སྡོམ་པ་བཤད་པ
ชื่อสันสกฤต (อักษรทิเบต ตามตัวบท) སཾ་བ་ར་བྱ་ཁྱཱ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๒๒ · หน้า 6a
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཾ་བ་ར་བྱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། སྡོམ་པ་བཤད་པ། དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཔའ་བོ་རྣལ་འབྱོར་མ་འབྲེལ་ལས། །བདེ་མཆོག་བཤད་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏིའི་གཞུང་ཉིད་དང་། །ཀུན་སྤྱོད་དཱ་རི་ཀ་གཞུང་གིས། །དཔའ་བོ་
དང་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ། །ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་རུ་གསུངས། །དཔལ་ལྡན་འབར་བ་འཛིན་ཞབས་སམ། །ཀ་ཙོ་ཏ་ཡི་གཞུང་རྣམས་ཀྱིས། །དཔའ་བོ་དང་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ། །ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་རུ་གྲགས། །མཁའ་འགྲོ་མ་སོགས་དཔའ་བོར་བཅས། །སྒོ་སྐྱོང་མ་དང་ཡང་དག་
ལྡན། །ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ནི་ཧཱུཾ་དང་བཅས། །ཞལ་གཅིག་པ་ལ་ཕྱག་བཞི་པ། །ལྷ་མོ་རབ་ཏུ་གཏུམ་སོགས་བཞིན། །སྐུ་མདོག་སྣ་ཚོགས་ཁྱད་པར་རོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་གཞུང་། །ཕྱག་གཉིས་དང་ནི་ཞལ་གཅིག་པ། །སྒེག་སོགས་རོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །དེ་རྣམས་འགྱིང་
བས་རོལ་བར་འགྱུར། །ཡང་ན་སེམས་ནི་རྣམ་དག་པ། །སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་རྣམ་པའི་དབྱིབས། །དཔའ་བོ་ལྷ་མོར་ཡང་དག་ལྡན། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་གཞུང་དུ་བརྗོད། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཁ་དོག་གསུམ་དུ་ཡང་དག་གནས། །གང་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་གསུམ་གསུངས་
པ། །དེ་ཕྱིར་ཁ་དོག་གསུམ་དུ་འགྱུར། །འདི་རྣམས་ནང་ནས་གང་འདོད་པ། །དེ་ཀུན་རྣལ་འབྱོར་པས་གུས་བྱ། །ཕྱག་གཉིས་ལ་སོགས་བརྩམས་ནས་ནི། །ཇི་སྲིད་ཕྱག་ནི་འབུམ་དེ་བཞིན། །ཕྱག་དང་ཞལ་ནི་གྲུབ་ཕྱིར་མིན། །བསམ་ཡས་སྦྱོར་བས་བསམ་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་བློ་
เล่ม ๒๒ · หน้า 6b
བཟང་ཤེས་ནས་ནི། །གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ། །དད་པ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་བྱ་བ། །དཔྱད་པ་ཉིད་དུ་སྦྱར་མི་བྱ། །མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་འདི་དག་ཀུན། །གང་བསྒོམས་འབྲས་བུ་མཆོག་ཕན་ཏེ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་ཐིམ་པ་ཡིས། །ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒོམ། །བླ་
མའི་བཀའ་ལུང་བླངས་ནས་ནི། །དང་པོར་གུས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སུ། །བརྟེན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྒོམ་བྱེད་ན། །དམ་པའི་ཕུན་ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འབར་བའི་ཕྱག་རྒྱར་སྡོམ་པར་མིན། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་སྨྲ་བར་བྱེད། །ཧེ་རུ་ཀ་འབྱུང་རྒྱུད་གསུང་ཡིན། །བདེ་མཆོག་ཉིད་དུ་མ་
ཡིན་པས། །དེ་ཕྱིར་བདག་གིས་མ་བྲིས་ཏེ། །དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེས་བཟོད་པར་མཛོད། །མན་ངག་གིས་ནི་ཕག་མོ་ཡི། །རྒྱུད་དུ་ངེས་པར་རབ་ཏུ་གྲགས། །འབར་བ་ཡི་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིས། །དཀྱིལ་འཁོར་དགུག་པའི་དོན་དང་ནི། །བདེ་མཆོག་གཏོར་མའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་། །ཧེ་རུ་ཀ་ནི་
