arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทวาทสนิบาต

๑๐. มิตตามิตตชาดก

เล่ม ๒๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๗๑๓–๑๗๒๔ (Royal Thai)10/10 in ทวาทสนิบาต4 editions

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทวาทสนิบาต มิตตามิตตชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 60 · Chaloem Phrakiat Volume 27)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 27, pp. 426–428

Page 426

๑๐. มิตตามิตตชาดก (๔๗๓)

ว่าด้วยอาการ ๑๖ ของผู้เป็นมิตรและมิใช่มิตร

(พระราชาตรัสถามอำมาตย์โพธิสัตว์ผู้อนุศาสน์อรรถธรรมว่า)

{๑๗๑๓} [๑๗๖๘] บัณฑิตผู้มีปัญญาได้เห็นและได้ฟังซึ่งบุคคลผู้ทำกรรมอย่างไร จึงจะได้รู้ว่าผู้นี้มิใช่มิตร พึงพยายามอย่างไร จึงจะได้รู้ว่าผู้นี้ มิใช่มิตร

(พระโพธิสัตว์กราบทูลลักษณะบุคคลผู้มิใช่มิตรว่า)

{๑๗๑๔} [๑๗๖๙] บุคคลผู้มิใช่มิตร คือ ผู้ที่เห็นเพื่อนแล้วไม่ยิ้มแย้มแจ่มใส ๑ ไม่ ยินดีต้อนรับเพื่อน ๑ ไม่ยอมสบตาเพื่อน ๑ ทำสิ่งตรงกันข้าม ๑

{๑๗๑๕} [๑๗๗๐] คบหาศัตรูของเพื่อน ๑ ไม่คบหามิตรของเพื่อน ๑ ห้ามผู้ที่ กล่าวสรรเสริญเพื่อน ๑ สรรเสริญผู้ที่ด่าเพื่อน ๑

{๑๗๑๖} [๑๗๗๑] ไม่บอกความลับแก่เพื่อน ๑ ไม่ช่วยปกปิดความลับของ เพื่อน ๑ ไม่สรรเสริญการกระทำของเพื่อน ๑ ไม่สรรเสริญปัญญาของ เพื่อน ๑

{๑๗๑๗} [๑๗๗๒] ยินดีในความฉิบหายของเพื่อน ๑ ไม่ยินดีในความเจริญของ เพื่อน ๑ ได้อาหารที่ดีมีรสอร่อยมาแล้วก็มิได้นึกถึงเพื่อน ๑ ไม่ยินดีอนุเคราะห์เพื่อนว่า ‘เออหนอ เพื่อนของเราพึงได้ลาภ จากที่นี้บ้าง’ ๑{๑๗๑๘} [๑๗๗๓] อาการทั้ง ๑๖ ประการนี้มีอยู่ในบุคคลผู้มิใช่มิตร ซึ่งเป็นเหตุให้ บัณฑิตได้เห็นหรือได้ฟังแล้วก็รู้ได้ว่าผู้นี้มิใช่มิตร

Page 427

(พระโพธิสัตว์กราบทูลลักษณะบุคคลผู้เป็นมิตรต่อไปว่า)

{๑๗๑๙} [๑๗๗๔] บัณฑิตผู้มีปัญญาได้เห็นและได้ฟังบุคคลผู้ทำกรรมอย่างไร จึงจะ รู้ได้ว่าผู้นี้เป็นมิตร พึงพยายามอย่างไร จึงจะรู้ได้ว่าผู้นี้เป็นมิตร{๑๗๒๐} [๑๗๗๕] คนที่เป็นมิตรนั้น คือ ระลึกถึงเพื่อนผู้จากไป ๑ ยินดีต้อนรับ เพื่อนผู้มาหา ๑ หยอกล้อเพื่อน ๑ ชื่นชมยินดีด้วยคำพูด ๑{๑๗๒๑} [๑๗๗๖] คบหาผู้ที่เป็นมิตรของเพื่อน ๑ไม่คบหาผู้ที่ไม่ใช่มิตรของ เพื่อน ๑ ห้ามปรามผู้ที่ตำหนิติเตียนเพื่อน ๑ สรรเสริญผู้ที่พรรณนาคุณความดีของเพื่อน ๑{๑๗๒๒} [๑๗๗๗] บอกความลับแก่เพื่อน ๑ ปิดบังความลับของเพื่อน ๑ สรรเสริญ การกระทำของเพื่อน ๑ สรรเสริญปัญญาของเพื่อน ๑{๑๗๒๓} [๑๗๗๘] ยินดีในความเจริญของเพื่อน ๑ ไม่ยินดีในความเสื่อมของเพื่อน ๑ ได้อาหารมีรสอร่อยมาก็ระลึกถึงเพื่อน ๑ ยินดีอนุเคราะห์เพื่อน ว่า ‘เออหนอ เพื่อนของเราพึงได้ลาภจากที่นี้บ้าง’ ๑{๑๗๒๔} [๑๗๗๙] อาการทั้ง ๑๖ ประการนี้มีอยู่ในบุคคลผู้เป็นมิตร ซึ่งเป็นเหตุ ให้บัณฑิตได้เห็นหรือได้ฟังแล้วก็รู้ได้ว่าผู้นี้เป็นมิตร

จบ ทวาทสกนิบาต

รวมชาดกที่มีในทวาทสกนิบาตนี้ คือ

๑. จุลลกุณาลชาดก ๒. ภัททสาลชาดก

๓. สมุททวาณิชชาดก ๔. กามชาดก

๕. ชนสันธชาดก ๖. มหากัณหชาดก

๗. โกสิยชาดก ๘. เมณฑกปัญหาชาดก

๙. มหาปทุมชาดก ๑๐. มิตตามิตตชาดก

Page 428

๑๓. เตรสกนิบาต

๑. อัมพชาดก (๔๗๔)

ว่าด้วยมนต์เสื่อมเพราะลบหลู่ครูอาจารย์

(พระราชาตรัสถามมาณพผู้เสื่อมจากมนต์ร่ายมะม่วงเพราะปกปิด อาจารย์โพธิสัตว์ผู้เกิดในตระกูลจัณฑาลว่า)

{๑๗๒๕} [๑๗๘๐] ดูก่อนท่านพรหมจารีแต่ก่อนท่านได้นำผลมะม่วงทั้งเล็กทั้งใหญ่มาให้เรา บัดนี้ผลไม้ทั้งหลายไม่ปรากฏมีด้วยมนต์เหล่านั้น ของท่านเลย ท่านพราหมณ์(มาณพนั้นกราบทูลว่า)

{๑๗๒๖} [๑๗๘๑] ข้าพระบาทกำลังใช้มนต์ดูฤกษ์ดูยามคำนวณทางโคจรของ ดวงดาวอยู่ ครั้นได้ทางโคจรของดวงดาวและฤกษ์ดีแล้ว จัก นำผลมะม่วงเป็นอันมากมาถวายพระองค์ได้แน่(พระราชาตรัสย้อนถามว่า)

{๑๗๒๗} [๑๗๘๒] แต่ก่อน ท่านไม่ได้พูดถึงทางโคจรของดวงดาว ไม่ได้เอ่ยถึง ฤกษ์และยาม ถึงกระนั้น ท่านก็นำผลมะม่วงเป็นอันมากซึ่ง สมบูรณ์ด้วยสี กลิ่น และรสมาให้เราได้{๑๖๒๘} [๑๗๘๓] ดูก่อนผู้ประเสริฐเมื่อก่อนนั้นผลไม้ทั้งหลายย่อมมีปรากฏได้ ด้วยการร่ายมนต์ของท่าน วันนี้แม้ท่านจะร่ายมนต์ ก็ไม่อาจให้สำเร็จได้ วันนี้สภาพของท่านเกิดอะไรขึ้น

End of ๑๐. มิตตามิตตชาดก