๑. กุณฑลิกชาดก เล่ม ๒๗
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๕ จุลฺลกุณาลวคฺโค ๑ กุณฺฑลิกชาตกํ
๖๖๒นรานมารามกราสุ นารีสุ อเนกจิตฺตาสุ อนิคฺคหาสุ จ สพฺพตฺตนา ปีติกราปิ เจ สิยุํ น วิสฺสเส ติตฺถสมา หิ นาริโย ฯ
๖๖๓ยญฺจ ทิสฺวา กินฺนรกินฺนรีนํ สพฺพิตฺถิโย น รมนฺติ อคาเร ตํ ตาทิสํ สามิกํ จชิตฺวา ภริยา อญฺญํ ทิสฺวา ปุริสํ ปีฐสปฺปึ ฯ
๖๖๔พกสฺส จ พาวริกสฺส รญฺโญ อจฺจนฺตกามานุคตสฺส ภริยา อจฺจาจรี พทฺธวสานุคสฺส กึ วา อิตฺถี นาติจเร ตทญฺญํ ฯ
๖๖๕ปิยงฺคานิ สพฺพโลกิสฺสรสฺส รญฺโญ ปิยา พฺรหฺมทตฺตสฺส ภริยา อจฺจาจรี พทฺธวสานุคสฺส ตํ วาปิ สา นาชฺฌคา กามกามินีติ ฯ กุณฺฑลิกชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๕. จูฬกุณาลวรรค หมวดว่าด้วยนกกุณาละหมวดสั้น ๑. กุณฑลิกชาดก (๓๔๑) ว่าด้วยกุณฑลิกราชา (ในเรื่องที่พญานกกุณาละพูดกับนกปุณณมุขะนี้มีคาถาประพันธ์ไว้อีกส่วนหนึ่งว่า)
บรรดาพวกผู้หญิงที่ทำความรื่นรมย์ให้แก่พวกผู้ชาย เป็นคนหลายใจ ไม่มีใครจะบังคับได้ แม้ถ้าว่าพวกนางจะพึงทำให้เกิดความพอใจในที่ทั้งปวง ก็ไม่ควรไว้ใจ เพราะว่าพวกผู้หญิงเปรียบเสมือนท่าน้ำ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๘๙}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๔. จตุกกนิบาต] ๕. จูฬกุณาลวรรค ๒. วานรชาดก (๓๔๒) (พญานกกุณาละเกิดเป็นปัญจาลจัณฑปุโรหิต นำเหตุที่ตนได้เห็นมาแสดงว่า)
บัณฑิตเห็นเหตุคลายความกำหนัดของพญากินนร และพญากินนรีแล้ว พึงทราบเถิดว่า ผู้หญิงทั้งปวงไม่ยินดีในเรือนของสามี เหมือนภรรยาได้ทอดทิ้งสามีคู่ชีวิตเช่นนั้นไป เพราะพบชายอื่นแม้เป็นคนง่อยเปลี้ย (พญานกกุณฑลิกะเกิดเป็นพระเจ้าพรหมทัต เมื่อจะแสดงเรื่องที่ตนได้ทราบมาแล้ว จึงกล่าวว่า)
พระมเหสีของพระเจ้าพกะและพระเจ้าพาวรี ผู้หมกมุ่นอยู่ในกามมากเกินไป ได้เป็นชู้กับมหาดเล็กคนสนิทของพระนาง มีหรือผู้หญิงทั้งหลายจะไม่พึงเป็นชู้กับชายอื่น (พญานกกุณฑลิกะเกิดเป็นพระเจ้าพรหมทัต เมื่อจะแสดงเรื่องที่ตนเห็นมาเองจึงกล่าวว่า)
พระนางปิงคิยานี อัครมเหสีผู้เป็นที่รัก ของพระเจ้าพรหมทัตผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งมวล ได้เป็นชู้กับคนเลี้ยงม้าผู้ใกล้ชิดพระนาง พระนางเป็นผู้มักมากในกาม มิได้ประสบผลแม้ทั้ง ๒ อย่างกุณฑลิกชาดกที่ ๑ จบ ๒. วานรชาดก (๓๔๒) ว่าด้วยวานรโพธิสัตว์ (วานรโพธิสัตว์ได้กล่าวกับจระเข้ว่า)
ข้าพเจ้าสามารถขึ้นจากน้ำมาบนบกได้ จระเข้ บัดนี้ข้าพเจ้าไม่ตกอยู่ในอำนาจของท่านอีกต่อไป @เชิงอรรถ : @ คือ ไม่ได้พบคนเลี้ยงม้าและไม่ได้ครองตำแหน่งอัครมเหสี (ขุ.ชา.อ. ๘/๓๑๓/๓๘๕)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๙๐}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
เรื่องพิสดารของชาดกนี้ ซึ่งมีคำเริ่มต้นว่า นิรามํ อารามกรสฺสุ ดังนี้
จักมีแจ้งใน กุณาลชาดก แล. จบ กุณฑลิกชาดกที่ ๑ -----------------------------------------------------