วรรคที่ ๑๑
Text layerBuddha’s wordsItems 238–247 (Royal Thai)11/12 in เอกกนิบาต4 editions
เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส เอกาทสมวคฺโค
เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑
ว่าด้วยคาถาต่างๆ ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑
๑. เพลัฏฐกานิเถรคาถา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ เพลัฏฐกานิเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑ หิตฺวา คิหิตฺวํ ๓ อนโวสิตตฺโต
มุขนงฺคลี โอทริโก กุสีโต
มหาวราโหว นิวาปปุฏฺโฐ
ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโทติ ฯ
เพลฏฺฐกานิ ๑ เถโร ฯ
๑ ม. ยุ. ปรินิพฺพิสฺสตฺยนาสโวติ ฯ ๒ ม. ติสุโส จ อภโย ตถา ฯ ๓ ม. คิหิตฺตํ ฯ
ท่านละความเป็นคฤหัสถ์มาแล้ว ยังไม่ทันสำเร็จกิจ เป็นผู้มีปากห่างไถเห็นแก่ท้องเป็นคนเกียจคร้าน เป็นคนโง่เขลา เข้าห้องบ่อยๆ เหมือน
สุกรตัวใหญ่ที่เขาปรนปรือด้วยเหยื่อ ฉะนั้น.
๒. เสตุจฉเถรคาถา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ เสตุจฉเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๒ มาเนน วญฺจิตาเส สงฺขาเรสุ สงฺกิลิสฺสมานาเส
ลาภาลาเภน มถิตา สมาธึ นาธิคจฺฉนฺตีติ ฯ
เสตุจฺโฉ เถโร ฯ
ชนทั้งหลายถูกมานะหลอกลวงแล้ว เศร้าหมองอยู่ในสังขารทั้งหลายถูกความมีลาภและความเสื่อมลาภย่ำยีแล้ว ย่อมไม่ได้บรรลุสมาธิเลย.
๓. พันธุรเถรคาถา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ พันธุรเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๓ นาหํ เอเตน อตฺถิโก สุขิโต ธมฺมรเสน ตปฺปิโต
ปิตฺวาน รสคฺคมุตฺตมํ น จ กาหามิ รเสน ๒ สนฺถวนฺติ ฯ
พนฺธุโร เถโร ฯ
เราไม่มีความต้องการด้วยลาภ คือ อามิสนั้นมีความสุขพอแล้ว เป็นผู้อิ่มเอิบแล้วด้วยรสแห่งธรรม ครั้นได้ดื่มรสอันล้ำเลิศเช่นนี้แล้ว จะไม่
กระทำความสนิทสนมด้วยรสอื่นอีก.
๔. ขิตกเถรคาถา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ขิตกเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๔ ลหุโก วต เม กาโย ผุฏฺโฐ จ ปีติสุเขน วิปุเลน
ตูลมิว เอริตํ มาลุเตน ปิลวติว เม กาโยติ ฯ
ขิตโก เถโร ฯ
กายของเราเป็นกายเบาหนอ อันปีติและสุขอย่างไพบูลย์ถูกต้องแล้ว
ย่อมเลื่อนลอยได้เหมือนนุ่นที่ถูกลมพัดไป ฉะนั้น.
๕. มลิตวัมภเถรคาถา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ มลิตวัมภเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๕ อุกฺกณฺฐิโตปิ น วเส รมมาโนปิ ปกฺกเม
น เตฺววานตฺถสหิตํ วเส วาสํ วิจกฺขโณติ ฯ
มลิตวมฺโภ เถโร ฯ
เราเกิดความกระสันขึ้นในที่ใด เราย่อมไม่อยู่ในที่นั้น แม้เราจะยินดีอย่างนั้น ก็พึงหลีกไปเสีย แต่เราเห็นว่า การอยู่ในที่ใดจะไม่มีความ
เสื่อมเสีย เราก็พึงอยู่ในที่นั้น.
๖. สุเหมันตเถรคาถา
สุภาษิตชี้ลักษณะคนโง่และคนฉลาด
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ สุเหมันตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๖ สตลิงฺคสฺส อตฺถสฺส สตลกฺขณธาริโน
เอกงฺคทสฺสี ทุมฺเมโธ สตทสฺสี จ ปณฺฑิโตติ ฯ
สุเหมนฺโต เถโร ฯ
คนโง่เขลา มักเห็นเนื้อความอันมีความหมายตั้งร้อย ทรงไว้ซึ่งลักษณะตั้งร้อย ว่ามีความหมายและลักษณะเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ส่วนคนฉลาด
ย่อมเห็นได้ตั้งร้อยอย่าง.
