམ་པར་མི་འབྱེད་དོ། །ལེན་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་སྲིད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །སྲིད་པ་ཉིད་སྲིད་པ་ཞེས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་པའི་ནང་ན་མི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 52a
གནས། སྲིད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས་ཏེ། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་པས་སྲིད་པ་དེ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་དག་ནི་སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ལྷན་ཅིག་པའམ་སོ་སོ་བ་མ་ཡིན་པས་
སྲིད་པ་ནི་ཤེས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པར་མི་འབྱེད། སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས། ཕྱོགས་ན་མི་གནས་སོ། །སྲིད་པ་དེ་ནི་སྔ་མའི་མཐའ་མེད། ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་མེད་དོ། །སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན། མེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིད་པའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །མཁས་པ་བློ་ཅན་དག་ནི་སྲིད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། སྙིང་པོ་མེད་པ། གསོབ། གསོག་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་སོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་འོངས་པ་མ་
ཡིན། སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ནང་ན་མི་གནས། སྲིད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། སྲིད་པས་སྐྱེ་བ་མ་བསྐྱེད་ལ་སྲིད་པ་ལས་གུད་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་རྟེན་
ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསབས་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་རྐྱེན་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྐྱེན་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ན་སྲིད་པའི་
རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། མཁས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ལ་མི་གནས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད། སྐྱེ་བ་ལ་རང་བཞིན་མེད། སྐྱེ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ངེས་པར་དམིགས་སུ་རུང་བའི་ཆོས་གཅིག་ཙམ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །མཁས་པ་དག་གི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་
ལ་རང་བཞིན་མེད་ལ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསབས་པའི་རྒྱུན་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་སོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་པའམ་སོ་སོ་བའི་ཆོས་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་པའི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 52b
ནང་ན་མི་གནས། སྲིད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་སོ། །སྐྱེ་བ་དེ་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན། སྐྱེ་བ་དེ་སྔ་མའི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར་གྱི་མཐར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་དེ་
དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པས་མཁས་པ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལས་སྐྱེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་
འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་བསྐྱེད་མི་ནུས་སོ། །
རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་སྐྱེ་བའི་ནང་ན་མི་གནས། སྐྱེ་བའི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་སོ། །རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་སྐྱེ་བ་གནས་
ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་བརྗོད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཉིད་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་
པ་ཡང་མ་ཡིན། སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་
ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནང་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་སོ། །རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་
เล่ม ๖๐ · หน้า 53a
རྒ་ཤི་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན། སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་འདུས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་
ལ་གནས་མེད། རྒ་ཤི་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་འདས་པའི་མཐའ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཐའ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །མཁས་པ་དག་ནི་རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་
ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། མ་བྱས་པ། མ་བྱུང་བ། མ་སྐྱེས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་རྟོག་པའི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ།
ད་ལྟར་གྱིར་མ་མཐོང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐོང་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ལ་རྐྱེན་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་མེད་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། བྱས་པའི་དངོས་པོ་
མེད་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་བྱས་པའམ་བྱེད་པ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་ལས་
བྱུང་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་རིག་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཞུགས་ན་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པར་རྟོགས་སོ། །མ་རིག་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྟོགས་པས་ཆོས་བྱ་བ་མེད་ན་ཆོས་སུ་གདགས་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 53b
སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །མ་རིག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། མ་བྱས་པ། མ་བྱུང་བ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། ངེས་པའི་ཆོས་མེད་པ། རྒྱུ་མེད་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་མི་
འབྱེད་དེ་མ་རིག་པའི་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རིག་པ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྟོགས་སོ། །
འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་པ་དང་སོ་སོ་བ་རྟོགས་ན་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་
བའི་ཤེས་རབ་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པར་རྟོག་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི་གང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་འདུ་བ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་
རབ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་རབ་རྟོགས་པའམ་རེག་པ་འདོད་ན་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ། །དེས་ན་རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཤེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །
དེ་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁམས་གསུམ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་དེས་ནི་མྱུར་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་འདི་ཉིད་ལས་འདི་ཉིད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 54a
འཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། མཐར་གྱིས་ལུང་སྟོན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དགེ་བ་དེ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་བདེ་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཏད་
ཅིང་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་དེ་བདུད་མ་རུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤ་མི་
འགོང་བར་འགྱུར། དེས་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ལས་རྒལ་ཏེ་སྐམ་སར་ཕྱིན་པར་འགྱུར། དེས་མ་རིག་པའི་འདམ་རྫབ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། དེས་རབ་ཏུ་བདེ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་གང་ཞིག་ད་ལྟར་བཞུགས་ཀྱང་རུང་། མྱ་ངན་
ལས་འདས་ཀྱང་རུང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཉན་ནམ། དད་དམ། ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ན་དེས་ནི་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ངས་ལུང་སྟོན་ཏོ། །དེས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་
ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་བར་ངས་ཀྱང་ལུང་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་
དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་གོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་
རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ནས། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ལ་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 54b
ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལུས་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྤྱོད་ཅིང་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟོག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་འདི་ནི་མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ།
ནད་ལྟ་བུ། ཤུ་བ་ལྟ་བུ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ། ཉམས་པ་དང་། འཕོ་བ་དང་། འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལུས་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་གཙང་བ་སྟེ་མི་སྡུག་པ། མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བ། བུ་ག་དགུ་ནས་མི་གཙང་བ་རྟག་ཏུ་ཟག་པའོ། །
ལུས་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་མནམ་པ་སྟེ། ངན་སྐྱུགས་ཀྱི་རྐྱལ་པ་འགྲོ་ཤེས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་འདི་ལ་བརྟགས་ན་ལུས་འདི་ལ་སྤུ་ཉག་མ་ཙམ་གྱི་གཙང་བའམ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མི་རྙེད་དོ། །ལུས་འདི་ནི་རུས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། པགས་པ་
དང་། ཤས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་ཤིང་གླགས་ནས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་དང་ལེན་པས་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་ནི་གང་། ལེན་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་ལུས་འདི་བྱུང་བས་ན་
ལེན་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདི་ལ་ལུས་བཀྲུས་ནས་ཁ་ཟས་དང་། གོས་དང་། ཁྲི་སྟན་དང་། སྨན་གྱིས་གསོས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ། སྔོན་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་བཅིངས་ནས་བྱ་བ་ཀུན་
བྱེད་པ་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ལུས་འདི་ནི་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱས་ཏེ་ངེས་པར་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་པའི་གནས་
ལ་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཀུན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །སྒྱུ་མ་འདུས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་འདི་ནི་རིང་པོ་མི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 55a
ཐོགས་པར་མཐར་འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བ་སྟེ་མི་རྟག་པ་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །ལུས་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། དེ་གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་སོ། །ལུས་འདི་ནི་ལུས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལུས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ལུས་
འདི་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ། གཡོ་བ་མེད་པ། སྨོན་ཅིང་རེ་བ་མེད། སེམས་མེད་དེ། རྡོ་དང་ཤིང་དང་ཐ་མི་དད་དོ། །ལུས་འདི་ལ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ལུས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་བརྟགས་ན་བྱས་པ་མེད། བྱེད་པ་མེད། ལུས་འདི་ལ་
སྔ་མའི་མཐའ་མེད། ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད། བར་གྱི་མཐའ་མེད་དོ། །ལུས་འདི་ལ་རྟག་པ། བརྟན་པ། སྲ་བའི་མཚན་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཇི་ལྟར་ཆུའི་དབུ་བ་གཟུང་ཞིང་བཅང་དུ་མི་བཟོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལུས་འདི་ནི་སྲིན་བུ་བརྒྱད་ཁྲི་གནས་པའི་ཁྱིམ་མོ། །ལུས་
འདི་ནི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ལུས་འདི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། མགོན་མེད་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བས་རྣམ་པར་འཚེ་བས་ན་སྡུག་
བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་མང་པོའི་སྣོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོགས་ནས་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན། གཞན་མ་ཡིན། དབང་མེད་པ། འདིར་རང་ཉམས་བྱར་མེད་པ། བྱས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་
སོ། །ལུས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ངེས་པའི་ཆོས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ལུས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །ལུས་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་འཁྲུལ་འཁོར་ལས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་
བྱུང་བས་ན་ལུས་འདི་ལ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ཅག་ཀྱང་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་བལྟའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ་ལུས་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་པའམ་སོ་སོ་བར་
เล่ม ๖๐ · หน้า 55b
མི་དམིགས་ཏེ། གཞན་ནས་འོངས་པའམ། གུད་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཡོད་པར་རམ་རྟེན་པའི་གནས་ཡོད་པར་མི་བལྟའོ། །ལུས་འདི་ལ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་གནས་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་གནས། ལུས་ལ་བདག་གམ་བདག་
གི་བར་མི་ཆགས་ཏེ། ལུས་སུ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དེ་ལྟར་ལུས་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ། བདག་གི་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཏེ། ལུས་འདི་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་དམིགས་སུ་མེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་
དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པས་ན་ལུས་སུ་འཇུག་པ་ལ་རེ་བ་མེད་དེ་ལུས་བསྐྱེད་པའམ་འབྱུང་བའི་ལམ་མེད་དོ། །དེ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་འདི་ལ་བྱས་པ་མེད། བྱུང་བ་མེད་པའོ། །ལུས་འདི་ནི་མ་བྱས་པ། མ་
བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་ལུས་སུ་གྱུར་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཅི་ཡང་མེད་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ། སྟོང་པ་ཉིད། སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་ལས་ལུས་འདི་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱུ་
དང་རྐྱེན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པས་ན་དེ་ལྟར་ལུས་ལ་རྟོག་པའི་ཚེ། ལུས་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་ནས་ལུས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོག་གོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་ན་ལུས་
འདི་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །མཚན་མར་དམིགས་སུ་མེད་པས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །ལུས་འདི་ནི་འདས་པའི་མཚན་མའམ། མ་འོངས་པའི་མཚན་མའམ། ད་ལྟར་གྱི་མཚན་མར་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་འདི་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་
དུ་ངེས་པའི་ཆོས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ལུས་འདི་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་ལུས་འདི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་ལ་གང་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཤེས་ཏེ། ལུས་འདི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འགག་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་
เล่ม ๖๐ · หน้า 56a
རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་ནི་ལུས་སུ་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སེལ་ཅིང་ཆོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དྲན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་
དུ་ལུས་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྟེ་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་ལ་རྟོག་པ་ན་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་ལ། གང་དུ་འང་མི་འགྲོ་བར་རྟོགས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་
གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་བྱས་པར་ཤེས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ན་འདས་པའི་ཚོར་བ་ལ་མི་
དམིགས། མ་འོངས་པའི་ཚོར་བ་ལ་མི་དམིགས། ད་ལྟར་གྱི་ཚོར་བ་ལ་མི་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ། བདག་གི་བ་མེད། མི་རྟག་པ། མི་བརྟན་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། མི་འགྱུར་བ། མཚན་
ཉིད་མེད་པར་བལྟའོ། །འདས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །མ་འོངས་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ། བདག་གི་བ་མེད་པ། མི་རྟག་པ། མི་བརྟན་པ།
སྙིང་པོ་མེད་པ། མི་འགྱུར་བ། མེད་པར་བལྟའོ། །མ་འོངས་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་ཚོར་བ་ནི་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་
เล่ม ๖๐ · หน้า 56b
མེད་པ། དངོས་པོ་མེད་པ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཆོས་མེད་དེ་མི་འདྲ་བ་ལས་ཡང་དང་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་འགོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་གནས་པའི་དུས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཚོར་བ་ནི་བྱས་པ་མེད། བྱེད་པ་མེད་དེ། བུས་
པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེད་དེ། དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་ཚོར་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཚོར་བ་ནི་ཀུན་ཀྱང་སྟོང་པ། མི་བརྟན་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་
དེ་ཁང་པ་སྟོང་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ་ཚོར་བ་མང་པོའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་འདུས་ནས་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆུད་ཅིང་རྟོག་སྟེ་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་འདུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་
བལྟའོ། །གཞན་ཡང་ཚོར་བའི་ནང་ན་ཚོར་བ་མི་མཐོང་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་ཚོར་བ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པས་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །ཚོར་བ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་མི་འགོག་པས་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་
སོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ངོ་། །ཚོར་བ་རྣམས་དང་བྲལ་ཏེ་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་མི་གནས་པས་ཚོར་བ་རྣམས་སེམས་བཏང་སྙོམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བཏང་སྙོམས་
ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་གང་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ལ་སེམས་
ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 57a
ལ། གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་དངོས་པོ་མེད་དེ་ངེས་པའི་ཆོས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །སེམས་འདི་ནི་འོངས་པ་ཡང་མེད། སོང་བ་ཡང་མེད། གནས་པའམ་འཕོ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །སེམས་
འདི་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་སོ། །སེམས་ནི་ནང་ན་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས། གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་ཏེ། སེམས་འདི་ནི་སྐྱེ་
ཞིང་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མེད་པའོ། །སེམས་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། ངེས་པ་མེད་པ། སྐྱེད་པ་མེད་པ། སྐྱེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལས་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་
ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགོག་པ་གཅིག་གིས་བསགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་སེམས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །སེམས་འདི་ནི་ཐོག་
མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ། མ་བྱུང་བ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་ཤེས་སེམས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །
སེམས་འདི་ནི་ངེས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཆོས་སུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འདི་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འདི་ནི་སྔ་མའི་མཐའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དེ་བར་གྱི་མཐའ་ཡང་དམིགས་
སུ་མེད་དོ། །སེམས་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་དེ་མཐོང་བར་མི་ནུས་པས་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་ལ་རང་བཞིན་མི་ཤེས་ཏེ། བུས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་འདི་ནི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 57b
སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བདག་མེད་པ། བདག་གི་བ་མེད་པ། མི་རྟག་པ། མི་བརྟན་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འཐོབ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་སམ།
