กุลาวกวรรค
Text layerBuddha’s wordsItems 31–40 (Royal Thai)4/15 in เอกกนิบาต4 editions
๔ กุลาวกวคฺโค
๑ กุลาวกชาตกํ
๔. กุลาวกวรรค
๑. กุลาวกชาดก
ว่าด้วยการเสียสละ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค กุลาวกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
กุลาวกา มาตลิ สิมฺพลิสฺมึ
อีสามุเขน ปริวชฺชยสฺสุ
กามํ จชาม อสุเรสุ ปาณํ
มายิเม ๑ ทิชา วิกุลาวา อเหสุนฺติ ฯ
กุลาวกชาตกํ ปฐมํ ฯ
ดูกรมาตลีเทพบุตร ที่ต้นงิ้วมีลูกนกครุฑจับอยู่ ท่านจงหันหน้ารถกลับเรายอมสละชีวิตให้พวกอสูร ลูกนกครุฑเหล่านี้อย่าได้แหลกรานเสียเลย.
จบ กุลาวกชาดกที่ ๑.
๒ นจฺจชาตกํ
๒. นัจจชาดก
เหตุที่ยังไม่ให้ลูกสาว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค นัจจชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
รุทํ มนุญฺญํ รุจิรา จ ปิฏฺฐิ
เวฬุริยวณฺณูปฏิภา ๒ จ คีวา
พฺยามมตฺตานิ จ เปกฺขุณานิ
นจฺเจน เต ธีตรํ โน ททามีติ ฯ
นจฺจชาตกํ ทุติยํ ฯ
เสียงของท่านก็เพราะ หลังของท่านก็งาม คอของท่านก็เปรียบดังสีแก้วไพฑูรย์ และหางของท่านก็ยาวตั้งวา เราจะไม่ให้ลูกสาวของเราแก่ท่านด้วยการรำแพนหาง.
จบ นัจจชาดกที่ ๒.
๓ สมฺโมทมานชาตกํ
๓. สัมโมทมานชาดก
ว่าด้วยพินาศเพราะทะเลาะกัน
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค สัมโมทมานชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
สมฺโมทมานา คจฺฉนฺติ ชาลมาทาย ปกฺขิโน
ยทา เต วิวทิสฺสนฺติ ตทา เอหินฺติ เม วสนฺติ ฯ
สมฺโมทมานชาตกํ ตติยํ ฯ
๑ ม. มาเม ฯ ๒ ม. เวฬุริยวณฺณูปนิภา ฯ
นกทั้งหลายพร้อมเพรียงกันพากันเอาข่ายไป เมื่อใด พวกมันทะเลาะกันเมื่อนั้น พวกมันจักตกอยู่ในอำนาจของเรา.
จบ สัมโมทมานชาดกที่ ๓.
๔ มจฺฉชาตกํ
๔. มัจฉชาดก
ว่าด้วยความหึงหวง
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค มัจฉชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
น มํ สีตํ น มํ อุณฺหํ น มํ ชาลสฺมิ พาธนํ
ยญฺจ มํ มญฺญเต มจฺฉี อญฺญํ โส รติยา คโตติ ฯ
มจฺฉชาตกํ จตุตฺถํ ฯ
ความเย็น ความร้อน และการติดอยู่ในแห ไม่ได้เบียดเบียนเราให้ได้รับทุกข์เลย แต่ข้อที่นางปลาสำคัญว่า เราไปหลงนางปลาตัวอื่นนั่นแหละเบียดเบียนเราให้ได้รับทุกข์.
จบ มัจฉาชาดกที่ ๔.
๕ วฏฺฏกชาตกํ
๕. วัฏฏกชาดก
ว่าด้วยความจริง
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค วัฏฏกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
สนฺติ ปกฺขา อปตนา สนฺติ ปาทา อวญฺจนา
มาตา ปิตา จ นิกฺขนฺตา ชาตเวท ปฏิกฺกมาติ ฯ
วฏฺฏกชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
ปีกของเรามีอยู่ แต่ก็บินไม่ได้ เท้าทั้งสองของเราก็มีอยู่ แต่ก็เดินไม่ได้มารดาและบิดาของเราออกไปหาอาหาร ดูกรไฟ ท่านจงถอยกลับไปเสีย.
จบ วัฏฏกชาดกที่ ๕.
๖ สกุณชาตกํ
๖. สกุณชาดก
ว่าด้วยที่พึ่งให้โทษ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค สกุณชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
ยนฺนิสฺสิตา ชคติรุหํ (วิหงฺคมา) สฺวายํ อคฺคึ ปมุญฺจติ
ทิสา ภชถ วงฺกงฺคา ๑ ชาตํ สรณโต ภยนฺติ ฯ
สกุณชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ
นกทั้งหลายอาศัยต้นไม้ใด ต้นไม้นั้นย่อมทิ้งเอาไฟลงมา นกทั้งหลายจงพากันหนีไปอยู่เสียที่อื่นเถิด ภัยเกิดจากที่พึ่งของพวกเราแล้ว.
จบ สกุณชาดกที่ ๖.
๗ ติตฺติรชาตกํ
๗. ติตติรชาดก
ว่าด้วยผู้มีความอ่อนน้อม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค ติตติรชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
เย วุฑฺฒมปจายนฺติ นรา ธมฺมสฺส โกวิทา
ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ปาสํสา สมฺปราโย จ สุคฺคตีติ ๒ ฯ
ติตฺติรชาตกํ สตฺตมํ ฯ
๑ ม. วกฺกงฺคา ฯ ๒ ม. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปาสํสา สมฺปราเย จ สุคฺคตึ ฯ
นรชนเหล่าใด ฉลาดในธรรม ย่อมนอบน้อมคนผู้เจริญ นรชนเหล่านั้นเป็นผู้ได้รับความสรรเสริญในปัจจุบันนี้ และมีสุคติเป็นที่ไปในเบื้องหน้า.
จบ ติตติรชาดกที่ ๗.
๘ พกชาตกํ
๘. พกชาดก
ว่าด้วยผู้ฉลาดแกมโกง
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค พกชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
นาจฺจนฺตํ นิกติปฺปญฺโญ นิกตฺยา สุขเมธติ
อาราเธติ นิกติปฺปญฺโญ ๑ พโก กกฺกฏกามิวาติ ฯ
พกชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ
บุคคลผู้ใช้ปัญญาหลอกลวงคนอื่น ย่อมไม่ได้ความสุขเป็นนิตย์ เพราะผู้ใช้ปัญญาหลอกลวงคนอื่น ย่อมประสบผลแห่งบาปกรรมที่ตนทำไว้เหมือนนกยางถูกปูหนีบคอฉะนั้น.
จบ พกชาดกที่ ๘.
๙ นนฺทชาตกํ
๙. นันทชาดก
ว่าด้วยการกล่าวคำหยาบ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค นันทชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
มญฺเญ โสวณฺณโย ราสิ โสวณฺณมาลา จ นนฺทโก
ยตฺถ ทาโส อามชาโต ฐิโต ถุลฺลานิ คชฺชตีติ ฯ
นนฺทชาตกํ นวมํ ฯ
ทาสชื่อนันทกะเป็นบุตรของนางทาสี ยืนกล่าวคำหยาบคายในที่ใด เรารู้ว่ากองแห่งรัตนะทั้งหลาย และดอกไม้ทองมีอยู่ในที่นั้น.
จบ นันทชาดกที่ ๙.
๑๐ ขทิรงฺคารชาตกํ
๑๐. ขทิรังคารชาดก
ว่าด้วยผู้มีจิตมั่นคง
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค ขทิรังคารชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
กามํ ปตามิ นิรยํ อุทฺธปาโท ๒ อวํสิโร
นานริยํ กริสฺสามิ หนฺท ปิณฺฑํ ปฏิคฺคหาติ ฯ
ขทิรงฺคารชาตกํ ทสมํ ฯ
กุลาวกวคฺโค จตุตฺโถ ฯ
__________
ตสฺสุทฺทานํ
สิริ มาตลิ ธีตร ปกฺขิวโร
รติราคโต ๓ มาตาปิตา จ ปุน
ชคตีรุห วุฑฺฒ สุกกฺกฏโก
ตถา นนฺทก ปิณฺฑวเรน ทส ฯ
๑ ยุ. อาราเธ นิกติปฺปญฺโญ ฯ ๒ ม. อุทฺธํปาโท ฯ ๓ ม. รติยาคโต ฯ
เราจะตกนรกมีเท้าขึ้นเบื้องบน มีศีรษะลงเบื้องล่างก็ตาม เราจักไม่ทำกรรมอันไม่ประเสริฐ ขอเชิญท่านจงรับก้อนข้าวเถิด.
จบ ขทิรังคารชาดกที่ ๑๐.
จบ กุลาวกวรรคที่ ๔.
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. กุลาวกชาดก ๒. นัจจชาดก
๓. สัมโมทมานชาดก ๔. มัจฉชาดก
๕. วัฏฏกชาดก ๖. สกุณชาดก
๗. ติตติรชาดก ๘. พกชาดก
๙. นันทชาดก ๑๐. ขทิรังคารชาดก.
End of กุลาวกวรรค