འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ཅེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ
ชื่อสันสกฤต (อักษรทิเบต ตามตัวบท) ཨཱརྱ་རད་ན་མེ་གྷ་ནཱ་མ་མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๖๔ · หน้า 57b
པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་གང་གིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རི་དགས་རྣམས་དང་། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཝ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་བཅུར་འབྱེར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྒྲོག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་།
སེམས་ཅན་གཞན་དག་གདུལ་བའི་དབང་དུ་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་མི་སྒྲོག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ནི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་ཡང་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་
དག་པའི་ནན་ཏན་ལ་ལྟ་ཡང་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ནགས་ཚལ་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་འདབ་ན་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ཤིང་ནགས་ཚལ་
དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་འདབ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ནི་རིའི་ཕུག་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྲག་རིའི་ཕུག་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ནི་མི་ལེན་པར་འགྲོ་
བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་ཐམས་ཅད་བོར་ཞིང་ལེན་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ནི་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བདག་གི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྟོབས་དང་། མཐུ་ཐོབ་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་འཇོམས་
སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་ནས་བདག་གི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྟོབས་དང་། མཐུ་ཐོབ་པས་བདུད་ཀྱི་སྡེ་འཇོམས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་གྲོང་གི་འདབ་གང་ན་སེང་གེ་རྒྱུ་བ་དེར་རི་དགས་
ཕྲ་མོ་དག་གིས་ལོ་ཐོག་རྣམས་ཆུད་མི་གཟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་ཡང་ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་འདུག་པ་དེར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རི་དགས་ཕྲ་མོ་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་ཐོག་ཆུད་མི་གཟོན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བག་མི་ཚ་བ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 58a
ནས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་ཐོག་སྲུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ།
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པ་རྣམས་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བྱི་དོར་ཤིན་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་ཡིན། དབང་པོ་བསྡམས་པ་རྣམས་ཡིན། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཡིན། ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་ཕོད་པ་རྣམས་ཡིན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་རྣམས་ཡིན། ཡང་དག་པས་
འཚོ་བ་རྣམས་ཡིན། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་གི་རྙེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། གཡོ་སྒྱུ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། དྲང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བས་དྲང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅང་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་མང་བས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡིན། སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མ་བཅད་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པའི་བཀའ་མི་གཅོག་པས་བཀའ་བཞིན་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ཡིན། དམའ་བ་དམའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་གདོལ་བུ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡིན། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བསོད་སྙོམས་
བླང་བར་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གཞག་པས་ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཙོམ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། རང་གིས་ལམ་
མཐོང་བས་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་རྣམས་ཡིན། རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་འཇིག་རྟེན་ན་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅང་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 58b
ཆུབ་སེམས་དཔའ་པད་མ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་གོས་པ་རྣམས་ཡིན། སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་རྣམས་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་པ་རྣམས་ཡིན། གཙང་བ་རྣམས་ཡིན། བཞིན་འཛུམ་པ་རྣམས་ཡིན། མི་
རྩུབ་པ་རྣམས་ཡིན། མཐོང་ན་བཀྲ་ཤིས་པ་རྣམས་ཡིན། བློ་རྣམ་པར་བྱེ་བ་རྣམས་ཡིན། བློ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡིན། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གོས་པ་ཡིན་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་
བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་ཆུའི་ནང་ནས་འབྱུང་ཡང་མི་ཆགས་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བའི་ཆུ་ལས་འབྱུང་ཡང་མི་ཆགས་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་
ན། འདི་ལྟར་དེའི་ཐབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་ནི་འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དག་གིས་མི་གོས་ཏེ། དེའི་ཐབས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་
མ་ལ་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་མི་ཆགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་མི་ཆགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སའི་ཕྱོགས་གང་དུ་པད་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་སའི་ཕྱོགས་དེ་དྲིས་ཁྱབ་པར་འདུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲིས་ཁྱབ་པར་འདུག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་སའི་ཕྱོགས་གར་སྐྱེས་པའི་ས་ཕྱོགས་དེ་གཙང་ཞིང་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། གྲོང་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་
བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཙང་སྦྲ་ཀུན་སྤྱོད་པས་གཙང་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་
เล่ม ๖๔ · หน้า 59a
པ་རྣམས་འདུ་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་ཁ་བྱེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་བས་
འཛུམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཁྲོ་གཉེར་མེད་ཅིང་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་དང་བས་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཛུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇམ་ཞིང་མི་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་
འཇམ་ཞིང་དལ་གྱིས་སྨྲ་བ་ཡིན། མི་བརླང་ཞིང་མུ་ཅོར་མི་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། ལྟས་དང་། ཡུད་ཙམ་དག་ལ་མཐོང་ན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུའང་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་ནམ་རྒྱས་པ་དེ་ན་རྣམ་པར་བྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ནམ་ཤེས་རབ་
དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་དེ་ན་བློ་རྣམ་པར་བྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་ནམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ན་བལྟས་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད། མཉན་ན་རྣ་བའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད། མནམས་ན་སྣའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད། རེག་
ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད། སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བལྟས་ན་མིག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད། མཉན་ན་རྣ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད།
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་དྲི་མནམས་ན་སྣའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད། རེག་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་བསམས་པས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་པད་མ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 59b
འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་
སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གོས་པ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་པད་མ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདུལ་ལོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་
སྐྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འདུག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པ་
འམ། སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་ལྡན་པར་སྔོན་མ་བསྐོར་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་རོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པར་སོང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་
གྲུ་སྦྱར་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་བསྒྲལ་ལོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །མགོན་མེད་པ་དང་། སྐྱབས་མེད་པ་དང་། གནས་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། དཔུང་གཉེན་མེད་པ་དང་། གཉེན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་བྱའོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་
སྐྱེད་དོ། །ལྷ་དང་བཅས། བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲག་གོ། །སངས་རྒྱས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 60a
ཀྱི་རྣམ་པར་རོལ་བས་རྣམ་པར་རྩེའོ། །གླང་པོ་ཆེན་པོའི་བལྟ་བས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བར་བྱའི་སྤྱོད་པ་ངན་པས་མ་ཡིན། དཀའ་བར་སྤྱོད་པས་མ་ཡིན། ཞན་པའི་སྤྱོད་པས་མ་ཡིན། ཞུམ་པའི་
སྤྱོད་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་
པ་མི་གཡོ་བས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་པ་ལ་སྒྱུ་མེད་པས་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། བརྩོན་པ་ཆུང་
བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུའི་སྤྱོད་ལམ་དང་བྲལ་བས་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་
དག་པའི་དོན་ཀུན་སྟོན་པས་ངག་གི་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་འདུ་འཛི་མེད་པ་དང་། ངག་གིས་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཅུང་ཟད་བྱས་པ་ཡང་ཆུད་མི་གཟོན་ན་མང་པོ་ལྟ་
ཅི་སྨོས་ཏེ། བྱས་པ་གཟོ་བ་རྣམས་ཡིན། བྱས་པ་ཚོར་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དགོས་པ་བྱས་པ་ལ་མི་སྨོད་མི་སྐྱུད། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་མི་ལྟ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཅུང་ཟད་བྱས་པ་ཡང་ཚོར་ཞིང་དེ་ལ་སྟོད་པར་བྱེད། གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད། རབ་ཏུ་
བསྔགས་པར་བྱེད། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངག་གིས་སྙན་པར་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཀྱིས་མི་འཐུན་པར་སེམས་པ་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངག་གིས་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཀྱིས་ངན་དུ་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་མི་
เล่ม ๖๔ · หน้า 60b
བྱེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངག་གིས་འཇམ་པར་སྨྲ་ཞིང་སེམས་ཀྱིས་ཞེ་ལ་ནོན་ཏེ་ཤར་གཉེར་བ་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་དེས་པ་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཀྱིས་འཁོན་གྱི་མདུད་པར་འཛིན་པ་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་རི་མོར་བྱ་བ་སྟོན་
ཅིང་སེམས་ཀྱིས་བརྙས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚུལ་མི་འཆོས། ཁ་གསག་མི་བྱེད། འཇུངས་པ་དང་ཕྲག་དོག་གིས་ཀུན་ཏུ་གླགས་པ་མ་ཡིན། སྒྱུ་དང་གཡོས་མི་སྤྱོད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཐབ་སྨྱན་མི་བྱེད། ཕན་ཚུན་དུ་དཔར་བ་
འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་རི་མོ་བྱེད་པ་ཡིན། ངག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་དོན་སྨྲ་བ་ལས་སུ་རུང་བ་ཡང་སྒྲུབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པའི་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས། གོས་ངུར་སྨྲིག་དག་གྱོན་ནས་ཡང་
དག་པར་དད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ན་རྒྱལ་པོས་མནར་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། རྐུན་པོས་གཙེ་བ་མེད་པ་དང་། བུ་ལོན་གྱིས་གཙེ་བ་མེད་པ་དང་། འཇིགས་པས་གཙེ་བ་མེད་པ་དང་། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་མེད་པར་
རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དང་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དགེ་བ་ཅི་ཡིན་ཞེས་འཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དགེ་བ་ཅི་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་བས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྙེན་པར་བྱེད། སྟེན་པར་བྱེད། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་ཆོས་ཀྱང་ཉན་ཏོ། །ཐོས་ནས་ཀྱང་ནན་ཏན་དུ་བྱེད། ང་རྒྱལ་
གྱི་ཟིལ་གྱིས་མནོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བས་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཡིན། མ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཐོབ་བོ། །དེ་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་བོ། །ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པས་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་
เล่ม ๖๔ · หน้า 61a
ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ནེམ་ནུར་
མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་གསང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་གསང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།
བྱང་ཆུབ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒྲ་དབྱངས་ཟབ་མོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །རིགས་ཀྱི་
བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཞི་བའི་སྐུ་དང་། མི་མཉམ་པའི་སྐུ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྐུ་དང་། ཚད་མེད་པའི་སྐུ་དང་། ཕལ་ལ་མེད་པའི་སྐུ་དང་། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་ནེམ་
ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་
གི་གསང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། གསང་སྟེ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། ལྡེམ་པོ་ངག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུང་སྟོན་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པའམ་ཅ་ཅོ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
เล่ม ๖๔ · หน้า 61b
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། རྡུལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། དབང་དུ་གྱུར་པ། ཞི་བ། དང་བ། ཡོངས་སུ་དག་པ། རྙོག་པ་མེད་པ། རྣམ་པར་གསལ་བ་སྟེ།
གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པའམ། ཅ་ཅོ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་
གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་གསང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཅི་དགོངས་པའི་དོན་གང་སེམས་དང་འགྲོགས་པ།
སེམས་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གྱུར་པ་མ་གཏོགས་པར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་
བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ། བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། དཔག་ཏུ་མེད་པ། རྒྱ་ཆེ་བ། ཡངས་པ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པ། རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་ཐོས་པ་འདི་ནི་
ཡང་དག་པའོ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཐེ་ཙོམ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་གསང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་
མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གཞི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 62a
བ་དང་། མི་སྐྲག་པ་དང་། ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་བ་དང་། མཐུ་བརྟན་པ་དང་། རྟུལ་བ་བརྟན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཐར་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་བློ་དང་། མཐའ་
ཡས་པའི་བློ་དང་། མི་མཉམ་པའི་བློ་དང་། ཕལ་ལ་མེད་པའི་བློ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་དང་། གོ་ཆ་བརྟན་པ་དང་། དམ་བཅས་པ་བརྟན་པ་དང་། དམ་བཅས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། དམ་བཅས་པ་ཕལ་ལ་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་
པ་དང་། ཡངས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་དེ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འདུག་ནས་ལྷའི་མིག་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་འཐོབ་བོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་
ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། དུས་གསུམ་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པས་ཤེས་པ་ཆགས་པ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་འཐོབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་
ཁམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ངན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ངག་གིས་ངན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ཀྱིས་ངན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་
དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ། །སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ཡིད་
เล่ม ๖๔ · หน้า 62b
ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཏེ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་ལས་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེའོ་སྙམ་ནས་དེ་ལྟར་
ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ལྟའོ། །དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྔོན་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་གང་འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་
ནས་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་བདག་གི་སྨོན་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །བདག་གི་བརྣག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ་སྙམ་མོ་ཞེས་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་ནེམ་ནུར་མེད།
ཐེ་ཙོམ་མེད་དོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་
ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་གཅིག་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པའོ་ཞེས་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ། །
འདི་ནི་དེ་བཞིན་པའོ། །མ་ནོར་པའོ། །གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེག་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་འདི་ལས་བྱུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གང་གླིང་ཡོད་པ་རྣམས་མིང་གིས་ཐ་དད་པར་ཤེས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་འཛམ་བུའི་
གླིང་དུ་འདུའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་རྟེན་ཏོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་གླིང་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པར་འདུའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་ལ་གནས་སོ། །
เล่ม ๖๔ · หน้า 63a
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་དེ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་གཅིག་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་ལ་མངོན་
པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་དེ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲའི་དབྱངས་ཟབ་མོ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲའི་དབྱངས་ཟབ་མོ་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་དབྱངས་ཀྱང་ཟབ་ཅིང་སྙན་པ་ཡིན་ན། བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྒྲུབས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་དེ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པའི་གསུང་སྒྲའི་དབྱངས་ཟབ་མོ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་ཅེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་སེམས་སོ། །གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་ཏེ། སེམས་
ཅན་མོས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། འདུལ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་གསུང་སྒྲའི་དབྱངས་གཅིག་བརྗོད་པས་ཐེ་ཙོམ་གཅོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་ལོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ལ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 63b
ཆོས་སྟོན་ཏོ་སྙམ་བྱེད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་ཐོས་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ནི་མི་སླུ་བའོ་སྙམ་སྟེ། གནས་འདི་ལ་དེ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཙོམ་མེད་དེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་
ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་དད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ནེམ་ནུར་མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་
སྟེ། རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན། ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་རྣམས་ཡིན། རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། བགས་ཀྱིས་གཞོལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཉོན་མོངས་པའི་རོ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན། རོ་གཅིག་པ་རྣམས་ཡིན། ཆུ་བོ་ཀུན་
ཟེད་པ་རྣམས་ཡིན། དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་རྣམས་ཡིན། འབྱུང་པོ་མང་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡིན། མི་ཟད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་མི་ཟད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་
བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་བླང་བས་མི་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོན་
ཏན་རིན་པོ་ཆེ་བླང་བས་མི་ཟད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཟབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཏིང་དཔག་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་
བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་ཚད་མེད་པས་ན་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། བློ་ཚད་མེད་པས་ན་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་བགས་ཀྱིས་གཞོལ།
เล่ม ๖๔ · หน้า 64a
བགས་ཀྱིས་འབབ། བགས་ཀྱིས་བབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འབབ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཤི་བའི་རོ་དང་
ལྷན་ཅིག་མི་འདུག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་དང་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །རིགས་ཀྱི་
བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཆུ་བོ་ཇི་སྙེད་བབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལན་ཚྭའི་རོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ཇི་སྙེད་སྡུད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པའི་རོའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཆུ་བོ་ཚད་མེད་པ་ཀུན་ཟེད་ཀྱང་དེ་ལ་བྲི་བའམ། གང་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཚད་མེད་པ་ཀུན་ཟེད་ཀྱང་དེ་ལ་བྲི་བའམ། གང་བར་མི་མངོན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་
ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དུས་ལས་མི་ཡོལ་ལོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་འབྱུང་པོ་མང་པོའི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆུ་བཅུས་ཀྱང་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་
སྟོན་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནས་མི་ཟད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 64b
དཔའ་བློ་ཞིབ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྟག་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་
ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། སྨྲས་པའི་དོན་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན། དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་
རྟོགས་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་དཔྱོད་དེ། ཀྱེ་མའོ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་
འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེས་ཀུན་ཏུ་འབར་རོ། །རབ་ཏུ་འབར་རོ། །ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་རོ། །ཀྱེ་མའོ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེ་སྡང་གི་དུ་བ་འཁྲིགས་པའི་དུ་བ་འཚུབས་པས་རྣམ་པར་རྨོངས་སོ། །ཀྱེ་མའོ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།
གཏི་མུག་གི་མུན་པས་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་མོ། །དེ་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེ་དེ་དག་གི་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཆོས་རྣམས་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་
ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་རྣམ་པར་སེམས་སོ། །དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་རྣམ་པར་སེམས་པས་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 65a
སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་བློ་ཞིབ་མོ་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཤེས་སོ། །དེས་དོན་ཤེས་པས་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། །དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་
དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་ཐར་བར་བྱེད་དེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་ལ་མཁས་པ་ནས། དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་
ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཞིབ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་འཇོག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་
མེད་པ་དང་། གསོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་དང་། གསོག་གསོབ་སྟེ་དབང་ཕྱུག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འཇོག་སྟེ།
རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་འཐུན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་མེད་པ་སྲོག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་འཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསོ་བ་མེད་པ་དང་།
གང་ཟག་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་དང་། གསོག་གསོབ་སྟེ་དབང་ཕྱུག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པའོ། །འདི་ནི་
ཆོས་ཉིད་དང་འཐུན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཆོས་ཉིད་དང་འཐུན་པ་དེ་ནི་རིགས་པའོ། །གང་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་དེ་ནི་རིགས་པའོ། །གང་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་ནི་རིགས་པའོ། །གང་ཆོས་ཉིད་ལ་འབབ་པ་དེ་ནི་རིགས་པའོ། །གང་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་དེ་ནི་རིགས་པའོ། །
เล่ม ๖๔ · หน้า 65b
དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་སྤོབས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རིགས་པར་སྤོབས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོལ་བའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་མི་བརྟབས་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་མ་ཞུམ་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་མི་སྐྲག་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་ཕལ་
ལ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཡིན། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོལ་བའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདར་འདར་པོ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན། མི་འཁྲུལ་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན། མི་ཞན་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན། ཡེང་
ཡེང་པོ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན། དེ་དག་གི་སྤོབས་པ་དོན་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན། ཚིག་འབྲུ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན། སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན། དུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན། རྩུབ་པ་མ་ཡིན། མི་གསལ་བའི་སྤོབས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་འདར་འདར་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་འཇིགས་པའི་བག་ཚ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་བརྟན་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་ཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཕྱིན་ན་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་སྟེ། སེང་གེ་ལྟར་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་མི་སྐྲག་མི་དངངས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་
เล่ม ๖๔ · หน้า 66a
སྤོབས་པ་ནི་ཡེང་ཡེང་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་ཡེང་ཡེང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་དོན་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དོན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་དང་
བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་གཙུག་ལག་གི་ཕྱོགས་འགའ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཚིག་འབྲུ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་སྦྱོར་བ་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་གྱི། སྦྱོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་གང་ཕྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་སྔར་སྨྲ་བའམ། གང་སྔར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་ཕྱིས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུར་དུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དུས་ཤེས་པ་ཡིན། ཚོད་ཤེས་པ་ཡིན། སྐབས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་རྩུབ་པ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། མི་སྙན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངག་གི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་རྩུབ་པ་ཡིན་གྱི། གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 66b
རྣམ་པར་དག་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇམ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན། བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་རྣམས་
ཡིན། དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན། མཚུངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན། མི་ངོམས་པ་རྣམས་ཡིན། བརྙས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། འཁྲུག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། སྤོབས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་པར་སྨྲ་བ་ནི། འཇམ་པར་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདངས་བཟང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་
ཚིག་རན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་ནི་ཕན་པར་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚུངས་པར་སྨྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར་ཆོས་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ངོམས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་དྲེགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྙས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རི་མོར་བྱས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་
པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་ངང་ཚུལ་དེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་ནི་བཟོད་པ་མང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤོབས་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ནི་དགའ་བའི་ཚིག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་
བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ།
เล่ม ๖๔ · หน้า 67a
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་ཏེ། ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། རི་མོ་མེད་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། མ་དད་པ་མང་བ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན།
གཡོ་དང་སྒྱུས་གླགས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། འཚོ་བའི་བསམ་པ་ཅན་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣས་གླགས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་གླེན་པ་རྨོངས་པ་ལུག་ལྟར་ལྐུགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་ཏེ། རིགས་
ཀྱི་བུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣ་ཡང་མེད། ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་འཆབ་པ་ཡང་མེད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རི་མོར་མི་བྱེད་པ་ཡང་མེད། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་
ཆོས་འདུལ་བའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་སེམས་ཅན་ཅི་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་སྟོན། བཅོམ་
ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་དད་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པ་རྣམས་དང་། སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་རྣམས་དང་། གཡོ་མེད་པ་རྣམས་དང་།
སྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། སྤྱོད་ལམ་མི་འཆོས་པ་རྣམས་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ལེགས་པར་སྟོན་
ནུས་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣོ་བ་གང་བཤད་པའི་དོན་རིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 67b
ཆོས་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བརྗོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་
པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཡང་
དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །སྐྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་
པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡང་མི་དམིགས། ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་
བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་
ཀྱང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་འཇོག་མོད་ཀྱི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་གང་མིང་གང་གིས་བརྗོད་པ་དེ་མིང་དེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་
ནི་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན། ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན། བརྟགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མིང་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་དུ་འཇོག་སྟེ། མིང་དེ་ཡང་གསོག་གོ། །གསོབ་བོ། །གང་གསོག་དང་གསོབ་དེ་ལ་དོན་དམ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 68a
པ་མེད་དོ། །གང་ལ་དོན་དམ་པ་མེད་པ་དེ་བརྫུན་ཏེ་སླུ་བའི་ཆོས་སོ། །གང་བརྫུན་ཞིང་སླུ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་བྱིས་པ་སྐྱེ་བོ་སླུ་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བརྗོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།། །།འཕགས་པ་དཀོན་
མཆོག་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་ལྔ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་འབྲང་ལ་གཟུགས་ལས་ཀྱང་
མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། ཆོས་
ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་ཆོས་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་ཆོས་ལས་འདའ་བར་ཡང་མི་འབྱུང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་མི་འབྲང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་
འབྲང་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་འབྲང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འབྲང་ལ་ལམ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་
བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཡིན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཡིན། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་ཡིན། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན།
ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཡིན། གདམས་ངག་ལ་རི་མོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་མང་བ་རྣམས་ཡིན། དམིགས་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 68b
རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་ཏེ། དེས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཐོང་ནས་དགའ་ཞིང་རངས་ཏེ། དེ་ལ་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་ཅིང་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པས་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་
ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཤིན་ཏུ་
ཡོངས་སུ་དག་པས་གདམས་ངག་ལ་རི་མོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གདམས་ངག་ལ་རི་མོ་དང་བཅས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པ་མང་བས་དམིགས་པའི་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་ལམ་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་ལམ་
དུ་ཞུགས་པས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་
བླ་དགས་སོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་མི་སླུ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སླུ་བ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་
པ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་འདི་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་འདི་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཡི་གེ་དག་
གིས་གདམས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ངག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། སྤྲོས་པ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 69a
ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བླང་བ་དང་དོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཕྱེ་བ་དང་། བཙུམས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ།
མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ། མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། རྣམ་པར་
ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། གནས་མ་ཡིན་པ། མི་གནས་པ། ཞི་བ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ། དྲི་མ་མེད་པ། མ་གོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ། གྱ་ནོམ་པ། མཆོག །དམ་པ། ཕུལ། རྟག་པ།
བརྟན་པ། ཐེར་ཟུག །མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་འདུག་པ་ཁོ་ནའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཆོས་ཉིད་འདི་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་འདི་ཁོ་ན་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་དོ་
སྙམ་སྟེ། དོན་གང་གི་ཕྱིར་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། དཀའ་བ་བརྒྱ་དག་བྱེད་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བསམ་
གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་བགྱི། ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་
ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱའོ། །རང་གིས་རིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་དུ་བགྱིས་པ་དེ་རང་གིས་རིག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་མ་ལགས་སམ།
เล่ม ๖๔ · หน้า 69b
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་། །ལུས་ཀྱིས་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་
རིགས་ཀྱི་བུ་གང་དག་གིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པ་དེ་རང་གིས་རིག་པ་མ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པ་ཙམ་འམ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་གིས་རིག་
པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་དཔེ་ཉོན་ཅིག །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲོག་ཆེན་པོར་དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་ཐ་མ་ལ། མི་ལ་ལ་ཞིག་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ལ། དེ་ནས་མི་གཞན་ཞིག་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འོང་སྟེ། དེ་ཡང་དཔྱིད་
ཀྱི་ཚ་བས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པར་གྱུར་ནས་སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པ་དེ་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འོངས་པའི་མི་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཀྱེ་སྐྱེས་བུ་ཁོ་བོ་དཔྱིད་ཀྱི་ཚ་བས་ཡོངས་སུ་གདུངས་ཏེ། སྐོམ་གྱིས་ཉེན་ན། གང་ན་མཚོ་འམ། ལྟེང་ཀའམ། རྫིང་གང་ཆུ་བསིལ་བ་དང་རྙོག་པ་མེད་པ། གསལ་བས་
གང་བ་ཡོད་དེ། གང་དུ་བདག་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་བདག་ལ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་ལ། ཤར་ཕྱོགས་ནས་འོངས་པའི་མི་དེ་ཡང་ལམ་ཤེས་པ། ལམ་མཁས་པ། ལམ་མཐོང་བ། ལམ་གྱི་མཚན་མ་མཐོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ན་ཆུའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆུ་
སྔོན་ཆད་མཐོང་ལ། སྔོན་མྱངས་ཤིང་སྔོན་ཡང་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་མི་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་གྲོགས་པོ་ལམ་འདི་ནས་ལམ་ཁ་བྲག་མཐོང་གི་བར་དུ་སོང་ལ། ཀྱེ་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཡོན་གྱི་ལམ་འོར་ཏེ། གཡས་ཀྱི་ལམ་ནས་ནགས་ཚལ་སྔོན་པོ་དང་། ནགས་ཚལ་དེའི་དབུས་ན་མཚོ་འམ།
ལྟེང་ཀའམ། རྫིང་བུ་བསིལ་ཞིང་དང་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་གསལ་བས་གང་བ་མཐོང་གི་བར་དུ་སོང་ལ། དེར་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་སྐོམ་པ་དང་། ཚ་བ་མེད་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དཔྱིད་ཀྱི་ཚ་བས་ཡོངས་སུ་གདུངས་ཏེ། སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པའི་མི་དེས་ཆུ་ཐོས་མ་ཐག་
เล่ม ๖๔ · หน้า 70a
དང་། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རམ། སྐོམ་པ་དང་ཡང་བྲལ་བར་འགྱུར་རམ། ཆུ་དེའི་བསིལ་བ་ཡང་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་དེ་ནམ་དེར་ཕྱིན་ནས། དེས་ཆུ་དེར་ཞུགས་
ཏེ་འཚལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། མི་དེའི་ཚ་བ་དེ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐོམ་པ་དང་ཡང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་བསིལ་བ་ཡང་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཐོས་པ་ཙམ་དང་། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་གིས་རིག་
པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་འབྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་འབྲོག་གི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །མི་དཔྱིད་ཀྱི་ཚ་བས་ཡོངས་སུ་གདུངས་ཤིང་སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བས་ཡོངས་སུ་གདུངས་ཤིང་ཡུལ་གྱི་སྲེད་པས་ཉེན་པའི་སེམས་ཅན་
རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ལམ་ཤེས་པའི་མི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལ་མཁས་པ། ཆོས་མྱོང་བ་ཆོས་རང་གིས་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ཆུ་བསིལ་ཞིང་དང་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་
ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེ་ཉོན་ཅིག །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པར་བཞུགས་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་བདུད་རྩི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། གཙང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་
ཞིམ་པ་དང་། རེག་ན་བདེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསྔགས་པ་བརྗོད་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ལྷའི་བདུད་རྩི་དེའི་བསྔགས་པ་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།
རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཙམ་འམ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དཔེ་ཉོན་ཅིག །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་གིས་ཤིང་ཐོག་གི་རྣམ་པ་སྔོན་སེམས་ཅན་སུས་ཀྱང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 70b
མ་མྱངས་པ་ཞིག་མྱངས་པར་གྱུར་ལ། དེས་མི་གཞན་ཞིག་གི་མདུན་དུ་ཤིང་ཐོག་གི་རྣམ་པ་དེའི་བསྔགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅི་མི་དེས་ཤིང་ཐོག་གི་རོ་དེས་རང་
གིས་རིག་པར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཙམ་འམ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །
དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་སུ་དག་གི་རྣར་ཐོས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་གིས་ཆོས་
འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བགྱིའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་གིས་ཆོས་འདི་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་ལ་འདི་ཉིད་མ་ལོག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་
གིས་ཆོས་འདི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདི་ཉིད་མ་ལོག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །
བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། མི་འཇིགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་
རབ་ཏུ་ཤེས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།
เล่ม ๖๔ · หน้า 71a
དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའང་མི་དམིགས། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ནང་གི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་
དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་
པ་མི་དམིགས་པ་རྣམས་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་
རྣམ་པར་སེལ་བས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་ལ་གནས་པའང་དེ་འདྲ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གནས་འདི་ནི་བསམ་
གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་པའི་ཡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྗེས་སུ་བསམས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱོས་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏམ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར། མི་
དམིགས་ཀྱི། ཐ་མར་ན་དུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ། རྒྱ་ཆེ་བ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ། རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ། དམིགས་པ་ཅན་
เล่ม ๖๔ · หน้า 71b
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བརྟག་པ་འམ། བསམ་པ་འམ། གཞལ་བ་འམ། ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། གལ་ཏེ་ཞུས་ནས་ཞུ་བ་ལུང་བསྟན་པའི་སླད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་