འབྱུང་རྒྱུད་དུ། །ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱག་ལ་གནས་པ། །ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རྒྱུད་དུ་གསུངས། །ན་བཟའ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི། །སྟག་གི་པགས་པ་མནབས་པ་སྟེ། །བདག་གི་བླ་མས་གསུངས་པ་ཡང་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་སྨད་དཀྲིས་ན། །རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་ཡི་ནི་གཟུགས། །རྟག་ཏུ་དུ་བ་མཆོག་
གི་མཆོག །དཀར་བ་དང་ནི་ཁྲག་གི་མདོག །ཁམས་དྲུག་གིས་ནི་བསྡུས་པ་ཡི། །ཁ་དོག་ལ་སོགས་མཚུངས་པའི་གཟུགས། །དང་པོ་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ཞལ། །ལྷ་མོ་སྐྲ་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད། །གཞུང་ནི་འདི་གཉིས་བགྲོས་ནས་ནི། །སྙིང་ག་རུ་ནི་བསྒོམ་བྱ་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་
དེ་ཉིད་བྱ། །གཞན་ཡང་ཁྲག་གི་རྩ་རྒྱུད་དུ། །ཤིན་ཏུ་དམར་བར་འབབ་པ་ཡང་། །བུད་མེད་མེ་ཏོག་གཡས་ནས་སོ། །གཡོན་དུ་ཁུ་བ་འབབ་པ་ནི། །ཆུ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེ་ནི་དཔའ་བོའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྐང་དང་རུས་པ་རྩ་རྒྱུས་རླུང་། །ལྔ་པ་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པ། །ཕ་ལས་གྱུར་པ་
འདི་རྣམས་ཡིན། །མ་ཡི་ཤ་པགས་ཁྲག་དང་ནི། །ཆུ་དང་མེ་དང་བཅས་པ་ཉིད། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གང་གྲུབ་པ། །འདི་ནི་མགོན་པོ་ཧེ་རུ་ཀ །བསྐྱེད་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོ། །ཕ་མ་གཉིས་ནི་དབྱེར་མེད་པས། །དཔལ་ལྡན་བདེ་མཆོག་བཤད་པ་འདི། །ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་གཏེར་གྱུར་པ། །དངོས་
เล่ม ๒๒ · หน้า 7a
པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་ཡི་གཟུགས། །སྲིད་གསུམ་བདེ་བ་སྟེར་བ་ནི། །དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བསྒོམ། །སྒྲ་ཡི་ཚུལ་ལ་དེས་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་གང་འདོད་དེ། །དེ་དོན་བདག་གིས་བཤད་པར་བྱ། །འཇུག་པ་ཡི་ཡང་མཚན་ཉིད་ནི། །
རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས། །ཕྱི་རོལ་རྣམ་གཅིག་མཚན་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རབ་ཏུ་གསུངས། །ལྡོག་པ་བདག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ། །འཁོར་ལོ་སྡོམ་པར་ཡང་དག་གནས། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས། །དེ་ནི་
སྙིང་གར་རྟག་ཏུ་གནས། །ཕྱི་རོལ་ནང་དུ་མཉམ་པ་ཉིད། །དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཡང་སེམས་ཀྱིས་ནི། །རྣམ་པར་དགོད་པ་བཤད་ནས་སོ། །དེ་ནི་ལུས་གནས་བཤད་པར་བྱ། །ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རོལ་པར་བརྗོད། །རྣམ་དག་དང་ནི་ཧེ་རུ་ཀ །ཡན་ལག་དག་དང་ཉིང་ལག་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་
མཉམ་བཞག་པས། །ཕྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བསྒོམ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་སྐྱེས་ནི། །རྡོ་རྗེ་ཕུར་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །བཅིངས་པ་ཐིག་སྐུད་རབ་ཏུ་ལྡན། །ཤིན་ཏུ་མཚམས་མེད་བརྟན་པར་བཅིངས། །གུར་ནི་རུས་པའི་ཕྲེང་བ་ཉིད། །མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ཁྱད་པར་བཟང་། །
ཡན་ལག་ཕྱག་རྒྱས་བརྒྱན་པ་དང་། །གོ་མཚམས་མེད་པར་བཅིངས་པ་ནི། །དེ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོར་ལྡན། །གང་ཞིག་མི་དམིགས་པ་ཡིས་བརྩེ། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་མཛད་མ། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་ལ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིས་ཁྱབ། །རྐང་པའི་མཐིལ་དུ་རྩོམ་པའི་
