กุกกุฏารามสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

สาวตฺถีนิทานํ ฯ เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ อายสฺมา จ อานนฺโท อายสฺมา จ ภทฺโท ปาฏลิปุตฺเต วิหรนฺติ กุกฺกุฏาราเม ฯ อถ โข อายสฺมา ภทฺโท สายณฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ภทฺโท อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ อพฺรหฺมจริยํ อพฺรหฺมจริยนฺติ อาวุโส อานนฺท วุจฺจติ กตมํ นุ โข อาวุโส อพฺรหฺมจริยนฺติ ฯ สาธุ สาธุ อาวุโส ภทฺท ภทฺทโก โข เต อาวุโส ภทฺท อุมฺมงฺโค ภทฺทกํ ปฏิภาณํ กลฺยาณี ปริปุจฺฉา เอวํ หิ ตฺวํ อาวุโส ภทฺท ปุจฺฉสิ อพฺรหฺมจริยํ อพฺรหฺมจริยนฺติ อาวุโส อานนฺท วุจฺจติ กตมํ นุ โข อาวุโส อพฺรหฺมจริยนฺติ ฯ เอวมาวุโสติ ฯ อยเมว โข อาวุโส อฏฺฐงฺคิโก มิจฺฉามคฺโค อพฺรหฺมจริยํ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาสมาธีติ ฯ

ข้าพเจ้าได้สดับแล้วอย่างนี้:- สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์และท่านพระภัททะอยู่ ณ กุกกุฏาราม ใกล้นครปาฏลีบุตรครั้งนั้น ท่านพระภัททะออกจากที่เร้นในเวลาเย็น เข้าไปหาท่านพระอานนท์ ได้ปราศรัยกับท่านพระอานนท์ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันแล้ว จึงนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้ถามท่านพระอานนท์ว่า ท่านอานนท์ ที่เรียกว่า อพรหมจรรย์ๆ ดังนี้ อพรหมจรรย์เป็นไฉนหนอ? ท่านพระอานนท์ตอบว่า ดีละๆ ท่านภัททะ ท่านช่างคิด ช่างหลักแหลม ช่างไต่ถามก็ท่านถามอย่างนี้หรือว่า ท่านอานนท์ ที่เรียกว่า อพรหมจรรย์ๆ ดังนี้ อพรหมจรรย์เป็นไฉนหนอ? ภ. อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ? อา. มิจฉามรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ คือ มิจฉาทิฏฐิ ฯลฯ มิจฉาสมาธิ นี้แลเป็นอพรหมจรรย์. จบ สูตรที่ ๘

พึงทราบวินิจฉัยในกุกกุฏารามสูตรที่ ๘

บทว่า อุมฺมงฺโค ได้แก่ พิจารณาปัญหาด้วยปัญหา คือแสวงหาปัญหา.

บทว่า เอวํ หิ ตฺวํ อาวุโส นี้ พระอานนท์กล่าวแล้ว เพื่อต้องการให้ท่านภัททะตั้งคำถาม.

จบอรรถกถาปฐมกุกกุฏารามที่ ๘ -----------------------------------------------------