ལ་སྐབས་ཕྱེ་ན། བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཞུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟག་ཏུ་སྐབས་ཕྱེས་ཁྱོད་དྲིས་ཤིག །བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བདག་བསྟོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ལགས་པའི་ཆོས་སུ་གསུང་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་བདག་ལ་བསྟོད་པ་མཛད། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་སོ་
ལེགས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་དྲི་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་དྲིས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་། ངས་ཁྱོད་ལ་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྟར་ཉན་
པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་བསྟོད་པ་མ་གཏོགས་པར་ང་རྒྱལ་གྱི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། རྙེད་པའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་
དང་། བཀུར་སྟིའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། གྲགས་པ་འདོད་པ་དང་། ཤེས་ཀྱི་ཁེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་འཆོས་པའམ། ཁ་གསག་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་བདག་བསྟོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། དང་བ་དང་།
རངས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས།
เล่ม ๖๔ · หน้า 72a
སེམས་ཅན་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་མ་འཚལ་ཏམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདིའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྒྱ་ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པ། དམན་ཚེགས་ལ་མོས་པ། ཤེས་
རབ་ཆུང་བ། དད་པ་ཆུང་བ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུས་བརྟན་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཉིད་བདག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་མཛད་དེ། དེའང་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་
སྟེ། དཔེར་ན་སྨན་པ་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པར་གྱུར། སའི་ཕྱོགས་དེ་ན་འང་སྨན་པ་གཅིག་པུར་ཟད་དེ་གཉིས་སུ་མེད་ལ། དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་དང་། དེ་ནས་སྨན་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་སྡུག་
བསྔལ་བ། ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ། སྨན་ལ་མི་མཁས་པ། གནོད་པ་ལ་སྟེན་པ་ཡིན་གྱིས། བདག་གིས་དེ་དག་གསོ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས། སྨན་པ་དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མདུན་དུ་ཀྱེ་སེམས་ཅན་དག་བདག་ནི་སྨན་པ་སྟེ། ནད་ལ་མཁས་པའོ་ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པའོ། །སྨན་ལ་མཁས་
པའོ་ཞེས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་འདི་ནི་སྨན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ནས་སྨན་པ་དེ་ལ་རྟེན་ཏོ། །དེ་ནས་སྨན་པ་དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གསོ་ཞིང་ནད་དེ་ཞི་བར་བྱེད་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྨན་པ་དེ་བདག་
ལ་བསྟོད་པར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ལ་མཁས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ། ཉོན་
མོངས་པའི་ནད་གསོ་བ་ལ་མཁས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྨན་ཆེན་པོ་སྟོབས་པ་ཡིན་ཡང་། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟིགས་ནས། དེ་དག་གི་མདུན་དུ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། བསྔགས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 72b
པ་བདག་ཉིད་བརྗོད་དེ། དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པའི་ཆེ་བ་ཐོས་ནས། ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྟེན་ཏོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་
ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྨན་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྨན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དོན་གྱི་དབང་འདི་གཟིགས་ནས། བདག་
ལ་བདག་ཉིད་བསྟོད་པ་མཛད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སྨོན་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་མི་གནས་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་།
བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྨོན་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་
བ་སྟེ། མི་གནས་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་
གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉི་ཙེ་བ་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། ཐ་དད་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། གནོད་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། ཕན་
པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། གནོད་སེམས་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 73a
ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་
བསྔལ་བ་དང་། སྐྱབས་མེད་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། དཔུང་གཉེན་མེད་པ་དག་མཐོང་ན། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ཅིང་རྩོལ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་
དག་ཀྱང་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཆོས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་གཞོག་པར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཅན་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ། གནོད་སེམས་ཅན་རྣམས་བཟོད་པ་ལ། ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ལ། སེམས་
འཁྲུགས་པ་རྣམས་བསམ་གཏན་ལ། སེམས་ཅན་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་ཤེས་རབ་ལ་གཞོག་པར་བྱེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ། རྩུབ་པ། ཚ་བ་དག་གིས་ཉེན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ནི་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་རབ་ཏུ་འབར་བ་ནས་བྱུང་བའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་གིས་འཁོར་
བའི་དཔྱང་ཐག་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཐོགས་པ་ཆད་དོ་ཞེས་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོའི་ཆུ་སྲིན་གྱིས་དཀྲུགས་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་གིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྒྲེང་བའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྙལ་ལོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་
བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་རི་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཀྱང་མི་སྣང་བ་དེ་ལྟར་བཅོམ་མོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་ཉིད་ནི་དབུགས་ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱིས། ད་ནི་གཞན་ཡང་དབུགས་དབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་
เล่ม ๖๔ · หน้า 73b
གནས་པ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་གཉིད་ལ་སྲེད་པའི་སྙོམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ། གཏི་མུག་གིས་བསྒྲིབས་པའི་ནང་ནས་སད་པ་ཡིན་གྱིས། ད་ནི་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་སད་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་ཉིད་ནི་ངན་འགྲོ་དང་། ངན་སོང་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཐམས་
ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱིས། ད་ནི་གཞན་ཡང་ངན་སོང་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཁྱམས་ཏེ། གྲོགས་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གར་ཡང་
འཁྱམ་ཞིང་ལམ་ལ་མི་མཁས་ལ། ལམ་མི་ཤེས་ཤིང་ཡུལ་མི་ཤེས་པས་ལམ་སྟོར་བ་རྙེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །བདག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
དགའ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། མིག་གིས་
རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱིས་སྨས་པར་མི་འགྱུར། གནོད་པར་མི་འགྱུར། རྨ་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་དང་། སྣས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དྲི་རྣམས་དང་། ལྕེས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རོ་རྣམས་དང་།
ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྨས་པར་མི་འགྱུར། གནོད་པར་མི་འགྱུར། རྨ་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་
སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྨས་པར་མི་འགྱུར། གནོད་པར་མི་འགྱུར། རྨ་བྱུང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 74a
བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་དགའ་བ་དང་། དད་པ་དང་། རངས་པ་སྐྱེད་ཅིང་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གང་བདག་གིས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་རྒལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བཏང་སྙོམས་སུ་
གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རོལ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤི་འཕོ་
བའང་སྟོན། སྐྱེ་བའང་སྟོན། བཙས་པ་དང་། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སླས་ཀྱི་ནང་ན་རྩེ་བའང་སྟོན། མངོན་པར་འབྱུང་བའང་སྟོན། དཀའ་བ་སྤྱོད་པའང་སྟོན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྲོ་བའང་སྟོན། བདུད་འདུལ་བའང་སྟོན། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའང་སྟོན། ཆོས་
ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའང་སྟོན། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའང་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དམ་
པ་ནས་ཤི་འཕོ་སྟོན་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་སྟོན་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དམ་པ་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་
ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ། མི་མཉམ་པ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་མ་ཆགས་པ་ཤི་འཕོ་བར་མཐོང་ན། རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལྡོག་ཅིང་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། མི་རྟག་པའི་འདུ་
ཤེས་ལ་གནས་པས་བག་ཡོད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དམ་པ་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དགའ་བ་ཡོད། དད་པ་ཡོད་རངས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲུང་དུ་མི་འདོང་།
เล่ม ๖๔ · หน้า 74b
མི་རྟེན་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བཞུགས་ལ། བདག་ཅག་ཀྱང་འཁོད་དེ། དུས་ཀྱང་རིང་དུ་ཡོད་ཀྱིས་ལབས་ཀྱིས་འདོང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་གི་བག་མེད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤི་འཕོ་སྟོན་ཏེ།
དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤི་འཕོ་མཐོང་ནས་སྐྱོ་བ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དག་སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས་བག་མེད་པ་མི་བྱེད་དེ། བག་ཡོད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐྱེ་བས་འདུལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་མའི་མངལ་ན་འདུག་པ་དེ་དག་གི་མཐུ་མཐོང་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཅི་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མའི་མངལ་ན་འདུག་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་
གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཙས་པ་དང་། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སླས་ཀྱི་ནང་ན་འདུག་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། དམན་པ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཙས་པ་དང་། བྱིས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་།
སླས་ཀྱི་ནང་ན་འདུག་པ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་ཅིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་
ཅན་གང་དག་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་ཅག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྲོ་བའི་ཚེ་མཆོད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྲོ་བ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 75a
སྟོན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྲོ་བ་ལ་སོ་སོའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་ང་རྒྱལ་དང་།
རྒྱགས་པ་དང་། དྲེགས་པས་རློམ་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་ཅིང་བདུད་འདུལ་བ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གང་ཞི་བ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དེ་ལས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་
འཚང་རྒྱ་བ་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེའི་ཚེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཅ་ཅོ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ཞི་བར་
འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གིས་མཐུ་དེ་མཐོང་ན། བདག་ཅག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འཁོད་དེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་སྟོན་པར་བཀུར་བ་དང་། སྟོན་པར་དམ་བཅའ་
ལ་དེ་དག་གིས་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་མའི་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚར་གཅད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཀ་ཤིའི་གྲོང་རྡལ་དུ་སོང་ནས་
ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འདུལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ནི་རྒྱུ་འདི་ནི་རྐྱེན་ཏེ། དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དམ་པ་ནས་ཤི་འཕོ་སྟོན་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རོལ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་རྣམ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 75b
པར་སྤངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལས་མི་འདའ་བ་རྣམས་ཡིན། སེར་སྣ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་རྣམས་ཡིན། བསོད་ནམས་བྱ་བ་
ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཡིན། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན། ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན། སྨོན་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན། སྐྱོ་བ་མང་བ་རྣམས་ཡིན། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་གང་གིས་
སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཚོར་བ་མི་བཟད་པ། རྩུབ་པ། ཚ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་འམ། ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་བ་འམ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་གནོད་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་གྱི། བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལས་འདའ་བ་གང་གིས་བྱོལ་སོང་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ།
དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་བྱོལ་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་སེར་སྣར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དེ་དང་། རྐྱེན་དེ་དང་། གཞི་དེས་ཡི་དགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཡི་དགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་རྩུབ་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་
མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་འགྲོགས་པ་འཐོབ་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་རིགས་སུ་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྔོན་སྤྱད་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་
ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྐྱེན་དེ་དག་དེ་བས་ཀྱང་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པ་དང་། ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བའི་རྣམ་པ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མི་རུང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 76a
བར་འགྱུར་བར་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ནམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ལ་བྱ་བ་གང་བྱས་ཤིང་། བསྙེན་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་།
བསྒོམས་པ་དང་། མང་དུ་བྱས་པས་དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་བྱེད་ཅིང་། དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་གང་ན་སེམས་ཅན་བླུན་པ། རྨོངས་པ། ལུག་
ལྟར་ལྐུགས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན། སྐལ་བ་མེད་པ། ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་དོན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་མེད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ། མར་མི་ཤེས་པ། ཕར་མི་ཤེས་པ། དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་འཛིན་པ། བྲམ་ཟེར་མི་འཛིན་པ་དག་གི་ནང་དུ་མི་སྐྱེའི།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དབུས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ན་སེམས་ཅན་དབང་པོ་རྣོ་བ། དབང་པོ་གསལ་བ། མཁས་པ། མཁས་པར་བཀུར་བ། སྐལ་བ་ཡོད་པ། ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཡོད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་
གྱུར་པ། ཕར་ཤེས་པ། མར་ཤེས་པ། དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ། བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ན་གནས་པས་སངས་རྒྱས་སྐྱེས་པ་དུ་མ་འབྲས་བུ་
མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ། ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་མི་སྐྱེའི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་གང་ན་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་སྐྱེས་པ་མཉེས་པར་བྱར་ཡོད་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཐབས་མཁས་
པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ན་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པ་དང་། ཆོས་མི་ཐོས་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱར་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟོང་པ་དག་ཏུ་མི་སྐྱེའི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་ཏུ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 76b
སྐྱེའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཐོས་ཀྱང་སྐྱོ་བ་མི་མངའ་བ་དང་། དམུ་རྒོད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ།
སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་
ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་སྟོར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་དེ་དྲང་ཞིང་གྱ་གྱུ་མེད་ལ་སེམས་དང་བ་རྣམས་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་དེ་འཛིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་། ནེམ་ནུར་དང་། ཐེ་ཙོམ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ལ་སློབ་
དཔོན་འཆབ་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ལྟར་བྱེད་དེ་མི་སླུ་བ་རྣམས་ཡིན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཡིན། དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གང་
ཟག་རྣམས་ལ་ཆོས་མཚུངས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་དང་བཅས་རི་མོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞོལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འབབ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བབ་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པ་
རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་སྟོར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་དྲན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་རྣམས་ཡིན།
དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཡིན། འགྱོད་པ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། དགའ་བ་མང་བ་རྣམས་ཡིན། སྒོམ་པ་མང་བ་རྣམས་ཡིན། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཡིན། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཡིན། རྣམ་པར་
เล่ม ๖๔ · หน้า 77a
ཤེས་པ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་རིམ་གྲོ་ཡོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ཡོད་པ་ཡིན། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་ཡོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེའི་
རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་ལུས་དང་། སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འཆང་ངོ་། །ཀློག་གོ། །ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ། །དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྩོན་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དང་། ངག་དང་། སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་
གསུམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རིམ་གྲོ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་འགྱོད་པ་མེད་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཡིན། སྒྲིབ་པ་མེད་པས་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན། དགའ་བ་མང་བས་སྒོམ་པ་
མང་བ་ཡིན། སྒོམ་པ་མང་བས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར། འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་
ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ་ཚེ་རབས་གཅིག་ཀྱང་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། བཅུ་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། སུམ་ཅུ་དང་། བཞི་བཅུ་དང་། ལྔ་བཅུ་ནས་ཚེ་རབས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་མཉན་པ་
དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། དགེ་འདུན་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། གདུད་པའི་ལས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། མང་དུ་ཐོས་པའི་གང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 77b
ཟག་ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མཉན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་མཉན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཚངས་པའི་གནས་བཞི་མཉན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་
ཡིན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཉན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་
རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་ཉམས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཉམས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པའི་
གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། འདུ་འཛི་ལ་དགའ་བའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་དགའ་བའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་དང་སྟེན་
པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམ་པར་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གནས་འདི་དག་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཚེ། གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་།
བརྙས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའི། དེས་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཁམས་སོ་སོར་བསྟེན་ཏེ། བསྟེན་པར་གྱུར་ནས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་གྱིས། དེ་བས་ན་བདག་གིས་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་
བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་མཉམ་པ་རྣམས་ཡིན། ལུས་ཡོངས་སུ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 78a
དག་པ་རྣམས་ཡིན། ལུས་རྨ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན། ལུས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་རྣམས་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ཡིན། ལུས་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་རྣམས་ཡིན། ལུས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཡིན། ལུས་ཞི་བ་རྣམས་ཡིན། ལུས་ནམ་
མཁའ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་
ལྡན་འདས་གང་དང་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ས་དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་མི་མཉམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་
བྲལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་བོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གནོད་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་
ཕྱིར་ལུས་རྨ་མེད་པ་འཐོབ་བོ། །ས་བཞི་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་འཐོབ་བོ། །ས་ལྔ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ལུས་འཐོབ་བོ། །ས་དྲུག་པ་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་གཏིང་དཔག་
དཀའ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་འཐོབ་བོ། །ས་བདུན་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཐོབ་བོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་
མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཞི་བ་འཐོབ་བོ། །ས་དགུ་པ་ལ་ལུས་ཚད་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་འཐོབ་བོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་འཐོབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 78b
དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་
མེད་དེ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུས་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ལུས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུས་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མཆིས་པ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་
བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་སུ་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་དང་མཐུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པར་བལྟའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ།
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གང་ལྟ་བུར་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་དོན་གྱི་དབང་འདི་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་དཔེར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱི་དོར་མ་བྱས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་
དང་། བྱི་དོར་བྱས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་མོད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་བྱི་དོར་བྱས་པའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་མཐུ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་བྱི་དོར་མ་བྱས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་བཅས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ། །
དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཚད་མེད་པའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 79a
དཔའི་ལུས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དྲི་མའི་ལྷག་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་བ་ནི་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ནས། ཟླ་བ་ཉ་བའི་བར་གྱི་ཟླ་བ་ཡང་ཟླ་བ་ཞེས་
བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་མོད་ཀྱི། ཚེས་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཟླ་བ་ཉ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུར་བཅས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའི་ལུས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་དྲུང་ན་ལམ་མེར་མི་འགྱུར། ལྷན་ནེར་མི་འགྱུར། ལྷང་ངེར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཟླ་བ་ཉ་བའི་དྲུང་ན་ཚེས་གཉིས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ཀྱང་ལུས་སུ་བརྗོད་པའི་
མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གཅིག་མོད་ཀྱི། ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དག་གིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། ཁྲོ་
བ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་། དྲི་མ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། དྲེགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། སེམས་
ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། བདུད་ཐམས་ཅད་དང་བདུད་ཀྱི་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་
མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་
เล่ม ๖๔ · หน้า 79b
ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བཀུར་བ་རྣམས་ཡིན། མཆོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ཡིན། ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན། བརྟན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན། ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན། རྒྱགས་ཤིན་ཏུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན།
ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་རྣམས་ཡིན། མི་ངོམས་པ་རྣམས་ཡིན། ཐོག་མར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡིན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཀུར་བ་ཡིན་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བློན་པོ་དག་གིས་བཀུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། གྲོང་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་།
གཞན་ཡང་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དག་གིས་མཆོད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་འབྲོག་དགོན་པར་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚོགས་འཆན་པས་གཙེས་
པ་དག་ལེགས་པར་བདེ་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་སེམས་ཅན་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆན་པས་གཙེས་པ་དག་ལེགས་པར་བདེ་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་
ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕོངས་པ་དག་འབྲོག་དགོན་པ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དང་། གཅེར་བུ་བ་རྣམས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 80a
འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། ལས་བྱེད་པའི་མི་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་ནམ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་ཆས་ཏེ་ལམ་གྲོགས་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲོག་དགོན་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ།
གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་རྒྱགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འབྲོག་དགོན་པ་དེ་ནས་ལེགས་པར་བདེ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་ནམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་འདོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ལམ་གྲོགས་མང་པོ་དང་དེ་
འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོར་འཇུག་པར་འདོད་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱགས་ཀྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འགྲོའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འདི་ལྟ་སྟེ། གསེར་དང་།
ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་དཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་བསགས་ཤིང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་ནམ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་མངོན་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་
ཤིན་ཏུ་བསགས་ཤིང་འགྲོའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་ནོར་བསགས་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ནོར་བསགས་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་
སྟེ། ནོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དབང་ཡོད་པ་དང་། ངག་མཉན་པས་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང་། ཆོས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 80b
ལ་དབང་བ་དང་། མ་ལོག་པར་སྨྲ་བས་སེམས་ཅན་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཡང་ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཀུར་བ་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་
དཔོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་མཉམ་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་ཉམ་ང་བའང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་བདེ་བའང་རབ་ཏུ་ཤེས། འཚམ་པའི་ལམ་ཡང་རབ་
ཏུ་ཤེས། ལམ་ཆུ་ཆེ་བ་དང་། ཆུ་མེད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་གྱི་དགོངས་མལ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་གྱིས་ཚུགས་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་འཁྱོག་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་དྲང་པོ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས། ལམ་འབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་
བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའི་ལམ་སྟོན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་
མི་སྟོན་ཏོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ཆོས་སུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པའི་ལམ་དང་། སྟོང་པ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 81a
ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱི། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་གི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་སྟོན་གྱི། མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པ་མི་སྟོན་ཏོ། །
སེམས་གཡེངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྟོན་གྱི་གཡེང་བའི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱི་བྱིས་པ་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་
བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྟོན་གྱི་འཁོར་བའི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལམ་སྲོལ་མ་དོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚེར་མ་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚེར་མས་གང་བའི་ལམ་མི་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་
དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །
ཚོར་བ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡུལ་རྣམས་དང་། དགོན་པ་རྣམས་དང་། གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། གཞོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་རྣམས་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་དང་།
སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལུས་དང་ལྡན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྟགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་འོག་གི་རྐང་པའི་མཐིལ་ནས་བརྩམས་ཏེ།
เล่ม ๖๔ · หน้า 81b
ཡར་ལ་ཀླད་པའི་བར་དུ་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་རྟོག་གོ། །ལུས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་རྟོག་གོ། །ལུས་མི་བརྟན་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་ཀྱིས་གླགས་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ། གང་ལུས་ལ་
ལུས་སུ་འདོད་པ་དང་། ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། ལུས་ལ་དགའ་བ་དང་། ལུས་ལ་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ལུས་ལ་ཞེན་པ་དེ་དག་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་གཞིས་ལུས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ལུས་དང་ལྡན་པའི་