རླུང་། །ཡང་དག་གནས་ཤིང་ལྟེར་སོན་པར། །མེ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་གཟི་བརྗིད་འབར། །ལྟོ་བར་ཆེས་ནི་དཀར་བ་ཡི། །ཆུ་ནི་མཛེས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས། །བྲང་དུ་ཡང་ནི་དབང་ཆེན་ནི། །ཁ་དོག་སེར་པོས་རྣམ་པར་སྤྲས། །མགྲིན་པའི་སྟེང་དུ་བརྟེན་པ་ཡི། །རྩེ་བརྒྱད་ལྡན་
པའི་རི་རབ་པོ། །བདུན་ལྡན་ཉི་མ་ཨཱ་ལི་ཟླ། །དྲི་མེད་ཟླ་བའི་གཟི་བརྗིད་ཉིད། །ནང་དུ་འགྲོ་དང་འོང་བ་དང་། །ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མ་སུམ་ཅུ་དྲུག །ལྡན་པར་རྡོ་རྗེའི་དབུས་སོན་པར། །ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ལས་བྱུང་གྲུབ། །མཛེས་པའི་སྤྱི་བོར་ཧཱུཾ་བྱས་ཏེ། །དེར་གནས་གསེར་གྱི་གནས་སུ་ནི། །
เล่ม ๒๒ · หน้า 7b
སྣ་ཚོགས་དབུས་སུ་དང་པོའི་མིང་། །ཞེས་བྱ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་། །དྲི་མེད་ཟླ་བའི་གཟི་བརྗིད་ཉིད། །ཡན་ལག་ཀུན་གྱི་མཚམས་སུ་ནི། །རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པདྨ། །སྣ་རྩེ་དབུས་ཀྱི་གནས་སུ་ཡང་། །རིམ་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི། །སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་རོར་ལྡན་པའི། །ཤིན་ཏུ་
མཛེས་པའི་རྩ་རྣམས་ཀྱིས། །སྤྱི་སྐྱེས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་བསྐུལ་བར་བྱ། །མཁའ་འགྲོ་བྱ་བཞིན་རྣམ་དག་ཁམས། །མཁའ་འགྲོ་མ་ཡི་དྲ་བཞེས། །འདི་ཡི་དོན་ནི་ཡང་དག་གྲགས། །རྒྱ་མཚོ་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པའི། །འགྲམ་དང་རི་ཡི་དབང་པོར་ལྡན། །ཟབ་
མོ་སྣ་ཚོགས་སྙིང་པོ་ཡང་། །གདོད་ནས་གྲུབ་པའི་དུར་ཁྲོད་ཉིད། །རྒྱལ་མཚན་བ་དན་སྣ་ཚོགས་དང་། །དྲི་ལ་བུ་དོ་ཤལ་ཤིན་ཏུ་མཛེས། །གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། །དེ་ཡི་ལུས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད། །སྲད་བུ་མཆོག་གིས་ཤིན་ཏུ་སྤྲས། །རྔ་ཡབ་ཀྱིས་ནི་གཡོབ་པ་
དང་། །སོ་ཕག་རྣམ་པར་དག་པ་ཡི། །རྡུལ་ཚོན་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། །བུམ་པ་ལ་སོགས་གཞག་པ་དང་། །དེ་བྱུང་ལྡན་པར་གང་བས་ནི། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གནས་བྲི་བར་བྱ། །ཐལ་བ་རོ་བསྲེགས་ལས་བྱུང་བ། །པད་གནས་ཁྲོ་བ་མེད་པ་ཡིས། །སྦྱོར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་མཛེས། །
ཕག་མོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གཟུགས། །ཧེ་རུ་ཀ་དེ་སེམས་སུ་བརྗོད། །རྒྱུ་ལྔ་ཞེས་བྱའི་རིག་པ་ནི། །རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། །དེར་གནས་ས་བོན་རྫོགས་པ་ནི། །དེ་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བརྗོད། །གཉིས་མེད་དོན་གྱིས་ཤྲཱི་ཡི་སྒྲ། །ཧེ་ནི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་སྤངས་པ། །རུ་ཡི་གཟུགས་ནི་འཇིགས་
པའི་དོན། །ཀ་ནི་གང་དུའང་མི་གནས་པའོ། །ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་སྦྱོར་བས། །དཀར་ཞིང་དམར་བའི་རང་བཞིན་ཅན། །ཤྲཱི་ནི་ཡང་དག་བཤད་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཤྲཱི་ནི་ཀླ་ཀློའི་སྐད་ཀྱིས་ནི། །བྷ་གའི་དོན་དུ་མངོན་པར་བརྗོད། །སེམས་ནི་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་དེ། །
དཔལ་ཧེ་རུ་ཀར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །བྷ་གའི་སྒྲ་ནི་ངག་ལམ་འདས། །རུ་ནི་དྲི་མ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཧེ་ནི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་འཇིག་པ། །ཕག་མོའི་སྒྲར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། །སྐྱེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །རལ་པའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། །སྣ་ཚོགས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཕྱིར། །སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེར་
