พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · วรรณาโรหวรรค
๑๐. ปลาสชาดก
เล่ม ๒๗Text layerBuddha’s wordsItems ๗๙๘–๘๐๒ (Royal Thai)10/10 in วรรณาโรหวรรค4 editions
๓๗๐. ปลาสชาตก (๑๐)
๑๐. ปลาสชาดก (๓๗๐)
ว่าด้วยปลาสเทวดา
(พญาหงส์ปรึกษากับปลาสเทวดาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต วรรณาโรหวรรค ปลาสชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 58 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 137–138 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 219–219
หํโส ปลาสมวจ นิโคฺรโธ สมฺม ชายติ
องฺกสฺมึ เต นิสินฺโนว โส เต มมฺมานิ เฉจฺฉติ.
พญาหงส์ได้กล่าวกับปลาสเทวดาว่า
นี่เพื่อน ต้นไทรงอกติดอยู่ที่ค่าคบของท่าน
มันงอกขึ้นเพื่อจะตัดสิ่งอันเป็นที่รักของท่าน
(ปลาสเทวดาไม่เชื่อคำของพญาหงส์ จึงกล่าวว่า )
วฑฺฒตาเมว นิโคฺรโธ ปติฏฺฐสฺส ภวามหํ
ยถา ปิตา จ มาตา จ เอวํ เม โส ภวิสฺสติ.
ต้นไทรจงเจริญเติบโตขึ้นเถิด
ข้าพเจ้าจะเป็นที่พึ่งของต้นไทรนั้นเหมือนบิดาและมารดา
และต้นไทรนั้นจะเป็นที่พึ่งของข้าพเจ้าเหมือนกัน
(พญาหงส์กล่าวว่า)
ยํ ตฺวํ องฺกสฺมึ วฑฺเฒสิ ขีรรุกฺขํ ภยานกํ
อามนฺต โข ตํ คจฺฉาม วุฑฺฒิ มสฺส น รุจฺจติ.
เพราะเหตุใด ท่านจึงปล่อยให้ต้นไม้ที่น่ากลัวดุจข้าศึก
เจริญเติบโตที่ค่าคบ เหตุนั้น ข้าพเจ้าจะขอเตือนท่านแล้วจะไป
การเจริญเติบโตของต้นไทรนั้น ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วย
(ต่อมารุกขเทวดานั้นคร่ำครวญอยู่ว่า)
อิทานิ โข มํ ภาเยติ มหาเนรุนิทสฺสนํ
หํสสฺส อนภิญฺญาย มหา เม ภยมาคตํ.
บัดนี้ ไทรต้นนี้แหละ ทำให้เราหวาดกลัว
เพราะไม่เชื่อฟังคำของพญาหงส์
ซึ่งเป็นถ้อยคำอันสำคัญปานประหนึ่งว่าขุนเขาสิเนรุราช
ภัยอันใหญ่หลวงจึงมาถึงเราแล้ว
(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสพระคาถาว่า)
น ตสฺส วุฑฺฒิ กุสลปฺปสตฺถา
โย วฑฺฒมาโน ฆสเต ปติฏฺฐํ
ตสฺสูปโรธํ ปริสงฺกมาโน
ปตารยี มูลวธาย ธีโรติ.
ปลาสชาตกํ ทสมํ.
ผู้ใดเมื่อเจริญขึ้นกลับกัดกินที่พึ่งอาศัยของตน
ความเจริญของผู้นั้นผู้ฉลาดไม่สรรเสริญ
นักปราชญ์รังเกียจความพินาศ
จึงพยายามกำจัดรากเหง้าของอันตรายนั้น
ปลาสชาดกที่ ๑๐ จบ
วัณณาโรหวรรคที่ ๒ จบ
End of ๑๐. ปลาสชาดก