|๔๐๔.๒๙| ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย สยมฺภู อปราชิโต อาพาธิโก จ โส พุทฺโธ วสติ ปพฺพตนฺตเร ฯ |๔๐๔.๓๐| มม อสฺสมสามนฺตา ปนาโท อาสิ ตาวเท พุทฺเธ นิพฺพายมานมฺหิ อาโลโก อาสิ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๑| ยาวตา วนสณฺฑสฺมึ อจฺฉโกกตรจฺฉโย พาลา จ เกสรี สพฺเพ อภิกุชฺชึสุ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๒| อุปฺปาทํ ตมหํ ทิสฺวา ปพฺภารํ อคมาสหํ ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ ฯ |๔๐๔.๓๓| สุผุลฺลํ สาลราชํว สตรํสีว อุคฺคตํ วีตจฺจิตํว องฺคารํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ ฯ |๔๐๔.๓๔| ติณํ กฏฺฐญฺจ ปูเรตฺวา จิตกํ ตตฺถกาสหํ จิตกํ สุกตํ กตฺวา สรีรํ ฌาปยึ อหํ ฯ |๔๐๔.๓๕| สรีรํ ฌาปยิตฺวาน คนฺธโตยํ สโมกิรึ อนฺตลิกฺเข ฐิโต ยกฺโข นามํ อคฺคหิ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๖| ตํ ปูริตํ ตยา กิจฺจํ สยมฺภุสฺส มเหสิโน ปุณฺณโก นาม นาเมน ยทา โหสิ ตุวํ มุเน ฯ |๔๐๔.๓๗| ตมฺหา กายา จวิตฺวาน เทวโลกํ อคญฺฉหํ ตตฺถ ทิพฺพมโย คนฺโธ อนฺตลิกฺขา ปวสฺสติ ฯ |๔๐๔.๓๘| ตตฺราปิ นามเธยฺยํ เม ปุณฺณโกติ อหุ ตทา เทวภูโต มนุสฺโส วา สงฺกปฺปํ ปูรยามหํ ฯ |๔๐๔.๓๙| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตตี ภโว อิธาปิ ปุณฺณโก นาม นามเธยฺยํ ปกาสติ ฯ |๔๐๔.๔๐| โตสยิตฺวาน สมฺพุทฺธํ โคตมํ สกฺยปุงฺควํ สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ |๔๐๔.๔๑| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตนุกิจฺจสฺสิทํ ผลํ ฯ |๔๐๔.๔๒| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๔๐๔.๔๓| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๔๐๔.๔๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺณโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปุณฺณกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระพุทธเจ้าผู้สยัมภู ไม่ทรงแพ้อะไรๆ ทรงพระประชวร ทรงอาศัย ยอดเงื้อมประทับอยู่ในระหว่างภูเขา ขณะนั้นได้มีเสียงบันลือลั่นโดยรอบ อาศรมของเรา เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จนิพพาน ได้มีแสงสว่างในขณะนั้น หมี หมาป่า เสือดาว เนื้อร้าย และราชสีห์ มีอยู่ในไพรสณฑ์ประมาณ เท่าใด ทั้งหมดนั้นได้พากันส่งเสียงร้องขึ้น ในขณะนั้น เราเห็นความ อัศจรรย์นั้นแล้ว ได้ไปสู่เงื้อม ณ ที่นั้น เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าผู้ไม่แพ้ อะไรๆ นิพพานแล้ว เหมือนพระยารังมีดอกบานสะพรั่ง เช่นพระ- อาทิตย์อุทัย ดังถ่านเพลิงปราศจากเปลวไฟ ผู้ดับสนิทแล้ว ไม่แพ้อะไรๆ เรานำเอาหญ้าและไม้มากองให้เต็มแล้ว ได้ทำเชิงตะกอนขึ้นบนนั้น ครั้น ทำเชิงตะกอนดีแล้ว ได้ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ ครั้นถวายพระเพลิง พระพุทธสรีระแล้วได้เอาน้ำอบปะพรม ในขณะนั้น เทวดายืนอยู่ในอากาศ ได้ระบุชื่อว่า ท่านผู้เป็นมุนี ในกาลใด ท่านมีนามชื่อว่าปุณณกะ ในกาล นั้น ท่านบำเพ็ญกิจนั้นแก่พระพุทธเจ้าผู้สยัมภูแล้ว เราจุติจากกายนั้น แล้ว ได้ไปสู่เทวโลก ในเทวโลกนั้น กลิ่นอันสำเร็จด้วยทิพย์ย่อมตกลง จากอากาศ แม้ในเทวโลกนั้น เราก็มีชื่อว่าปุณณกะ ในกาลนั้น เรา เป็นเทวดาหรือมนุษย์ย่อมยังความดำริให้บริบูรณ์ ภพนี้เป็นภพที่สุดของ เรา ภพที่สุดย่อมเป็นไป แม้ในภพนี้ นามของเราก็ยังปรากฏชื่อว่า ปุณณกะ เรายังพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่า โคดมศากยบุตรให้ทรงโปรด แล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ ในกัลปที่ ๙๑ แต่ กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายพระเพลิงพุทธสรีระ เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอน ภพขึ้นได้ทั้งหมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มี อาสวะอยู่ การที่เราได้มาในสำนักพระพุทธเจ้าของเรานี้ เป็นการมาดีแล้ว หนอ วิชชา ๓ เราบรรลุแล้วโดยลำดับ พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จ แล้ว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปุณณกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปุณณกเถราปทาน.

พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ ทรงพระประชวร ทรงอาศัยยอดเงื้อมประทับอยู่ระหว่างภูเขา

ขณะนั้น ได้มีเสียงบันลือลั่นรอบๆ อาศรมของข้าพเจ้า เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้มีแสงสว่างในขณะนั้น

หมี หมาใน เสือดาว เนื้อร้าย และพญาราชสีห์ เท่าที่มีอยู่ในไพรสณฑ์ ทั้งหมดได้พากันส่งเสียงร้องขึ้นในขณะนั้น

ข้าพเจ้าเห็นความอัศจรรย์นั้นแล้ว ได้ไปยังเงื้อม ณ ที่นั้น ข้าพเจ้าได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

ข้าพเจ้านำหญ้าและไม้มารวมกันแล้ว ก่อเป็นเชิงตะกอนขึ้นในที่นั้น ครั้นทำเชิงตะกอนดีแล้ว ได้ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ

ครั้นถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้วได้ใช้น้ำหอมประพรม ในขณะนั้น เทวดายืนอยู่ในอากาศได้ระบุชื่อว่า

ดูกรท่านผู้เป็นมุนี ในครั้งที่ท่านมีนามว่าปุณณกะ ท่านก็ได้บำเพ็ญกิจนั้นแก่พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่แล้ว

ข้าพเจ้าเคลื่อนจากกายนั้นแล้ว ได้ไปเกิดยังเทวโลก ในเทวโลกนั้น กลิ่นทิพย์ย่อมตกลงจากอากาศ

แม้ในภพไหนๆ ข้าพเจ้าก็มีชื่อว่าปุณณกะ ในครั้งนั้น ข้าพเจ้าจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ก็ให้ความดำริบริบูรณ์ได้

นี้เป็นชาติสุดท้ายของข้าพเจ้า ภพสุดท้ายกำลังเป็นไปอยู่ แม้ในภพนี้ชื่อของข้าพเจ้าก็ยังปรากฏว่าปุณณกะเหมือนกัน

ข้าพเจ้าให้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมศากยะ ผู้ประเสริฐ ทรงพอพระทัยแล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วจึงอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้าได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปุณณกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปุณณกเถราปทานที่ ๒ จบ