སེམས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། སེམས་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་ཤེས་པས་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུའང་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ལ་ངེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་དེ། ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་
ལ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་འདུས་པ་དང་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་སེམས་ལ་ཀུན་འབྱུང་ངམ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་རྙེད་དོ། །སེམས་ལ་འགོག་པའམ་མི་འགོག་པར་
རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་བློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་གི་
སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་དག་གི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པར་ཤེས་ཏེ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །སེམས་དྲི་མ་ཡོད་པས་ན། སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་སེམས་ཅན་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའོ་སྙམ་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སེམས་ལ་དྲི་
མའི་མཚན་ཉིད་དམ། སེམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེ་ན། བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནང་ངམ། ཕྱི་རོལ་ལམ། གཉི་གའི་བར་ན་ཡོད་པར་མི་རྟོག་གོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ལ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་གྱིར་མི་དམིགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་
เล่ม ๖๐ · หน้า 58a
ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ན་མི་གནས།
གཉི་གའི་བར་ན་མི་གནས་སོ། །ཆོས་ནི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་པའང་མ་ཡིན། སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན། གཡོ་བ་མེད་བྱས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་
ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།
ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨི་ལམ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་མེད་པ་སྟེ། གཟུགས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་
ཐམས་ཅད་ནི་མིང་མེད་མཚན་མ་མེད་དེ། མིང་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་
ཐམས་ཅད་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའམ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་མི་མཐོང་། ཆོས་དང་ཆོས་ལྷན་ཅིག་པའམ་སོ་སོ་བར་མི་
མཐོང་། ཆོས་ལ་ཆོས་གནས་པར་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞན་ནས་འོངས་པར་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པའི་གནས་ཡོད་པར་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་མེད། རྟེན་མེད། བྱུང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 58b
བ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་མེད་པ་ནི་རྟེན་མེད་པ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་མ་མེད་དེ། རྐྱེན་མང་པོ་ལས་སྐྱེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱ་
བ་ཡོད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས། ཕྱོགས་ན་མི་གནས་སོ། །མཁས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པར་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ། མ་བྱས་པ། མ་བྱུང་བ། བྱས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་མེད་པ་ནི་ཕྱིན་པའི་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་གང་ཟག་མེད་པར་ལེགས་པར་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་
སོ། །མཚན་མ་མེད་པར་བལྟ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྨོན་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་དག་པར་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགོག་པ་མེད་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ་སེམས་རྩེ་
གཅིག་ཏུ་གནས་པས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ཟད་པ་ཡང་མཐོང་ཞིང་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་དང་བྲལ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་ཡང་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་
རྟེན་འཛིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 59a
ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་མེད། ལེན་པ་མེད་དེ། ཆོས་ལ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད། གནས་པར་མི་བྱེད། འགོག་པར་མི་བྱེད་པར་ནན་ཏན་བྱེད་དེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་འགོག་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །
འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཞིག་པའི་གནས་མེད། འབྱུང་
བའི་གནས་མེད། གནས་པའི་གནས་མེད་པར་དེ་ལྟར་འཇུག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་མི་ཉམས་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གནས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་ལེན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་
ཤེས་ཤིང་མཐོང་བའི་དོན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་གོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དབང་པོ་རྣམས་ལ་མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་
དབང་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྤྱོད་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལས་འདུས་པས་མེ་མགལ་བསྐོར་བ་ལྟ་བུའམ་རྨི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་
ཡིད་ཆེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུ་དང་། ཤུ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད་པ། མི་བརྟན་པ། འགྱུར་ཞིང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་
เล่ม ๖๐ · หน้า 59b
དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། ཁུ་ཚུར་སྟོང་པའམ། ཁ་དོག་སྡུག་གུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་བྲིད་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟོས་པ་ལས་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དངོས་པོར་ངེས་པའི་ཆོས་སུ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་
ཐམས་ཅད་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་ལ་གར་ཡང་མི་འགྲོ་བར་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་
ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་ཡང་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་
ཤེས་སྟོན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་དད་པའི་དབང་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ཏེ། དད་པས་ཐོག་མར་འགྲོའོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་དད་པ་མི་ཉམས་མི་ལྡོག་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ལྷུན་གྱིས་
གྲུབ་པས་མི་གཡོ་བའི་དད་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྗེས་སུ་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་ངན་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །ཆོས་མི་སྤོང་ཞིང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་གཞན་ཡང་མི་ཚོལ་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