เล่ม ๒๒ · หน้า 8a
རྣམ་པར་གནས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཟླ་བར་གསུངས། །དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོར་གནས། །དེར་གནས་རྟག་ཏུ་འཛག་པ་ནི། །རྡོ་རྗེ་པདྨར་ཡང་དག་གནས། །ཆ་ཀུན་དུ་ནི་ཡོངས་གང་བས། །རྒྱ་མཚོ་ཡི་ནི་ལམ་རྣམས་སུ། །འཛག་པ་ཡི་ནི་ལམ་པ་སྟེ། །ལྟེ་བའི་
འགྲམ་གནས་བདུད་རྩི་ནི། །སྔར་གསུངས་རྒྱལ་བའི་ཚོགས་རྣམས་སྐྱེས། །སྟོང་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་ནི། །རང་བཞིན་གཅིག་པས་དག་པ་ནི། །ཤིན་ཏུ་དག་པས་བསྡིགས་པར་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་བྱུང་ཐལ་བ་ཡིས། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་རྣམ་པར་གནས། །ཐལ་
བའི་དག་པར་རྟག་ཏུ་བརྗོད། །ཕྱི་རོལ་ནང་དུ་ཡོངས་དག་གནས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་བྱུང་ཕྱིར། །ཕྱག་ནི་བཅུ་གཉིས་རྣམས་དང་ལྡན། །ཞལ་བཞི་ཡང་དག་གསུངས་པ་ནི། །རྣམ་ཐར་བཞི་ནི་དག་པའོ། །ལྷ་མོ་གཟུགས་ཅན་མཁའ་འགྲོ་མ། །དུམ་སྐྱེས་མ་དང་ལཱ་མཱ་ཉིད། །
གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམ་བཞི། །རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་སྐྱོང་བར་མཛད། །གཉིས་མེད་རྣམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །གང་ཚེ་དབང་སོགས་འཐུངས་པ་ནི། །དེ་ཚེ་བཟའ་བ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། །ཕྱག་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྩེ་གསུམ་སྐུ་གསུམ་དག་པའི་ཕྱིར། །གླང་པོ་གཏི་མུག་རྣམ་པར་
འཇིག །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི། །སྐྱོན་ནི་དགྲ་སྟས་གཅོད་པར་བྱེད། །གྲི་གུག་རྣོན་པོས་སེམས་ཅན་དོན། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་ལྡན་ཕྱིར་འཕྱར། །རྟག་ཏུ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྒྲ་ནི་ཅང་ཏེའུ་བརྟག་པར་བྱ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་པས། །རྡོ་རྗེ་
སྟོང་པའི་མེས་བསྲེགས་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི། །ཁ་ཊྭཱཾ་ག་ནི་ཡན་ལག་གནས། །ཐོད་འགྲོ་སྐྱོང་བ་ཐོད་པའི་སྐུ། །དེས་ན་དེ་ནི་ཐོད་པར་བརྗོད། །སྙིང་རྗེའི་རོ་ཡིས་གང་བ་ནི། །འཐུངས་པ་ཧེ་རུ་ཀ་ཉིད་རྒྱལ། །ཞགས་པས་སྐྱོན་ནི་རྣམ་པར་བཅིངས། །ལུས་ཅན་མ་
ལུས་གཞན་དབང་འགྱུར། །མགོ་བོ་ཚངས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད། །དྲིལ་བུ་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ཕྱིར། །ཡིག་འབྲུ་ལྔ་བཅུའི་མགོ་བོ་རྣམས། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་མཛེས། །མགུལ་གྱི་ནོར་བུ་ཕྲེང་བས་བརྒྱན། །གྲུབ་པའི་གནས་ནི་ཀུན་གྱི་བདག །མཆེ་བ་བཞི་དང་རབ་ལྡན་
เล่ม ๒๒ · หน้า 8b
པས། །བདུད་བཞི་རྣམ་པར་དྲལ་བར་མཛད། །ཚེམས་ཕྲེང་རྟག་ཏུ་གཉིས་མེད་པ། །མེ་སྟག་ཚོགས་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་རྣམ་དག་པ། །ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་གིས་ལེགས་པར་བརྒྱན། །ནམ་མཁའི་གོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟག་གི་པགས་པ་ཆ་མེད་པར། །ཀུན་
གྱི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། །སྟོང་པའི་སྦྱོར་བས་གཡས་བརྐྱང་པ། །ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་ཁྱད་པར་ལས། །དེས་ན་གཡས་བརྐྱང་བ་ཞེས་བཤད། །གཡོན་པའི་ཡན་ལག་བསྐུམ་པ་ཞེས། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་གཡས་བརྐྱང་བ། །མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ཐོབ་པ་ཡིན། །དཔལ་ལྡན་ཧེ་
རུ་ཀ་འབྱུང་བ། །འཁོར་ལོ་ཚོགས་ནི་ཀུན་དུའོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་གྱི་ལུགས་དག་གིས། །གཡས་པའི་ཞབས་ནི་བསྐུམ་པར་འདོད། །བློ་བཟང་ཁ་ཅིག་གར་ཡང་བྱེད། །གཉིས་ཀ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཡོན་ན་གཡོན་པ་སྐྱེ་བོས་མཛེས། །དོན་མཆོག་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་
ནུས། །གཡོན་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པའི། །གནོད་པ་ཀུན་ལས་འཇིགས་རྒྱལ་བྱེད། །གང་ཕྱིར་སྡོམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིས། །ངེས་པར་ཐམས་ཅད་གཡོན་ལས་འབྱུང་། །དེ་ཕྱིར་ཆོ་གས་ནུས་པ་ཀུན། །ལས་ནི་གཡོན་པས་རྟག་ཏུ་བྱ། །སེམས་དང་སེམས་མིན་འགོག་པའི་ལམ། །མཚོ་
སྐྱེས་སུ་ནི་བུས་གང་མཚོན། །རྡོ་རྗེ་མཐར་ནི་རྣམ་བྱུང་བའི། །རོ་མཉམ་རྩེ་གཅིག་དེ་ཡིན་ཏེ། །ཕག་མོ་སྦྱོར་མཆོག་སྐྱེས་འཛིན་རིག །གང་ཕྱིར་གཙོ་བོར་གནས་པ་ནི། །ལྷ་མོ་མཆོག་གནས་སྡོམ་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་གཡོན་པའི་ཆོ་གས་བརྒྱན། །ཉི་ཟླ་རྣམ་དག་སྲིད་ལས་སྐྱེས། །རང་བཞིན་གྱིས་
ནི་རོ་མཉམ་དེ། །པདྨ་མཆོག་གི་གནས་སུ་ལྷུང་། །རི་སྐྱེས་རང་བྱུང་ཡང་དག་ལྡན། །ཌེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཁམས་སུ་རབ་ཏུ་བརྟགས། །ནམ་མཁའ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་གྲུབ་པས། །མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ཇི་བཞིན། །གཟུགས་ཅན་
མ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད། །གཟུགས་ལས་རིམ་པས་སྐྱེས་པ་ཉིད། །མཚོན་པར་ཡང་ནི་དུམ་སྐྱེས་མ། །གང་ཡང་མཛེས་པས་ཡོངས་གང་བ། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ལས་བྱུང་བ། །མཚན་མ་ཀུན་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །དེས་ན་ལཱ་མར་རབ་ཏུ་གྲགས། །ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་ཀུན་བྲལ་བ། །དེས་ན་བླ་
เล่ม ๒๒ · หน้า 9a
རེ་རུ་ནི་གྲགས། །པདྨ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གནས། །འདོད་ཆགས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ནི། །བཞི་པའི་གནས་སྐབས་དང་ལྡན་པས། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དཔའ་བོ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། །དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཐོབ། །
སྟོང་པ་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་ངོ་བོ་གང་། །དེ་ནི་དཔའ་མོའི་དབང་ཕྱུག་ཡིན། །འདི་ནི་དགའ་བའི་བརྗོད་མེད་པ། །འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་སྡེ་ཚན་མཐའ། །རྟག་ཏུ་ཁ་ནི་འོག་གིས་ནི། །ཡན་ལག་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་འཇག །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་རྩྭ་དང་མཚུངས། །ཡེ་
ཤེས་སྲིན་བུས་ཟོས་པ་ནི། །མི་རྟོག་པ་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དེ་མྱོང་ངོ་། །ནམ་མཁའ་པདྨའི་མཁའ་དབུས་སུ། །མཁའ་སྤྱོད་དུ་ནི་འགྲོ་བར་འདོད། །དེར་གནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་སྤྲོས་པ། །མཁའ་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཡང་དག་བཤད། །ས་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་གནས། །ལྟེ་བའི་
པདྨར་སྐྱེ་དང་འཆི། །དེར་གནས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བྱ། །ས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་ཡང་དག་བཤད། །ས་འོག་ཅེས་ནི་གང་གསུངས་པ། །པདྨར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྷུང་བ། །དྲི་མེད་ཡིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ། །ས་ཡི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་སེམས། །ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་རྣམ་
པར་གནས། །ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་ལྡན་པ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་མཛེས། །ཨཱ་ཁྱཱ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། །པདྨའི་ནང་དུ་ཡང་དག་གནས། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རོལ་པ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྒྱས་པར་བརྗོད། །ཨོཾ་ཏྲཱྃ་ཧྲཱིཿཁྃ་པདྨ་ཕྱོགས་ཕྱོགས་འདབ་མ་ལ། །
ལཱྃ་མཱྃ་པཱྃ་ཏཱྃ་མཚམས་ཆ་ལ། །དབུས་སུ་ཧེ་རུ་ཀ་ས་བོན། །ལྟེ་བ་མཆོག་ཏུ་པད་རང་གནས། །ཆོས་ཀྱི་ལྟེ་བ་པད་ཆེན་པོར། །སྟོང་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་གནས། །དེར་གནས་རྟག་ཏུ་འཛག་པ་སྟེ། །འདོད་པའི་དོན་ཀུན་གྲུབ་པར་བྱེད། །དེ་སྟེང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་ལ། །ཨོཾ་གྱི་ཡི་
གེས་མཚན་པ་ཡི། །ཁ་ནི་རྟག་ཏུ་གྱེན་ཏུ་བལྟ། །ཨ་ཨི་ལྷན་ཅིག་ཨུ་ཨེ་ནི། །རྣལ་འབྱོར་མ་མཆོག་དཔའ་བོར་ལྡན། །དེ་སྟེང་མགྲིན་པའི་གནས་སུ་ནི། །དེ་རུ་མཁའ་འགྲོ་མ་གནས་པ། །དེར་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ནི། །མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འདོད། །བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་
เล่ม ๒๒ · หน้า 9b
ལོར་ཧཱུཾ། །ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་འཛག་འདོད། །དེར་ནི་འགྲོ་དང་འོང་བར་ནི། །མིག་གིས་ཀྱང་ནི་མཐོང་མི་འགྱུར། །མྱུར་བ་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་བཤད། །རླངས་པ་ངོས་སུ་རྣམ་པར་གནས། །འཆིང་བ་དབུས་སུ་ཡང་དག་གནས། །དལ་བ་རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་གྲགས། །རྒྱུ་མཐུན་དང་ནི་
རྣམ་སྨིན་དང་། །སྐྱེས་བུ་དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་མེད། །འདིར་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི། །དགའ་བ་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས། །ཆུང་ངུ་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་། །ཆེན་པོ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི། །མིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ། །ལུས་ལ་སྤྲུལ་པའི་
འཁོར་ལོ་ནི། །ངེས་པར་ལྟེ་བ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། །དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐད་ཅིག་བཤད། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ནི། །རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ཉིད་སྙིང་ག་ལས། །རྟག་པ་རུ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་ནི་བྱ་བ་ལ། །དུ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤེས་བྱ། །དེ་ནི་རྣམ་ཉེད་རང་
བཞིན་ནོ། །སྤྱི་བོར་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གནས། །ཡིད་ལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་མཚན་ཉིད་བྲལ་རང་བཞིན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སོགས་དགའ་བ་བཞི། །ལྷན་ཅིག་སྐད་ཅིག་དག་ལས་སྐྱེས། །འཁོར་ལོའི་གཙོ་བོར་སྐད་ཅིག་ནི། །གཞན་ཡང་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཕྲེང་བ་
