กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. ๒๕๖๔

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ เครื่องจักรมาตรา ๖–๕๕ · 50มาตรา ๖–๕๕ · 50 มาตรา
2. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๖–๒๑ · 16มาตรา ๖–๒๑ · 16 มาตรา
3. ส่วนที่ ๒ เครื่องปั๊มโลหะมาตรา ๒๒–๒๕ · 4มาตรา ๒๒–๒๕ · 4 มาตรา
4. ส่วนที่ ๓ เครื่องเชื่อมไฟฟ้ำและเครื่องเชื่อมก๊ำซมาตรา ๒๖–๓๓ · 8มาตรา ๒๖–๓๓ · 8 มาตรา
5. ส่วนที่ ๔ รถยกมาตรา ๓๔–๔๒ · 9มาตรา ๓๔–๔๒ · 9 มาตรา
6. ส่วนที่ ๕ ลิฟต์มาตรา ๔๓–๔๘ · 6มาตรา ๔๓–๔๘ · 6 มาตรา
7. ส่วนที่ ๖ เครื่องจักรสำหรับใช้ในกำรยกคนขึนทำงำนบนที่สูงมาตรา ๔๙–๕๔ · 6มาตรา ๔๙–๕๔ · 6 มาตรา
8. ส่วนที่ ๗ รอกมาตรา ๕๕ · 1มาตรา ๕๕ · 1 มาตรา
9. หมวด ๒ ปั้นจั่นมาตรา ๕๖–๙๒ · 37มาตรา ๕๖–๙๒ · 37 มาตรา
10. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๕๖–๗๒ · 17มาตรา ๕๖–๗๒ · 17 มาตรา
11. ส่วนที่ ๒ ปั้นจั่นเหนือศีรษะและปั้นจั่นขำสูงมาตรา ๗๓–๗๕ · 3มาตรา ๗๓–๗๕ · 3 มาตรา
12. ส่วนที่ ๓ ปั้นจั่นหอสูงมาตรา ๗๖–๘๑ · 6มาตรา ๗๖–๘๑ · 6 มาตรา
13. ส่วนที่ ๔ รถปั้นจั่นและเรือปั้นจั่นมาตรา ๘๒–๘๕ · 4มาตรา ๘๒–๘๕ · 4 มาตรา
14. ส่วนที่ ๕ อุปกรณ์ที่ใช้เกี่ยวกับปั้นจั่นมาตรา ๘๖–๙๒ · 7มาตรา ๘๖–๙๒ · 7 มาตรา
15. หมวด ๓ หม้อนำ หม้อต้มที่ใช้ของเหลวเป็นสื่อนำควำมร้อนมาตรา ๙๓–๑๑๘ · 26มาตรา ๙๓–๑๑๘ · 26 มาตรา
16. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๙๓–๑๐๖ · 14มาตรา ๙๓–๑๐๖ · 14 มาตรา
17. ส่วนที่ ๒ หม้อนำมาตรา ๑๐๗–๑๐๙ · 3มาตรา ๑๐๗–๑๐๙ · 3 มาตรา
18. ส่วนที่ ๓ หม้อต้มที่ใช้ของเหลวเป็นสื่อนำควำมร้อนมาตรา ๑๑๐–๑๑๒ · 3มาตรา ๑๑๐–๑๑๒ · 3 มาตรา
19. ส่วนที่ ๔ ภำชนะรับควำมดันมาตรา ๑๑๓–๑๑๕ · 3มาตรา ๑๑๓–๑๑๕ · 3 มาตรา
20. ส่วนที่ ๕ ภำชนะบรรจุก๊ำซทนควำมดันมาตรา ๑๑๖–๑๑๘ · 3มาตรา ๑๑๖–๑๑๘ · 3 มาตรา
21. หมวด ๔ กำรคุ้มครองควำมปลอดภัยส่วนบุคคลมาตรา ๑๑๙–๑๒๑ · 3มาตรา ๑๑๙–๑๒๑ · 3 มาตรา

ปรารภ

เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๓ กฎกระทรวง กำหนดมำตรฐำนในกำรบริหำร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อนำ พ.ศ. ๒๕๖๔ อำศัยอำนำจตำมควำมในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๘ วรรคหนึ่ง แห่งพระรำชบัญญัติ ควำมปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. ๒๕๕๔ รัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงแรงงาน ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี

1. ส่วนที่ ๑ บททั่วไป

   17 มาตรา
2. ๕๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกำรประกอบ กำรติดตัง กำรทดสอบ กำรใช้ กำรซ่อมแซม กำรบำรุงรักษำ กำรตรวจสอบ กำรรือถอนปั้นจั่นหรืออุปกรณ์อื่นของปั้นจั่น นำยจ้ำงต้องปฏิบัติตำมรำยละเอียด คุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ หำกไม่มีรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำน ดังกล่ำว นำยจ้ำงต้องดำเนินกำรให้วิศวกรเป็นผู้จัดทำรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำน เป็นหนังสือ และต้องมีสำเนำเอกสำรดังกล่ำวไว้ให้พนักงำนตรวจควำมปลอดภัยตรวจสอบได้ รำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนตำมวรรคหนึ่งต้องเป็นภำษำไทย หรือภำษำอื่น ที่ลูกจ้างสำมำรถศึกษำและปฏิบัติเพื่อควำมปลอดภัยในกำรทำงำนได้

3. ๕๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นำยจ้ำงต้องจัดให้มีกำรทดสอบกำรติดตังปั้นจั่นเมื่อติดตังเสร็จตำมรำยละเอียด คุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนตำมข้อ ๕๖ ตำมแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด และต้องมีสำเนำเอกสำร กำรทดสอบไว้ให้พนักงำนตรวจควำมปลอดภัยตรวจสอบได้ ในกรณีที่มีกำรหยุดใช้งำนปั้นจั่นตังแต่หกเดือนขึนไป ก่อนนำปั้นจั่นมำใช้งำนใหม่ นำยจ้ำง ต้องดำเนินกำรตำมวรรคหนึ่งด้วย

4. ๕๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นำยจ้ำงต้องจัดให้มีกำรทดสอบส่วนประกอบและอุปกรณ์ของปั้นจั่นอย่ำงน้อย ปีละหนึ่งครัง ตำมประเภทและลักษณะของงำน ตำมที่กำหนดไว้ในรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือ กำรใช้งำนตำมข้อ ๕๖ ตำมแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด และต้องมีสำเนำเอกสำรกำรทดสอบไว้ให้ พนักงำนตรวจควำมปลอดภัยตรวจสอบได้

5. ๕๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกำรทำงำนเกี่ยวกับปั้นจั่น นำยจ้ำงต้องปฏิบัติ ดังต่อไปนี

   (๑) ควบคุมให้มีลวดสลิงเหลืออยู่ในม้วนลวดสลิงไม่น้อยกว่ำสองรอบตลอดเวลำที่ปั้นจั่นทำงำน เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๑๖

   (๒) จัดให้มีชุดล็อกป้องกันลวดสลิงหลุดจำกตะขอของปั้นจั่นและทำกำรตรวจสอบให้อยู่ใน สภำพที่ใช้งำนได้อย่ำงปลอดภัย

   (๓) จัดให้มีที่ครอบปิดหรือกันส่วนที่หมุนรอบตัวเอง ส่วนที่เคลื่อนไหวได้ หรือส่วนที่อำจเป็น อันตรำยของปั้นจั่น และให้ส่วนที่เคลื่อนที่ของปั้นจั่นหรือส่วนที่หมุนได้ของปั้นจั่นอยู่ห่ำงจำกสิ่งก่อสร้ำง หรือวัตถุอื่นในระยะที่ปลอดภัย

   (๔) จัดให้ลูกจ้างสวมใส่เข็มขัดนิรภัยและสำยช่วยชีวิตตลอดเวลำที่ทำงำนบนแขนปั้นจั่นหรือ ชุดสะพำน

   (๕) จัดให้มีพืนชนิดกันลื่น รำวกันตก และแผงกันตกระดับพืน สำหรับปั้นจั่นชนิดที่ต้องมี กำรจัดทำพืนและทำงเดิน

   (๖) จัดให้มีเครื่องดับเพลิงที่เหมำะสมและพร้อมใช้งำนไว้ที่ห้องบังคับปั้นจั่นหรือตำแหน่ง ที่สำมำรถใช้งำนได้สะดวก

   (๗) ติดตังปั้นจั่นบนฐำนที่มั่นคงโดยวิศวกรเป็นผู้รับรอง

   (๘) จัดให้มีกำรติดตังชุดควบคุมกำรทำงำนเมื่อยกวัสดุขึนถึงตำแหน่งสูงสุด (upper limit switch) ที่ใช้งำนได้ตำมปกติ