๗. ธรรมสังวรเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการบวช
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ธรรมสังวรเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๗ ปพฺพชึ ตุลยิตฺวาน อคารสฺมา อนคาริยํ
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
ธมฺมสํวโร ๑ เถโร ฯ
๑ ม. ยุ. เพลฏฺฐานิโก ฯ ๒ ม. ยุ. วิเสน ฯ
เราได้พิจารณาแล้ว จึงออกบวชเป็นบรรพชิต เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว
บำเพ็ญกิจในพระพุทธศาสนาเสร็จแล้ว.
๘. ธรรมสฏปิตุเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการบวชเมื่อแก่
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ธรรมสฏปิตุเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๘ ส วีสํวสฺสสติโก ปพฺพชึ อนคาริยํ
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
ธมฺมสฏปิตุเถโร ๒ ฯ
เรามีอายุ ๑๒๐ ปี จึงออกบวชเป็นบรรพชิต ได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว
บำเพ็ญกิจในพระพุทธศาสนาเสร็จแล้ว.
๙. สังฆรักขิตเถรคาถา
สุภาษิตชี้โทษการไม่สังวร
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ สังฆรักขิตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๙ น นูนายํ ปรมหิตานุกมฺปิโน
รโหคโต อนุวิคเณติ สาสนํ
ตถา หยํ วีหรติ ปากตินฺทฺริโย
มิคี ยถา ตรุณชาติกา วเนติ ฯ
สงฺฆรกฺขิโต เถโร ฯ
ภิกษุผู้อยู่ในที่สงัดนี้ เห็นจะไม่คำนึงถึงคำสอนของพระศาสดา ผู้ทรงอนุเคราะห์สัตว์โลกด้วยประโยชน์อย่างเยี่ยมเป็นแน่ จึงไม่สำรวมอินทรีย์
เหมือนแม่เนื้อลูกอ่อนในป่าฉะนั้น.
๑๐. อุสภเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับอบรมจิต
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ อุสภเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑๐ นคา นคคฺเคสุ สุสํวิรูฬฺหา
อุทคฺคเมเฆน นเวน สิตฺตา
วิเวกกามสฺส อรญฺญสญฺญิโน
ชเนติ ภิยฺโย อุสภสฺส กลฺยตนฺติ ฯ
อุสโภ เถโร ฯ
อุทฺทานํ
เพลฏฺฐกานิ ๓ เสตุจฺโฉ พนฺธุโร ขิตโก อิสิ
มลิตวมฺโภ สุเหมนฺโต ธมฺมสํวโร ๔ ธมฺมสฏปิตา
สงฺฆรกฺขิตตฺเถโร จ อุสโภ จ มหามุนีติ ฯ
วคฺโค เอกาทสโม ฯ
๑ ม. ยุ. ธมฺมสโว ฯ ๒ ธมฺมสวปิตุเถโรติปิ ฯ ๓ ม. เพลฏฺฐานิโก ฯ ๔ ม. ยุ.
ธมฺมสโว ธมฺมสวปิตา ฯ
พฤกษชาติทั้งหลายบนยอดเขา ที่ถูกน้ำฝนใหม่ตกรดแล้วย่อมงอกงามจิตอันควรแก่ภาวนา ย่อมเกิดทวีขึ้นแก่เรา ผู้ชื่อว่าอุสภะ ผู้ใคร่ต่อวิเวก
มีความสำคัญไปแล้วในป่า
_______________________________
ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ
๑. พระเพลัฏฐกานิเถระ ๒. พระเสตุจฉเถระ
๓. พระพันธุรเถระ ๔. พระขิตกเถระ
๕. พระมลิตวัมภเถระ ๖. พระสุเหมันตเถระ
๗. พระธรรมสังวรเถระ ๘. พระธรรมสฏปิตุเถระ
๙. พระสังฆรักขิตเถระ ๑๐. พระอุสภเถระ.
จบ วรรคที่ ๑๑
End of วรรคที่ ๑๑