ཙནྡན་བུད་མེད་སོགས། །གང་ཚེ་མཐོང་པས་བདེ་འཛིན་པ། །དེ་ཚེ་དགའ་བར་ཡང་དག་བཤད། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡང་དག་གནས། །རྡོ་རྗེ་པདྨར་མཉམ་སྦྱོར་བས། །ཇི་ལྟར་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གནས། །དེ་ཡི་སེམས་གང་མཚོན་པ་ནི། །དེ་ཚེ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བརྗོད། །
སྦྱོར་བ་ལས་ནི་དགའ་བྲལ་སེམས། །བདེ་བའི་མཐར་ནི་ཡང་དག་གནས། །དེ་ནི་དགའ་བྲལ་ཞེས་བྱར་གསུངས། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པར་རབ་ཏུ་གྲགས། །དགའ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། །དགའ་བྲལ་དང་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་འདི། །བརྟན་
གཡོ་ཀུན་སོགས་རང་བཞིན་ཏེ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ཐམས་ཅད་གང་། །བསམ་ཡས་སུ་ནི་རྒྱལ་བས་གསུངས། །གང་ཕྱིར་བརྗོད་མེད་ཀུན་འགྲོ་བ། །ཡེ་ཤེས་ཧེ་རུ་ཀ་རུ་བརྗོད། །ཤེས་རབ་གཞན་གྱི་གནས་སུ་བརྗོད། །གང་གི་གནས་འདི་ཐབས་ཉིད་དེ། །འདི་དག་གཉིས་སུ་མེད་
เล่ม ๒๒ · หน้า 10a
པས་ནི། །སྦྱོར་བའི་གནས་སུ་གནས་པ་ཡིན། །དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་གནས། །དེ་དང་བྲལ་བར་གང་གནས་པ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་ཡང་དག་བརྗོད། །ངག་གི་ལམ་འདས་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད། །བདག་གི་དེ་ཉིད་རྟག་སྔགས་དང་། །དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཉིད་ཡང་དག་ལྡན། །
ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྤྲུལ་པ་འདི། །འདི་ཡི་སྐུ་ལ་རྣམ་པར་གནས། །དམིགས་པ་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན། །དམིགས་པ་མེད་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན། །གནས་གཉིས་དག་ཏུ་མ་བརྟེན་པ། །ཤེས་རབ་གཉིས་མེད་ཉེ་བར་གསུངས། །གནས་བཅུ་ལ་སོགས་ས་དག་ནི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་བཅུ་
པོ་དེ། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་རྣམ་པར་གནས། །འདི་རྣམས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བར། །སྤྱི་བོ་སྤྱི་གཙུག་ལ་སོགས་དང་། །ཇི་སྲིད་པུས་མོ་གཉིས་དག་ཏུ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ནི་གནས་དག་ཏུ། །བདག་པོ་ལ་སོགས་བལྟ་བར་བྱ། །སྐྱེད་པ་དང་ནི་གནས་པ་དང་། །
རབ་ཏུ་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །པུལླཱི་ར་ནི་བདག་པོ་སྟེ། །འབར་བ་འཛིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་གནས། །ཨཽ་ཌྱན་དུ་ནི་ཐིམ་པར་གསུངས། །གནས་སོགས་ཞིང་དང་དུར་ཁྲོད་དུ། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར། །སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྤྲུལ་པ་ཡིས་ནི་གང་དུ་སྐྱེས། །
ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཡི་གནས། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཐིམ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །དེ་ལྟར་སྐུ་ཡི་ཆ་རྣམས་ཀྱི། །དབང་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་དང་ཐིམ། །ཇི་ལྟར་གནས་སུ་དེ་བཞིན་དུ། །དགའ་བ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་གནས་པ་དང་། །རིམ་པ་
ཡིས་ནི་རབ་ཐིམ་འགྱུར། །རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་བསྐུལ་བས། །གནད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བར་བྱ། །དཔལ་ལྡན་འབར་འཛིན་བུ་གར་ནི། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་བདེ་འབྱུང་བས། །བདེ་བས་ཐིག་ལེ་སྐྱེས་འགྱུར་ཞིང་། །ཐིག་ལེ་བརྟན་དང་གཡོ་བའི་བདག །དེ་ནི་ཕག་མོ་དེ་སངས་རྒྱས། །དཔའ་བོ་གཉིས་
