เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ

โลกิยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นกุศล และโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิย-*ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นกุศลและโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอกุศลและโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ------- ปฏิจฺจวาโร

โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

เหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อปฺปมาณารมฺมณญฺจ นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

โลกิยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกิยธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยโลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยโลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่ เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอธิปติปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศลโดยอธิปติปัจจัย

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม นเหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ จ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ จ ธมฺมา เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

โลกุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็น อัพยากฤต โดยอนันตรปัจจัย โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่โลกุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอนันตรปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒ ในนิสสยปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒แม้ในปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกโลกิยทุกะ จบ