arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เทวตาสังยุต · ชราวรรค

๙. ทุติยสูตร

เล่ม ๑๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๗๔–๑๗๕ (Royal Thai)9/10 in ชราวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เทวตาสังยุต ชราวรรค ทุติยสูตร (Royal Thai Volume 15 · Mahachula Volume 15 · Mahamakut Volume 24 · Chaloem Phrakiat Volume 15)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 24, pp. 281–282

Page 281

๙. ทุติยสูตร

[๑๗๔] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอเป็นเพื่อนของคน อะไร

หนอย่อมปกครองคนนั้น และสัตว์ยินดี

ในอะไรจึงพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้.

[๑๗๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ศรัทธาเป็นเพื่อนของคน ปัญญา

ย่อมปกครองคนนั้น สัตว์ยินดีในพระ-

นิพพานจึงพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้.

อรรถกถาทุติยสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยสูตรที่ ๙ ต่อไป :-

บทว่า กิสฺส จาภิรโต แปลว่า ยินดีในอะไร. บทว่า ทุติยาแปลว่า เป็นเพื่อนของผู้ไปสู่สวรรค์และพระนิพพาน. บทว่า ปญฺญา เจนํปสาสติ อธิบายว่า ปัญญา ย่อมแนะนำว่า เจ้าจงกระทำสิ่งนี้ อย่ากระทำสิ่งนี้กะคนนั้น ดังนี้.

จบอรรถกถาทุติยสูตรที่ ๙

Page 282

๑๐. กวิสูตร

[๑๗๖] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอเป็นต้นเหตุของคาถา

อะไรหนอเป็นเครื่องปรากฏ (พยัญชนะ)

ของคาถาเหล่านั้น คาถาอาศัยอะไรหนอ

อะไรหนอเป็นที่อาศัยของคาถา.

[๑๗๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ฉันท์เป็นต้นเหตุของคาถา อักขระ

เป็นเครื่องปรากฏ (พยัญชนะ) ของคาถา

คาถาอาศัยแล้วซึ่งชื่อ กวีเป็นที่อาศัยของ

คาถา.

อรรถกถากวิสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในกวิสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :-

บทว่า ฉนฺโท นิทานํ ความว่า ฉันท์อันมีคายติฉันท์ (ขับร้อง)เป็นอาทิ เป็นต้นเหตุของคาถาทั้งหลาย อธิบายว่า กวีเมื่อเริ่มคาถา อันตั้งขึ้นในเบื้องต้น ก็ย่อมเริ่มว่า ขอคาถาจงมีอยู่โดยฉันท์อันเราทำแล้วดังนี้.

บทว่า วิยญูชนํ ได้แก่ การให้เกิดขึ้น. เพราะว่าอักขระย่อมยังบทให้เกิดบทก็ย่อมยังคาถาให้เกิด. คาถาย่อมส่องถึงเนื้อความ. บทว่า นามสนฺนิสฺสิตา