མེད་ལྡན་པ་ཡིན། །ཕུང་སོགས་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་དང་། །ཁམས་ཀྱིའང་འབྱུང་ཁུངས་རྣམ་པར་བརྗོད། །བུད་མེད་སྐྱེས་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་བརྗོད་པ་ནི། །ནམ་མཁར་ཐིམ་པས་བདུད་རྩིར་འགྱུར། །དེ་ལ་གང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །
เล่ม ๒๒ · หน้า 10b
ཐམས་ཅད་མཁའ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར། །མཁའ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་དྲ་བ་ཡི། །བདེ་བ་དག་གི་སྙིང་པོའོ། །འདིར་ནི་ཕྲེང་མེད་སྔགས་བཟླས་མེད། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་ཐམས་ཅད་གནས། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཡིས། །འབད་པས་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །འཇིགས་དང་ངོ་ཚ་
རྟག་ཏུ་སྤང་། །རྣལ་འབྱོར་རོལ་པས་གནས་པར་བྱ། །འདི་ལྡན་བཟླས་བརྗོད་སྦྱིན་སྲེག་དང་། །མཆོད་སྦྱིན་བསམ་གཏན་དཀྱིལ་འཁོར་སོགས། །བུམ་པ་རྡུལ་ཚོན་ཐིག་ཆོ་ག །ལུས་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གྲུབ་པས། །སྲུབ་དང་བསྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། །ཡེ་ཤེས་མེ་ནི་ཤིན་ཏུ་
འབར། །ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐུལ་ནས་ནི། །ལྟེ་བའི་པདྨར་རྣམ་པར་གནས། །དུ་བ་འཐུལ་བ་འབར་བ་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་གསལ། །ཡེ་ཤེས་འཁོར་ལོར་སོན་པ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བསྲེགས་ནས་ནི། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་འཁོར་ལོར་ཞུགས། །
ཐབས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ནས་ནི། །མཛོད་སྤུར་ཡིད་ནི་ཞུགས་གྱུར་པས། །ཨཽ་ཌྱན་ཞེས་ནི་བྱ་བ་ཡི། །གནད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཐོན་ནས་ཀྱང་། །ཛཱ་ལནྡྷ་རར་རབ་ཏུ་ཞུགས། །བདེ་གཤེགས་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་ནས་ནི། །ལྷ་མོ་ཡིད་ཀྱི་ཤུགས་ལྡན་ན། །དམིགས་ཀྱིས་མཐོང་བར་མི་
འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བསྐུལ་ནས་ནི། །བདུད་རྩི་ཕུང་པོར་བྱས་ནས་ཀྱང་། །འོ་མའི་རྒྱུན་ལྟར་འཛག་པར་འགྱུར། །གསེར་གྱི་སྒོར་ནི་ཞུགས་པར་འགྱུར། །ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོར་གནས་ནས་ཀྱང་། །ས་ཡི་བུ་གར་འཛག་པར་འགྱུར། །ཟོ་ཆུན་རྒྱུན་མོ་ལྟ་
བུ་ནི། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ངལ་བསོ་ནས། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྲེགས་ནས་ཀྱང་། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་མཉེས་པར་བྱེད། །ཡང་དག་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ལྟེ་བའི་པདྨར་ཡང་དག་གནས། །ཀུན་ནས་ཡང་ནི་འགྲོ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་རྒྱུན་འོ་ཉིད། །མཁའ་འགྲོ་རྩ་ནི་ཀུན་
སྤྱོད་ནི། །བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོར་བཤད་པའོ། །སྡོམ་པ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནག་པོ་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཛ་གོ་ཏ་ལར་འོར་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་གིས་བསྒྱུར་བའོ།།
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text เตนยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-tengyur · commit 17465313) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-tengyur ที่ commit 174653137d62 ส่วน "License" (เปิดอ่านแล้ว ๔ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public domain work, and as such is also in the Public domain." · GitHub license = null (ไม่มีไฟล์ LICENSE) · สำเนาคำต่อคำ: data/tengyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด