|๓๒๕.๗๔๒| ๘ ยสฺมา หิ ธมฺมํ ปุริโส วิชญฺญา อินฺทํว นํ เทวตา ปูชเยยฺย โส ปูชิโต ตสฺมึ ปสนฺนจิตฺโต พหุสฺสุโต ปาตุกโรติ ธมฺมํ ฯ |๓๒๕.๗๔๓| ตทฏฺฐิกตฺวาน นิสมฺม ธีโร ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชมาโน วิญฺญู วิภาวี นิปุโณ จ โหติ โย ตาทิสํ ภชติ อปฺปมตฺโต ฯ |๓๒๕.๗๔๔| ขุทฺทญฺจ พาลํ อุปเสวมาโน อนาคตตฺถญฺจ อุสุยฺยกญฺจ อิเธว ธมฺมํ อวิภาวยิตฺวา อวิติณฺณกงฺโข มรณํ อุเปติ ฯ |๓๒๕.๗๔๕| ยถา นโร อาปคํ โอตริตฺวา มโหทกํ สลิลํ สีฆโสตํ โส วุยฺหมาโน อนุโสตคามี กึ โส ปเร สกฺขติ ตารเยตุํ ฯ |๓๒๕.๗๔๖| ตเถว ธมฺมํ อวิภาวยิตฺวา พหุสฺสุตานํ อนิสามยตฺถํ สยํ อชานํ อวิติณฺณกงฺโข กึ โส ปเร สกฺขติ นิชฺฌเปตุํ ฯ |๓๒๕.๗๔๗| ยถาปิ นาวํ ทฬฺหมารุหิตฺวา ปิเยนริตฺเตน สมงฺคิภูโต โส ตารเย ตตฺถ พหูปิ อญฺเญ ตตฺรูปยญฺญู กุสโล มติมา |๓๒๕.๗๔๘| เอวมฺปิ โย เวทคุ ภาวิตตฺโต พหุสฺสุโต โหติ อเวธธมฺโม โส โข ปเร นิชฺฌปเย ปชานํ โสตาวธาโนปนิสูปปนฺเน ฯ |๓๒๕.๗๔๙| ตสฺมา หเว สปฺปุริสํ ภเชถ เมธาวินญฺเจว พหุสฺสุตญฺจ อญฺญาย อตฺถํ ปฏิปชฺชมาโน วิญฺญาตธมฺโม ส สุขํ ลเภถาติ ฯ นาวาสุตฺตํ อฏฺฐมํ -------

ก็บุรุษพึงรู้แจ้งธรรมจากบุคคลใด พึงบูชาบุคคลนั้น เหมือน เทวดาบูชาพระอินทร์ ฉะนั้น บุคคลนั้นเป็นพหูสูต ผู้อัน- เตวาสิกบูชาแล้ว มีจิตเลื่อมใสอันเตวาสิกนั้น ย่อม ชี้แจงธรรมให้แจ่มแจ้ง บุรุษผู้มีปัญญา ไม่ประมาท คบบุคคลผู้เป็นพหูสูตเช่นนั้น กระทำธรรมนั้นให้มีประโยชน์ ใคร่ครวญแล้ว ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมเป็น ผู้รู้แจ่มแจ้ง แสดงธรรมแก่ผู้อื่นและเป็นผู้ละเอียด อัน- เตวาสิกซ่องเสพ อาจารย์ผู้ประกอบด้วยธรรมน้อย เป็นคน เขลา ผู้ยังไม่บรรลุประโยชน์และฤษยา ไม่ยังธรรมให้แจ่ม แจ้งในศาสนานี้เทียว ยังข้ามความสงสัยไม่ได้ ย่อม เข้าถึงความตาย บุคคลไม่ยังธรรมให้แจ่มแจ้งแล้ว ไม่ ใคร่ครวญเนื้อความในสำนัก แห่งบุคคลผู้เป็นพหูสูตทั้งหลาย ไม่รู้ด้วยตนเอง ยังข้ามความสงสัยไม่ได้ จะสามารถ ให้ผู้อื่นเพ่งพินิจได้อย่างไร เหมือนคนข้ามแม่น้ำที่มีน้ำมาก มีกระแสไหลเชี่ยว ถูกน้ำพัดลอยไปตามกระแสน้ำ จะ สามารถช่วยให้ผู้อื่นข้ามได้อย่างไร ฉะนั้น ผู้ใดขึ้นสู่เรือที่ มั่นคง มีพายุและถ่อพร้อมมูล ผู้นั้นรู้อุบายในเรือนั้น เป็นผู้ฉลาด มีสติ พึงช่วยผู้อื่นแม้จำนวนมากในเรือนั้นให้ ข้ามได้ แม้ฉันใด ผู้ใดไปด้วยมรรคญาณทั้ง ๔ อบรม ตนแล้ว เป็นพหูสูต ไม่มีความหวั่นไหวเป็นธรรมดา ผู้นั้น แลรู้ชัดอยู่ พึงยังผู้อื่นผู้ตั้งใจสดับและสมบูรณ์ด้วยธรรม อันเป็นอุปนิสัยให้เพ่งพินิจได้ ฉันนั้น เพราะเหตุนั้นแล บุคคลควรคบสัปบุรุษผู้มีปัญญา เป็นพหูสูต บุคคลผู้คบ บุคคลเช่นนั้น รู้ชัดเนื้อความแล้ว ปฏิบัติอยู่ รู้แจ้งธรรม แล้ว พึงได้ความสุข ฯ จบนาวาสูตรที่ ๘

บุรุษควรบูชาสักการะบุคคลที่ตนเรียนรู้ธรรมจนเข้าใจ เหมือนเทวดาบูชาพระอินทร์ ฉะนั้น บุคคลผู้เป็นพหูสูต ได้รับการบูชาจากศิษย์แล้ว มีใจเอื้ออาทรในศิษย์นั้น ย่อมอธิบายธรรมให้เข้าใจได้อย่างแจ่มแจ้ง

บุรุษผู้มีปัญญา ไม่ประมาท คบบุคคลผู้เป็นพหูสูตเช่นนั้น ทำธรรมนั้นให้มีประโยชน์ ใคร่ครวญแล้ว ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมเป็นผู้รู้แจ้ง แสดงธรรมแก่ผู้อื่นและเป็นผู้ละเอียด

เปรียบเหมือนคนข้ามแม่น้ำที่มีน้ำมาก กำลังหลากมา มีกระแสเชี่ยว ถูกพัดลอยไปตามกระแสน้ำเสียเอง จะสามารถช่วยพาผู้อื่นให้ข้ามไปได้อย่างไร ฉันใด

บุคคลผู้ยังไม่เข้าใจธรรมอย่างแจ่มแจ้ง ก็ฉันนั้น ไม่พิจารณาความหมายแห่งธรรมให้ถ่องแท้ ในสำนักอาจารย์ผู้เป็นพหูสูต ตนเองยังไม่รู้แจ้งจริง ทั้งยังไม่หมดความสงสัย จะสามารถสอนผู้อื่นให้เพ่งพินิจธรรมได้อย่างไร

คนลงเรือที่มั่นคงแข็งแรง มีพายและถ่ออยู่พร้อม เป็นผู้เฉลียวฉลาด รอบรู้ ชำนาญการเดินเรือนั้น ย่อมสามารถพาผู้โดยสารจำนวนมากในเรือนั้น ให้ข้ามไปถึงฝั่งได้โดยปลอดภัย แม้ฉันใด

ผู้บรรลุถึงความรู้แจ้ง อบรมตนแล้ว เป็นพหูสูต มีสภาพจิตไม่หวั่นไหว ก็ฉันนั้น สามารถสั่งสอนผู้อื่นที่ตั้งใจฟังและสมบูรณ์ด้วยอุปนิสัยให้เพ่งพินิจได้