ཆོས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལུས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཚོར་བ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་
ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ན། བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་བདེ་བར་འཛིན་ཏེ། བྱིས་པ་རྨོངས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་གྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་སྙམ་ནས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་དོ། །
སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་བསླབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་འགོད་ཀྱིས་བདག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བསླབ་པར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པས་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །དེ་ཚོར་བ་དག་ལ་ཆགས་པའང་མེད། ཁོང་ཁྲོ་བའང་མེད་ཅིང་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་རབ་
ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ཀྱང་བསླབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་འགོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་འདི་ནི་མི་རྟག་
པ་ལ་རྟག་པར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །གཡོ་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ལ་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའོ། །
เล่ม ๖๔ · หน้า 82a
ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་སྒོའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞིའོ། །བདེ་འགྲོ་རྣམས་ཆུད་སོན་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
ཐོག་མར་སེམས་འགྲོ་སྟེ། སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་སྟེ། སེམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ་། །དགེ་བའམ་ཡང་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསགས་པའོ། །སེམས་ནི་
མགལ་མེ་ལྟ་བུར་འཁོར། །སེམས་ནི་རྟ་ལྟར་འཁྱམ་པ་ཡིན། སེམས་ནི་ནགས་ཀྱི་མེ་ལྟར་འཚིག །སེམས་ནི་ཆུ་ཆེན་བཞིན་དུ་སྐྱེད། །དེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པས་སེམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོའི་སེམས་ཉིད་དེའི་དབང་དུ་འགྲོ་སྟེ། སེམས་དེའི་
དབང་དུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟ་སྟེ།
འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་གནས་པ་གཞན་དག་ལ་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་སྟེན། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ལ་སྟེན་ཅིང་
དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ནས་ཆོས་དེ་དག་ལ་སེམས་གཏོང་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞོག་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་གནས་སོ། །གཞན་ཡང་བསླབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་འགོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུལ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་
เล่ม ๖๔ · หน้า 82b
ལ་ཆགས་པར་འཛིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེད་པ་ནི་བདག་གི་མི་ཆ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་བྱིས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། མི་མཁས་པར་
འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆགས་པར་གྱུར་ནས་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེན་ནས་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་ནས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་བདག་ཆོས་
གསོག་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པ་ནི་བདག་གི་མི་ཆ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་གི་མི་བཟོད་པ་དང་། དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ཀུན་ནས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྨད་པར་འགྱུར། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དཔྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་རྟོག་
པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་དུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྨས་ཤིང་རྨ་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་ཡང་བསླབ་པ་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ལ་འགོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུལ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགོན་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། །ཞི་བར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། །དགོན་པ་ལ་ནི་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་
དང་། དྲི་ཟ་གཞན་གྱི་སེམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་བདག་གི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་ན། བདག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པ་དེ་ནི་བདག་གི་མི་ཆའོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་
བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་གཏོང་ཞིང་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྒོམ་པ་མང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགོན་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་།
เล่ม ๖๔ · หน้า 83a
གྲོང་རྡལ་དང་། གཞོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། གཞོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་།
རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་གནས་གང་ཚུལ་དང་མི་འདྲ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་དང་མི་འཐུན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆང་མའི་ཁྱིམ་འམ། སྨད་འཚོང་གི་ཁྱིམ་འམ། རྒྱལ་
པོའི་ཕོ་བྲང་ངམ། བརྒྱན་པོའི་གནས་སམ། ར་རོ་བའི་འཁོར་གྱི་ཚོགས་སམ། གར་མཁན་དང་། གླུ་གར་གྱི་གནས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་དང་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་ཞིང་། དེ་དག་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཏེ།
དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། གཞོངས་དང་། ཡུལ་འཁོར་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་དག་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་
དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་ཞིང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སེམས་གཏོང་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་ཞེན་པར་མི་འགྱུར། སྲེད་
པ་མི་སྐྱེད། ཆགས་པ་མི་སྐྱེད། བདག་གིར་མི་བྱེད། ནོར་དུ་མི་འཛིན། བདག་གིར་མི་འཛིན་པ་དང་། ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་གཏོང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་
གཞིས་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞིག་བྱུང་ཡང་དེས་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར། ང་རྒྱལ་མི་སྐྱེ། རྒྱགས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གང་
เล่ม ๖๔ · หน้า 83b
གིས་ཕྱུང་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སུ་ཞིག་མི་རྟག་ཅིང་མི་གནས་པའི་ཆོས་མི་བརྟན་པ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་དག་ལ་དགའ་བའི་སེམས་
སྐྱེས་པའམ། ཁེངས་པར་འགྱུར་བའམ། ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པས་དྲེགས་པར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །
ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གང་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསླབ་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་ཏེ། མངོན་པར་
རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །གང་མ་བྱོན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་བསླབ་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་ཤིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པ་དེ་དག་ཀྱང་བསླབ་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པས་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་
ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་
པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་གང་གིས་
เล่ม ๖๔ · หน้า 84a
བྱུང་བའི་གཞི་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དང་། རྐྱེན་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་
དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།། །།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།
བམ་པོ་དྲུག་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟན་པ་རྣམས་ཡིན། སེམས་དམའ་བ་རྣམས་ཡིན། ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་རྣམས་ཡིན། དེ་ལ་མ་ཞེན་པ་
རྣམས་ཡིན། ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཡིན། ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་རྣམས་ཡིན། བདག་ལ་མི་སྟོད་པ་རྣམས་ཡིན། གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་རྣམས་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡིན། ལྷ་འདུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟན་པ་ཡིན་པ་ནས། ཇི་ལྟར་ན་ལྷ་འདུ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་ཅིང་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན། དེ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཡང་དག་
པར་བླངས་པ་མི་འཇིག་ཅིང་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟན་པས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་སེམས་དམའ་ཞིང་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་སེམས་དམའ་བས་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ངན་ངོན་ཡོངས་སུ་བོར་བ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་མི་
འཐུན་པ་དག་སྡུད་དོ། །དེ་དག་བསྡུས་ནས་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་འཁྲུ་བ་དང་། ཀླན་པ་དང་། བཙེམ་པ་དང་། བཙོ་བར་བྱེད་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་རྐྱེན་དུ་བྱས་ནས་ཇི་ཙམ་གྱིས་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལ་ཞེན་
เล่ม ๖๔ · หน้า 84b
པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཀྱེ་མའོ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་འདི་དག་ནི་ཞིགས་པའོ། །ཀྱེ་མའོ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་འདི་དག་ནི་སྦོམ་པའོ། །ཀྱེ་མའོ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་འདི་དག་ནི་ཤིག་མང་བ་སྟེ། ལུས་ལ་མི་བདེ་ཞིང་རྔུལ་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་ཉེས་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་འདི་དག་ནི་དྲང་སྲོང་
གིས་བགོས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འཐུན་པའོ། །འཕགས་པའི་རིགས་དང་འཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟོད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པའོ་ཞེས་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་དེའི་
གཞིས་བདག་ལ་མི་སྟོད། གཞན་ལ་མི་སྨོད་དོ། །བདག་ལ་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང་བྲལ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ལྷ་རྣམས་འདུ་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ཡིན། བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། གྲོང་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བ་ཡིན། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་
ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་དམན་ཚེགས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་
བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་ཐོབ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཐུན་པར་སྤྱོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོབས་
ཀྱི་མཐུ་མ་ཐོབ་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་སམ། འོན་ཏེ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด