๓. สุลสาชาดก

นี้สร้อยทองคำ แก้วมุกดา แก้วไพฑูรย์ เป็นจำนวนมาก ขอเชิญพี่ขนไปทั้งหมด ขอพี่จงมีความเจริญ และจงประกาศดิฉันว่าเป็นนางทาสี (สามีกล่าวว่า)

แม่โฉมงาม เธอจงเปลื้องออกมาเถิด อย่าคร่ำครวญไปนักเลย เราจะไม่รับรู้อะไรทั้งนั้น ฆ่าเจ้าแล้วจึงนำทรัพย์ไป (นางสุลสากล่าวว่า)

ตั้งแต่ดิฉันรู้เดียงสา ดิฉันจำตัวเองได้ว่า ยังไม่เคยรู้จักรักชายอื่นยิ่งกว่าพี่เลย

มานี้เถิด ดิฉันจักสวมกอดพี่ และจักกระทำประทักษิณ เพราะตั้งแต่นี้ต่อไป ดิฉันและพี่จะไม่พบกันอีก (เทวดาผู้สถิตอยู่ที่ยอดเขากล่าวว่า)

ใช่ว่าชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกสถานก็หาไม่ แม้หญิงมีปัญญาเห็นประจักษ์ในเรื่องนั้นๆ ก็เป็นบัณฑิตได้

ใช่ว่าชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกสถานก็หาไม่ แม้หญิงมีปัญญาคิดเนื้อความได้ฉับพลันก็เป็นบัณฑิตได้

อนึ่ง ผู้ใดไม่รู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน ผู้นั้นเป็นคนมีปัญญาน้อย ย่อมถูกฆ่าเหมือนโจรที่ถูกฆ่าทิ้งที่ซอกเขา

ส่วนผู้ใดรู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน ผู้นั้นย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดจากศัตรู เหมือนนางสุลสาพ้นจากโจรสัตตุกะสุลสาชาดกที่ ๓ จบ

อิทํ สุวณฺณกายูรํ มุตฺตา เวฬุริยา พหู สพฺพํ หรสฺสุ ภทฺทนฺเต มญฺจ ทาสีติ สาวย ฯ

สร้อยคอทองคำนี้ แก้วมุกดา แก้วไพฑูรย์มีมาก ท่านจงนำเอาทรัพย์นี้ ไปทั้งหมด ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน และจงประกาศข้าพเจ้าว่า เป็น ทาสีเถิดฯ

โอโรปยสฺสุ กลฺยาณึ มา พหุํ ปริเทวสิ น จาหํ อภิชานามิ อาคนฺตฺวา ธนมาภตํ ฯ

แน่ะแม่คนงาม เจ้าจงเปลื้องเครื่องประดับออก อย่ามัวร่ำไรให้มากเลย เราไม่รู้อะไรทั้งนั้น เรานำเจ้ามาเพื่อทรัพย์เท่านั้น.

ยโต สรามิ อตฺตานํ ยโต ปตฺตาสฺมิ วิญฺญุตํ เนวาหํ อภิชานามิ อญฺญํ ปิยตรํ ตยา ฯ

ฉันมานึกถึงตัวเอง นับตั้งแต่น้อยคุ้มใหญ่ ฉันไม่ได้รู้จักรักชายอื่นยิ่งไป กว่าท่านเลย.

เอหิ ตํ อุปคูหิสฺสํ กริสฺสํ จ ปทกฺขิณํ น หิทานิ ปุน อตฺถิ มม ตุยฺหญฺจ สงฺคโม ฯ

ขอเชิญท่านนั่งลง ฉันจักขอกอดรัดท่านให้สมรัก และจักกระทำ ประทักษิณท่านเสียก่อน เพราะว่าต่อแต่นี้ไป การคบหากันระหว่างฉัน กับท่านจะไม่มีอีก.

น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณา ฯ

ชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกแห่งก็หาไม่ แม้หญิงก็เป็นบัณฑิตมีปัญญา เฉลียวฉลาดในที่นั้นๆ ได้.

น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ลหุมตฺถํ วิจินฺติกา ฯ

ชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกแห่งก็หาไม่ แม้หญิงก็เป็นบัณฑิตมีปัญญาดำริ เหตุผลได้รวดเร็ว.

ลหุญฺจ วต ขิปฺปญฺจ นิกฏฺเฐ สมเจตยิ มิคํ ปุณฺณายตเนว สุลสา สตฺตุกํ วธิ ฯ

นางสุลสาหญิงแพศยายืนอยู่ ณ ที่ใกล้โจร คิดอุบายจะฆ่าโจร ได้ฆ่าโจร สัตตุกะตายได้รวดเร็ว เหมือนนายพรานเนื้อผู้ฉลาดฆ่าเนื้อได้เร็วพลัน เมื่อมีธนูบริบูรณ์มากแล้ว ฉะนั้น.

โยธ อุปฺปติตํ อตฺถํ น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ โส หญฺญเต มนฺทมตี โจโรว คิริคพฺภเร ฯ

ในโลกนี้ ผู้ใดไม่รู้เหตุผลที่เกิดขึ้นได้ฉับพลัน ผู้นั้นมีปัญญาเขลาย่อม ถูกฆ่าตาย เหมือนโจรถูกฆ่าตายที่ซอกภูเขา ฉะนั้น.

โยธ อุปฺปติตํ อตฺถํ ขิปฺปเมว นิโพธติ มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา สุลสา สตฺตุกามิวาติ ฯ สุลสาชาตกํ ตติยํ

ในโลกนี้ ผู้ใดย่อมรอบรู้เหตุผลที่เกิดขึ้นได้ฉับพลัน ผู้นั้นย่อมพ้นจาก ความเบียดเบียนของศัตรูได้ เหมือนนางสุลสาหญิงแพศยาหลุดพ้นไป จากโจรสัตตุกะ ฉะนั้น. จบ สุลสาชาดกที่ ๓.