สงฺกิเลสิกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อสงฺกิเลสิกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อสงฺกิเลสิโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น สังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ โลกิยโลกุตฺตรทุกกุสลสทิสํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกกุศล สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปฏิจจวาร

สงฺกิเลสิกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น สังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

สงฺกิเลสิกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อสงฺกิเลสิกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อสงฺกิเลสิโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ สงฺกิเลสิกํ อพฺยากตญฺจ อสงฺกิเลสิกํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ เป็นสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสังกิเลสิก-*ธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ โลกิยโลกุตฺตรทุกอพฺยากตสทิสํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ สงฺกิเลสิกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกอัพยากต ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยสังกิเลสิกทุกกุสลัตติกะ จบ