   (๙) จัดให้มีชุดควบคุมพิกัดนำหนักยก (overload limit switch) ที่ใช้งำนได้ตำมปกติ

6. ๖๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกำรทำงำนเกี่ยวกับปั้นจั่นที่ใช้เครื่องยนต์ นำยจ้ำงต้องปฏิบัติ ดังต่อไปนี

   (๑) จัดให้มีที่ครอบปิดหรือฉนวนหุ้มท่อไอเสีย

   (๒) จัดให้มีถังเก็บเชือเพลิงและท่อส่งเชือเพลิงติดตังอยู่ในลักษณะที่จะไม่เกิดอันตรำย เมื่อเชือเพลิงหก ล้น หรือรั่วออกมำ

   (๓) จัดให้มีมำตรกำรในกำรเก็บและเคลื่อนย้ำยเชือเพลิงสำรองด้วยควำมปลอดภัย

7. ๖๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นำยจ้ำงต้องเคลื่อนย้ำยวัตถุไวไฟออกจำกบริเวณที่ใช้ปั้นจั่น เว้นแต่กรณีที่ไม่สำมำรถ เคลื่อนย้ำยได้ นำยจ้ำงต้องจัดให้มีมำตรกำรป้องกันอันตรำยที่เหมำะสมก่อนให้ลูกจ้างปฏิบัติงำน

8. ๖๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นำยจ้ำงต้องไม่ให้ลูกจ้างใช้ปั้นจั่นที่ชำรุดเสียหำยหรืออยู่ในสภำพที่ไม่ปลอดภัย

9. ๖๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   นำยจ้ำงต้องไม่ดัดแปลงหรือแก้ไขส่วนหนึ่งส่วนใดของปั้นจั่นในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ โครงสร้ำงที่มีผลต่อกำรรับนำหนัก หรือยินยอมให้ลูกจ้างหรือผู้อื่นกระทำกำรเช่นว่ำนัน เว้นแต่นำยจ้ำง ได้จัดให้มีกำรคำนวณทำงวิศวกรรมพร้อมกับจัดให้มีกำรทดสอบ และต้องมีสำเนำเอกสำรกำรทดสอบ ไว้ให้พนักงำนตรวจควำมปลอดภัยตรวจสอบได้

10. ๖๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องจัดให้มีสัญญำณเสียงและแสงไฟเตือนภัยตลอดเวลำที่ปั้นจั่นทำงำน โดยติดตังไว้ให้เห็นและได้ยินชัดเจน

11. ๖๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องจัดให้มีป้ำยบอกพิกัดนำหนักยกไว้ที่ปั้นจั่นและรอกของตะขอ พร้อมทัง ติดตังป้ำยเตือนให้ระวังอันตรำยที่ลูกจ้างเห็นได้ชัดเจน เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๑๗ สำหรับปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่และปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ที่มีพิกัดยกหลำยพิกัด นำยจ้ำงต้องจัดให้มี ตำรำงกำรยกสิ่งของตำมที่ผู้ผลิตกำหนด โดยติดประกาศไว้ให้เห็นได้ชัดเจน

12. ๖๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องจัดทำเส้นแสดงเขตอันตรำย เครื่องหมายแสดงเขตอันตรำย หรือเครื่อง กันเขตอันตรำยในเส้นทำงที่มีกำรใช้ปั้นจั่นเคลื่อนย้ำยสิ่งของ

13. ๖๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องจัดให้มีคู่มือกำรใช้สัญญำณสื่อสำรระหว่ำงผู้ปฏิบัติงำนเกี่ยวกับปั้นจั่น ในกรณีที่กำรใช้สัญญำณตำมวรรคหนึ่งเป็นกำรใช้สัญญำณมือ นำยจ้ำงต้องจัดให้มีรูปภำพ หรือคู่มือกำรใช้สัญญำณมือตำมมำตรฐำน ASME หรือมำตรฐำนอื่นที่เทียบเท่ำตำมแบบที่อธิบดีประกาศ กำหนด ติดไว้ที่จุดหรือตำแหน่งที่ลูกจ้างผู้ปฏิบัติงำนเห็นได้ชัดเจน

14. ๖๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในกรณีที่มีกำรติดตังหรือใช้ปั้นจั่นใกล้สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำ นำยจ้ำงต้องควบคุมดูแลให้ลูกจ้างปฏิบัติ ดังต่อไปนี

    (๑) ในกรณีที่ใช้ปั้นจั่นยกวัสดุ ให้มีระยะห่ำงระหว่ำงสำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำ กับส่วนหนึ่งส่วนใดของปั้นจั่นหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของวัสดุที่ปั้นจั่นกำลังยก ดังต่อไปนี

    (ก) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำไม่เกิน ๖๙ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๓.๑ เมตร

    (ข) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำเกิน ๖๙ กิโลโวลต์แต่ไม่เกิน ๑๑๕ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๓.๓ เมตร

    (ค) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำเกิน ๑๑๕ กิโลโวลต์แต่ไม่เกิน ๒๓๐ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๔ เมตร

    (ง) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำเกิน ๒๓๐ กิโลโวลต์แต่ไม่เกิน ๕๐๐ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๖ เมตร

    (๒) ในกรณีที่เคลื่อนย้ำยปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่โดยไม่ยกวัสดุและไม่ลดแขนปั้นจั่นลงให้มีระยะห่ำง ระหว่ำงสำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำ กับส่วนหนึ่งส่วนใดของปั้นจั่น ดังต่อไปนี

    (ก) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำไม่เกิน ๖๙ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๑.๓ เมตร

    (ข) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำเกิน ๖๙ กิโลโวลต์แต่ไม่เกิน ๒๓๐ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๓ เมตร

    (ค) สำยไฟฟ้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้ำที่มีแรงดันไฟฟ้ำเกิน ๒๓๐ กิโลโวลต์แต่ไม่เกิน ๕๐๐ กิโลโวลต์ ต้องห่ำงไม่น้อยกว่ำ ๕ เมตร ในกรณีที่ไม่สำมำรถปฏิบัติตำม (๑) และ

    (๒) ได้ นำยจ้ำงต้องจัดให้มีมำตรกำรควำมปลอดภัย ที่เพียงพอและได้รับการอนุญาตจำกกำรไฟฟ้ำประจำท้องถิ่นที่รับผิดชอบสำยไฟฟ้ำนันก่อนกำรดำเนินกำร

15. ๖๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในกรณีที่มีกำรติดตังหรือใช้ปั้นจั่นใกล้เสำส่งคลื่นโทรคมนำคมที่อำจมีกระแสไฟฟ้ำ เหนี่ยวนำ นำยจ้ำงต้องต่อสำยตัวนำกับปั้นจั่นหรือวัสดุที่จะยกเพื่อให้ประจุไฟฟ้ำไหลลงดิน ทังนี เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๑๘ กำรต่อลงดินให้เป็นไปตำมมำตรฐำนกำรติดตังทำงไฟฟ้ำสำหรับประเทศไทย ที่กำหนดโดยสมาคมวิศวกรรม สถำนแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

16. ๗๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องปิดประกาศวิธีการทำงำนเกี่ยวกับปั้นจั่นไว้บริเวณที่ลูกจ้างทำงำน เป็นภำษำไทยหรือภำษำอื่นที่ลูกจ้างเข้ำใจได้ โดยอย่ำงน้อยต้องมีรำยละเอียดเกี่ยวกับกำรใช้งำน กำรบำรุงรักษำ และกำรใช้อุปกรณ์คุ้มครองควำมปลอดภัยส่วนบุคคล

17. ๗๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในกรณีที่ผู้บังคับปั้นจั่นไม่สำมำรถมองเห็นจุดที่ทำกำรยกสิ่งของหรือเคลื่อนย้ำยวัสดุ นำยจ้ำงต้องจัดให้มีผู้ให้สัญญำณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นตลอดระยะเวลาที่มีกำรใช้งำน

18. ๗๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    นำยจ้ำงต้องจัดให้ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ให้สัญญำณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ยึดเกำะวัสดุ หรือผู้ควบคุมกำรใช้ปั้นจั่นผ่ำนกำรอบรมเกี่ยวกับขันตอนและวิธีการทำงำนที่ปลอดภัย ในกำรทำงำนของปั้นจั่น กำรป้องกันอันตรำยจำกปั้นจั่น รำยละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้ำงอุปกรณ์ กำรตรวจสอบและบำรุงรักษำอุปกรณ์ของปั้นจั่น รวมทังกำรฝึกอบรมทบทวนกำรทำงำนเกี่ยวกับปั้นจั่น แต่ละประเภท โดยวิทยำกรซึ่งมีควำมรู้ ควำมเชี่ยวชำญ และประสบกำรณ์กำรทำงำนเกี่ยวกับปั้นจั่น แต่ละประเภท ตำมหลักสูตรที่อธิบดีประกาศกำหนด