เกนจิวิญฺเญยฺยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เกนจิวิญฺเญยฺโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เกนจิวิญฺเญยฺยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เกนจินวิญฺเญยฺโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เกนจิวิญฺเญยฺยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เกนจิวิญฺเญยฺโย กุสโล จ เกนจินวิญฺเญยฺโย กุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น เกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นเกนจินวิญเญยยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญ-*เญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม และกุศลธรรมที่เป็นเกนจินวิญ-*เญยยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เกนจิวิญฺเญยฺยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เกนจิวิญฺเญยฺโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น เกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม นว นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

เกนจิวิญฺเญยฺโย กุสโล ธมฺโม เกนจิวิญฺเญยฺยสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม ที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว กมฺเม นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เกนจิวิญฺเญยฺยํ อกุสลมฺปิ เกนจิวิญฺเญยฺยํ อพฺยากตมฺปิ เกนจิวิญฺเญยฺยกุสลสทิสํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ เกนจิวิญฺเญยฺยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ จูฬนฺตรทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น อกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรมก็ดี อัพยากตธรรมที่เป็นเกนจิวิญ-*เญยยธรรมก็ดี พึงให้พิสดารเช่นเดียวกับกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยกุศลธรรมเกนจิวิญเญยยทุกกุสลัตติกะ จบ จูฬันตรทุกกุสลัตติกะ จบ