ཡང་དག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །དགེ་འདུན་གྱི་སྤྱོད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་ཤིང་བཟོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དེ་ལྟར་མི་གཡོ། མི་འགྱུར་བའི་དད་པ་དང་། དད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པས་དད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་
བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 60a
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་པ་ནི་མི་གཏོང་། རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་སྒྲིབ་པ་ལྔ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་དོ། །འདི་ལྟར་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་རྒྱུན་མི་ཆད་
པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ། །སྒྲིབ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་དོ། །གཞན་ཡང་
དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་ཞིང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་མི་ཆགས་ཏེ་མཉམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་
ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་གང་ཟག་དེ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་སྤྱོད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་
མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་
ཅིང་དྲན་པའི་དབང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་སྦྱིན་པ་བྱིན་ལ་འཇམ་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པར་མཐར་ཕྱིན་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྲུང་བ་དང་།
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པའི་ཕུང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྲུང་ངོ་། །རྟག་ཏུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། རྟག་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་
เล่ม ๖๐ · หน้า 60b
ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་
ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལམ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འགག་པ་དང་། མངོན་
པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། རྟག་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འགོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པར་འདོད་པ་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འདོད་པ་ལ་དྲན་པར་བྱེད། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ལ་གླགས་མི་རྙེད་པར་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད། རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་
དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པར་སེམས་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་རིག་པས་དྲན་པ་དེ་ལས་མི་ལྡོག་མི་ཉམས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ལས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ན་གང་ཟག་དེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པའི་དྲན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པས་དྲན་པའི་
དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཐོབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན་རྟག་ཏུ་
ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤྱོད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་གནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་ཆགས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤྱོད་པས་ཏིང་ངེ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 61a
འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་རྟེན་པ་དང་། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་
པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པ་ལ་ཡང་མཁས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རོ་ལའང་མཁས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དབང་དང་མཐུ་ཡང་ཐོབ་བོ། །ཏིང་
ངེ་འཛིན་ལས་དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེས་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་
དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འགོག་
པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པས་རྟོག་པ་ལས་དབེན་ཏེ་རྟོག་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་རྗེས་སུ་གཞོལ་བའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་
པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ནི་ཀུན་གཅིག་ཏུ་འབར་བར་ཤེས་སོ། །ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུས་ན་ཁམས་གསུམ་ན་མི་གནས་སོ། །གང་ཟག་དེས་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་
པ་ཉིད་དེ། མཚན་མ་མེད་པ། སྨོན་པ་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ། མ་བྱུང་བ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྟོག་པས་མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་རྩོམ་མོ། །
เล่ม ๖๐ · หน้า 61b
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ནི་གཞིག་ནུས་པ་མེད་དེ། ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་སོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ། རྣམ་པར་ཆགས་པ་དང་བཅིང་བའི་ཆོས་ལ་མི་གནས་སོ། །
འདོད་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སེམས་ཀྱིས་སྐྱོ་ཞིང་གཟུགས་ཡོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་མི་གནས་པས་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཞིང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཤེས་རབ་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །
གང་ཟག་དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པས་ཁམས་གསུམ་ལ་སེམས་མི་ཆགས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཆོག་
ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། མི་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། ཡང་དག་པའི་
ཆོས་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། མི་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་དབང་པོ་
རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སློབ་པ་ལ་ཡང་མཁས་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས། སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་
ཅན་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་ལྷར་སྐྱེ་བ་དང་མིར་སྐྱེ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 62a
བའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་དེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་རབ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་འབྲིང་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཐ་མ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་
གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་བརྩོན་པ་དང་མི་བརྩོན་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་
དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་གཞོལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མི་གཞོལ་བ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་
ཡོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟུག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྲབ་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། ལོག་པར་ངེས་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་སེར་སྣ་དང་བཅས་པ་དང་།
