arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อปายิมหวรรค

๕. กิมปักกชาดก

เล่ม ๒๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๘๕ (Royal Thai)5/10 in อปายิมหวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อปายิมหวรรค กิมปักกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 56 · Chaloem Phrakiat Volume 27)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 27, pp. 44–45

Page 44

{๘๓} [๘๓] บุคคลชื่อว่าเป็นมิตรด้วยการเดินร่วมกัน ๗ ก้าวชื่อว่าเป็น สหายด้วยการเดินร่วมกัน ๑๒ ก้าว ชื่อว่าเป็นญาติด้วยการอยู่ ร่วมกันเดือนหนึ่งหรือกึ่งเดือน ชื่อว่าเป็นผู้เสมอกับตนด้วยการ อยู่ร่วมกันมากกว่านั้นเราจะละทิ้งมิตรชื่อว่ากาฬกัณณี ผู้ชอบพอกันมานานเสียเพราะความสุขส่วนตัวได้อย่างไร

๔. อัตถัสสทวารชาดก (๘๔)

ว่าด้วยช่องทางแห่งประโยชน์ ๖ ประการ

(เศรษฐีโพธิสัตว์ตอบปัญหาเรื่องช่องทางแห่งประโยชน์แก่บุตรว่า)

{๘๔} [๘๔] บุคคลควรปรารถนาลาภอย่างเยี่ยม คือ ความไม่มีโรค ๑ ศีล ๑ ความรู้ของท่านผู้รู้ทั้งหลาย ๑ การสดับฟัง ๑ การประพฤติตามธรรม ๑ ความไม่หดหู่ท้อแท้ ๑ คุณธรรม ๖ ประการนี้ จัดเป็นช่องทางหลักใหญ่แห่งประโยชน์

๕. กิมปักกชาดก (๘๕)

ว่าด้วยการเสพกามมีโทษเหมือนบริโภคผลไม้มีพิษ

(พระบรมศาสดาครั้นตรัสเรื่องที่พระโพธิสัตว์เป็นหัวหน้ากองเกวียน ห้ามมิให้พวกมนุษย์กินผลไม้มีพิษในดงแห่งหนึ่งแล้วทรงสรุปถึงการเสพกาม เหมือนกับการบริโภคผลไม้มีพิษว่า)

{๘๕} [๘๕] ผู้ใดไม่รู้โทษในอนาคต มัวแต่เสพกามอยู่ ผลที่สุดกามเหล่านั้น ก็จะล้างผลาญผู้นั้นเหมือนผลต้นกิมปักกะทำให้คนที่บริโภค เข้าไปตายฉะนั้น

Page 45

๖. สีลวีมังสนชาดก (๘๖)

ว่าด้วยการพิจารณาดูคนที่ศีล

(พระโพธิสัตว์ผู้เป็นปุโรหิตของพระเจ้าพรหมทัตรักษาศีล ๕ อย่างเคร่ง ครัด เมื่อทดสอบจนรู้ว่าพระเจ้าพรหมทัตยกย่องตนเพราะอาศัยความเป็น ผู้มีศีล จึงกล่าวสรรเสริญศีลว่า)

{๘๖} [๘๖] ได้ยินว่า ศีลเป็นสิ่งที่ดีงาม ศีลเป็นสิ่งที่เยี่ยมในโลก ดูเอาเถิด งูใหญ่ที่มีพิษร้ายแรงกลับไม่เบียดเบียนใครเพราะเป็นสัตว์มีศีล

๗. มังคลชาดก (๘๗)

ว่าด้วยผลของการไม่ถือมงคลตื่นข่าว

(พระบรมศาสดาครั้นทรงนำอดีตนิทานที่พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูล พราหมณ์ชั้นสูงแล้วบวชเป็นฤๅษีผู้ได้อภิญญาสมาบัติแสดงธรรมแก่พราหมณ์ ผู้เชื่อถือมงคลจนหันมานับถือตนแล้วเมื่อทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์ ผู้เชื่อถือมงคลในปัจจุบัน จึงตรัสพระคาถานี้ว่า){๘๗} [๘๗] ผู้ใดไม่ถือมงคลตื่นข่าว ไม่ถือลางดีลางร้าย ไม่ถือความฝัน ไม่ ถือลักษณะดีหรือชั่ว ผู้นั้นชื่อว่าล่วงพ้นโทษแห่งการถือมงคล ตื่นข่าวครอบงำกิเลสที่เป็นคู่กัน และกิเลสที่ประกอบสัตว์ไว้ในภพ ได้แล้ว ย่อมไม่กลับมาเกิดอีก

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑กิเลสที่เป็นคู่กัน หมายถึงกิเลสที่ปรากฏคราวเดียวกันคราวละ ๒ เช่น โกธะ ความโกรธ กับ อุปนาหะ ความผูกโกรธ มักขะ ความลบหลู่ กับ ปฬาสะ ความตีเสมอ (ขุ.ชา.อ. ๒/๑๘๒)
  2. ๒กิเลสที่ประกอบสัตว์ไว้ในภพ หมายถึงกิเลสที่ชื่อว่าโยคะ ๔ คือ กามโยคะ ภวโยคะ ทิฏฐิโยคะ และอวิชชาโยคะ หรือ กาม ภพ ทิฏฐิ และอวิชชา (ขุ.ชา.อ. ๒/๑๘๒)