เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

กุศลธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอาจยคามิ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร) สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิ จุติ และนิพพานซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิ จุติ และนิพพานซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกวิปากตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------- เหตุทุกอุปาทินฺนตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร

อกุศลธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย

เหตุํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ นเหตุํ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อัพยากตธรรม ที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย อาจยคามิตติกกุสลัตติกะ จบ