སེར་སྣ་མེད་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མི་རྒོད་པ་དང་། སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། མི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཕྱར་བ་དང་། མི་འཕྱར་བ་དང་། ཁྲོ་ཞིང་མི་བཟོད་པ་དང་། དེས་ཤིང་བཟོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སེར་སྣ་དང་བཅས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་
པོ་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་གྱི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། མ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བསྟི་སྟང་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟི་སྟང་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་བཅས་པ་
དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་དང་། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཤེས་རབ་ལྡན་པ་དང་། གླེན་པ་དང་། གླེན་པ་མེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་།
เล่ม ๖๐ · หน้า 62b
ཡང་དག་པའི་ལམ་སྤྱོད་པ་དང་། ལམ་ངན་པ་སྤྱོད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བློ་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་པོ་འཁྲུགས་པ་དང་། དབང་པོ་སྡུད་པ་དང་། དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་
མ་དག་པ་དང་། དབང་པོ་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་དབང་པོ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
དེས་དེ་ལྟར་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་
བྱ། མི་ཤིགས་པ་ཞེས་བྱ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། དབང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་
དང་། མི་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། དབང་པོ་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། མི་འཇིགས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ། ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུ་དང་དབང་
མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་ནོ།། །།འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་བམ་པོ་བཞི་པ་སྟེ་ཐ་མ། འཇིག་རྟེན་འཛིན་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་
མཁས་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་གི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་
เล่ม ๖๐ · หน้า 63a
པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་
འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་གང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་བདེ་བར་གནས་ཏེ། ལྟ་བ་ཐམས་
ཅད་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་དེ། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་བདེ་བར་གནས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་ལྟ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འཛིན་ཇི་ཙམ་དུ་ལྟ་
བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལྟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་ལྟ་བའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངན་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཇིག་ཅིང་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལྟ་བ་མེད་ཅིང་ལྟ་བར་མི་ལེན་པ་དང་།
མི་སེམས་པ་དང་། མི་ཆགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། མི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དེས་ཅི་མཐོང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བས་
ཡོངས་སུ་བཅིངས་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅད་པ་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མི་སེམས། མི་ལྟ། མི་ཆགས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་
སུ་ལྟ་བའི་བར་དུ་མེད་པ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེད་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་ལྟ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགོག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་
เล่ม ๖๐ · หน้า 63b
པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་མཐོ། མི་དམའ། མི་ལེན། མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་
པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་མི་དམིགས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་དམིགས། འཇིག་རྟེན་ལས་རྒལ་བར་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་
པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། གང་འཇིག་རྟེན་དང་། གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་
ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་ངན་པར་ཡང་མི་ལྟ་ལ། ཡང་དག་པར་ཡང་མི་ལྟ་ཞིང་སེམས་ཀྱིས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ནི་ཡང་
དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངན་པར་ལྟ་བའི་དོན་ཤེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ངན་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་
ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་བདེ་བར་གནས་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་རྟོག་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་
པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པའམ། སངས་རྒྱས་སུ་རྟོག་པའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ངན་པར་རྟོག་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའོ། །
เล่ม ๖๐ · หน้า 64a
རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པས་ན་ངན་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། གང་ཟག་དེ་ནི་འདིའམ་གཞན་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་
པའི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའམ་ངན་པར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་
ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། མི་བདེན་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་ཞིང་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ལས་གནས་ནས་ཡང་དག་པའམ་ངན་པར་རྟོག་པ་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་
བ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་
པར་རྟོག་པ་ལས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་རྩོམ་པ་ནི་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། མི་བདེན་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ། ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་
པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། ཚིག་ཐམས་ཅད་འགགས་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཅེས་བྱའོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ངག་དེ་ཉིད་ཀྱང་
གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་ལ་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་བ་མཐོང་ན་ཡང་དག་པའི་ངག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་ཇི་ཙམ་དུ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་ངག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་བདེ་བར་གནས་ན་
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด