ฉบับที่อ่านฉบับฉบับมหาจุฬาฯเล่ม ๓๓ ฉบับนี้แบ่ง ๒๔๔ เรื่อง อีกฉบับแบ่ง ๒๕๕ เรื่อง — เทียบตามลำดับไม่ได้ เปิดเล่ม ๓๓ ของฉบับนั้นแสดงอรรถกถา
ฉบับหลวง · บาลี (อักษรไทย) · ตำแหน่งที่กำลังอ่าน ข้อ ๑๓๙

๙. วนวัจฉเถราปทาน เล่ม ๓๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๙ลำดับ 139 จาก 180 ในอปทานพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง 1 ข้อ3 ฉบับต้นฉบับพร้อมคำแปล เรียงข้อต่อข้อ

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง


ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์

นวมํ วนวจฺฉตฺเถราปทานํ (๕๔๙)

|๑๓๙.๒๕๑| อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส กสฺสโป นาม นาเมน อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร ฯ |๑๓๙.๒๕๒| ตทาหํ ปพฺพชิตฺวาน ตสฺส พุทฺธสฺส สาสเน ยาวชีวํ จริตฺวาน พฺรหฺมจรํ ตโต จุโต ฯ |๑๓๙.๒๕๓| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ |๑๓๙.๒๕๔| ตโต จุโต อรญฺญมฺหิ กโปโต อาสหํ ตหึ วสเต คุณสมฺปนฺโน ภิกฺขุ ฌานรโต สทา ฯ |๑๓๙.๒๕๕| เมตฺตจิตฺโต การุณิโก สทา ปมุทิตานโน อุเปกฺขโก มหาวีโร อปฺปมญฺญาสุ โกวิโท ฯ |๑๓๙.๒๕๖| วินีวรณสงฺกปฺโป สพฺพสตฺตหิตาสโย วิสฺสฏฺโฐ น จิเรนาสึ ตสฺมึ สุคตสาวเก ฯ |๑๓๙.๒๕๗| อุเปจฺจ ปาทมูลมฺหิ นิสินฺนสฺส ตทาสฺสเม กทาจิ อามิสํ เทติ ธมฺมํ เทเสสิ เจกทา ฯ |๑๓๙.๒๕๘| ตทา วิปุลเปเมน อุปาสิตฺวา ชินตฺรชํ ตโต จุโต คโต สคฺคํ ปวาโส สฆรํ ยถา ฯ |๑๓๙.๒๕๙| สคฺคา จุโต มนุสฺเสสุ นิพฺพตฺโต ปุญฺญกมฺมุนา อคารํ ฉฑฺฑยิตฺวาน ปพฺพชึ พหุโส อหํ ฯ |๑๓๙.๒๖๐| สมโณ ตาปโส ทิโช ปริพฺพาโช ตเถวหํ หุตฺวา วสึ อรญฺญมฺหิ อเนกสตโย อหํ ฯ |๑๓๙.๒๖๑| ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ รมฺเม กาปิลวตฺถเว วจฺฉโคตฺโต ทิโช ตสฺส ชายาย อหโมกฺกมึ ฯ |๑๓๙.๒๖๒| มาตุ เม โทหโฬ อาสิ ติโรกุจฺฉิคตสฺส เม ชายมานสมีปมฺหิ วนวาสาย นิจฺฉโย ฯ |๑๓๙.๒๖๓| ตโต เม อชนิ มาตา รมณีเย วนนฺตเร คพฺภโต นิกฺขมนฺตํ มํ กาสาเยน ปฏิคฺคหุํ ฯ |๑๓๙.๒๖๔| ตโต กุมาโร สิทฺธตฺโถ ชาโต สกฺยกุลทฺธโช ตสฺส มิตฺโต ปิโย อาสึ สํวิสฺสฏฺโฐ สุมานิโย ฯ |๑๓๙.๒๖๕| สตฺตสาเรหิ นิกฺขนฺเต โอหาย วิปุลํ ยสํ อหํปิ ปพฺพชิตฺวาน หิมวนฺตํ อุปาคมึ ฯ |๑๓๙.๒๖๖| วนาลยํ ภาวนิยํ กสฺสปํ ธุตวาทกํ ทิสฺวา สุตฺวา ชินุปฺปาทํ อุเปสึ นรสารถึ ฯ |๑๓๙.๒๖๗| โส เม ธมฺมํ อเทเสสิ สพฺพตฺถํ สมฺปกาสยํ ตโตหํ ปพฺพชิตฺวาน วนเมว ปุโนกฺกมํ ฯ |๑๓๙.๒๖๘| ตตฺถปฺปมตฺโต วิหรํ ฉฬภิญฺญา อปสฺสยึ อโห สุลทฺธลาโภมฺหิ สุมิตฺเตนานุกมฺปิโต ฯ |๑๓๙.๒๖๙| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๑๓๙.๒๗๐| สฺวาคตํ วต เม อาสิ พุทฺธเสฏฺฐสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๑๓๙.๒๗๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วนวจฺโฉ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ วนวจฺฉตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อรรถกถา

ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกเปิดหน้าของฉบับนี้

ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์

๕๔๙. อรรถกถาวนวัจฉเถราปทาน

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-

อปทานของท่านพระวนวัจฉเถระมีคำเริ่มต้นว่า อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป ดังนี้.

แม้พระเถระรูปนี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ได้สั่งสมบุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานไว้เป็นอันมากในภพนั้นๆ.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากัสสปะ ท่านได้บังเกิดในเรือนอันมีสกุล บรรลุนิติภาวะแล้ว ได้สดับพระธรรมเทศนาของพระศาสดา เกิดศรัทธาบวชแล้ว ประพฤติพรหมจรรย์ได้อย่างบริสุทธิ์ จุติจากอัตภาพนั้นแล้ว ไปบังเกิดในเทวโลก จุติจากเทวโลกนั้นไปบังเกิดในกำเนิดนกพิราบ อยู่ใกล้พวกภิกษุผู้อยู่ในป่า.

เขามีเมตตาจิตในหมู่ภิกษุเหล่านั้น ได้ฟังธรรมจุติจากอัตภาพนั้น ท่องเที่ยวไปในเทวโลกและมนุษยโลก.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ ได้บังเกิดในตระกูลพราหมณ์ ในกรุงกบิลพัสดุ์.

ในเวลาที่เขาอยู่ในท้องของมารดานั่นแลหะ มารดาได้เกิดการแพ้ท้อง เพื่อจะอยู่ใบป่า และเพื่อคลอดในป่า. การออกจากครรภ์ได้มีแก่มารดาผู้อยู่ในป่า ตามอำนาจแห่งความปรารถนานั้นแล้ว. และพวกญาติได้เอาท่อนผ้ารับเขาผู้คลอดจากครรภ์แล้ว.

เวลานั้นเป็นเวลาที่พระโพธิสัตว์ก็ได้ทรงอุบัติขึ้นแล้ว. พระราชาทรงมีรับสั่งให้พวกคนนำเด็กนั้นมาแล้ว เลี้ยงไว้ร่วมกับพระโพธิสัตว์.

ลำดับนั้น พระโพธิสัตว์เสด็จออกสู่พระมหาภิเนษกรมณ์ ผนวชแล้ว ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยาตลอดเวลา ๖ ปี เมื่อเป็นพระพุทธเจ้าแล้ว. นายวนวัจฉะนั้นไปหาพระมหากัสสปะเลื่อมใสแล้วในโอวาทของท่าน ได้ทราบจากสำนักของท่านว่าพระพุทธเจ้าทรงอุบัติแล้ว จึงไปเฝ้าพระศาสดา ได้ฟังธรรมแล้วจึงบวช ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์พร้อมด้วยอภิญญา ๖.

ท่านบรรลุพระอรหัตแล้วระลึกถึงบุรพกรรมของตน ได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป ดังนี้.

บรรดาบทเหล่านั้น ในบทว่า พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส นี้ได้แก่ เป็นพวกพร้องคือญาติของพวกพราหมณ์.

พึงทราบว่า ในเมื่อควรจะกล่าวว่า พฺราหฺมณพนฺธุ แต่ท่านได้กล่าวไว้ว่า พฺรหฺมพนฺธุ ก็เพื่อความสะดวกแก่การประพันธ์คาถา.

ชื่อว่า มหายโส เพราะมียศแผ่ปกคลุมไปในโลกทั้ง ๓.

คำที่เหลือทั้งหมดมีเนื้อความพอที่จะกำหนดได้โดยง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถาวนวัจฉเถราปทาน -----------------------------------------------------

ฉบับที่ใช้และสัญญาอนุญาต

พระไตรปิฎกบาลี อักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

pli-siamrath · Public domain (term expired) — operator determination · ตรวจหลักฐานเมื่อ ๒๐๒๖-๐๘-๒๕

ฉบับสยามรัฐ จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๔๖๘–๒๔๗๑ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมายhttps://84000.org/tipitaka/pali/

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง

th-chabab-luang · Public domain (term expired) — operator determination · ตรวจหลักฐานเมื่อ ๒๐๒๖-๐๘-๒๔

ฉบับหลวง จัดพิมพ์โดยทางราชการ พ.ศ. ๒๕๑๔ · พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ๒๕๓๗ ม.๑๙–๒๒ อายุคุ้มครองงานนิติบุคคล ๕๐ ปีนับแต่โฆษณา · การพิจารณาของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมายhttps://84000.org/tipitaka/

อรรถกถาแปลไทย

th-attha-84000 · ได้รับอนุญาตจากเจ้าของสิทธิ์ — บันทึกจากคำยืนยันของผู้ดำเนินการ ยังไม่มีเอกสารประกอบ · ตรวจหลักฐานเมื่อ ๒๐๒๖-๐๘-๒๕

ผู้ดำเนินการแจ้ง ๒๕ ส.ค. ๖๙ ว่าได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ตัวบทชุดนี้ · **เป็นคำยืนยันด้วยวาจา ยังไม่มีเอกสารประกอบ** ⇒ ฐานของการเผยแพร่คือวินิจฉัยของผู้ดำเนินการ ไม่ใช่หลักฐานเอกสาร · สิ่งที่ยังไม่รู้และไม่ได้หายไปเพราะการอนุญาต: **หน้าเว็บไม่ระบุผู้แปล ผู้จัดพิมพ์ หรือปี** จึงยังไม่รู้ว่าเป็นฉบับพิมพ์ของใคร (ที่เชื่อกันคือชุดมหามกุฏราชวิทยาลัย ๙๑ เล่ม ราว พ.ศ. ๒๕๒๕) — การอนุญาตครอบคลุมใครและอะไร จึงยังระบุไม่ได้จนกว่าจะได้เอกสารdocs/legal/PERMISSIONS.md#อรรถกถา